Lì xì của con, cha mẹ có quyền quản lý nhưng không được chiếm đoạt

Tết đã cận kề, câu chuyện nên hay không nên thu tiền lì xì của con lại được các bậc cha mẹ quan tâm.

Dưới góc độ pháp luật dân sự, tiền lì xì được xác định là tài sản được tặng cho riêng. Theo Bộ luật Dân sự 2015, tài sản được hình thành từ giao dịch tặng cho hợp pháp thuộc quyền sở hữu của người được tặng cho. Trong trường hợp này, người nhận tiền lì xì là trẻ em, không phải cha mẹ hay gia đình nói chung.

Quyền có tài sản riêng của con được ghi nhận rõ trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Điều 75 Luật này khẳng định: Con có quyền có tài sản riêng, bao gồm tài sản được tặng cho riêng; tài sản được hình thành từ tài sản riêng của con cũng thuộc sở hữu riêng của con. Như vậy, về nguyên tắc, tiền lì xì không phải “tiền chung trong nhà”, mà là tài sản của chính đứa trẻ.

Về việc quản lý tài sản này, Điều 76 Luật Hôn nhân và gia đình quy định:

- Con dưới 15 tuổi: tài sản riêng do cha mẹ quản lý.

- Con từ đủ 15 tuổi trở lên: có thể tự mình quản lý tài sản riêng hoặc thỏa thuận để cha mẹ quản lý.

Tuy nhiên, quyền quản lý của cha mẹ không đồng nghĩa với quyền toàn quyền sử dụng. Pháp luật xác định rõ, việc quản lý tài sản riêng của con phải vì lợi ích của con, phục vụ các nhu cầu thiết yếu như học tập, chăm sóc, phát triển; không được chiếm giữ, sử dụng vào mục đích cá nhân hoặc trái với ý chí của con khi con đã đủ tuổi nhận thức.

Đáng chú ý, từ năm 2026, hành vi xâm phạm tài sản riêng của con trong gia đình có thể bị xử phạt hành chính. Theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP, hành vi chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên gia đình được xác định là một dạng bạo lực về kinh tế, có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng, kèm theo biện pháp buộc trả lại tài sản hoặc hoàn trả giá trị tài sản đã chiếm đoạt.

Quy định này nhằm làm rõ ranh giới giữa việc giữ hộ - quản lý hợp pháp với hành vi chiếm đoạt trái pháp luật trong quan hệ gia đình, kể cả giữa cha mẹ và con. Trường hợp cha mẹ giữ tiền lì xì giúp con tiết kiệm, chi tiêu có kế hoạch, có sự minh bạch và trả lại khi con đủ tuổi hoặc theo thỏa thuận, không bị coi là vi phạm. Ngược lại, việc tự ý sử dụng, không hoàn trả hoặc coi tiền lì xì của con là tài sản của mình có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Từ góc độ pháp luật, tiền lì xì không chỉ mang ý nghĩa phong tục ngày Tết, mà còn là tài sản được pháp luật bảo vệ. Việc tôn trọng quyền tài sản của con cũng chính là cách cha mẹ thực hiện đúng trách nhiệm đại diện, quản lý và giáo dục con theo quy định của pháp luật hiện hành./.