Tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ Y tế được giao chủ trì xây dựng 4 dự án luật, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số luật thuộc lĩnh vực y tế; Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Nội dung này được Bộ Y tế thông tin tại cuộc gặp mặt báo chí cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành chính sách y tế tiêu biểu quý IV/2026, tổ chức sáng nay tại Hà Nội.

Sửa nhiều luật y tế, giảm thủ tục cho người dân

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật thuộc lĩnh vực y tế dự kiến đồng thời sửa 6 luật gồm Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.

Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, một trong những mục tiêu quan trọng của việc sửa đổi lần này nhằm bảo đảm hệ thống pháp luật phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực y tế.

TS.BS Vũ Mạnh Hà - Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế

Đáng chú ý, với Luật Khám bệnh, chữa bệnh, dự thảo đề xuất sắp xếp lại các hình thức tổ chức khám chữa bệnh, đẩy mạnh phân cấp việc cấp phép danh mục kỹ thuật đặc biệt và kỹ thuật mới; thay quy định phê duyệt giá cụ thể của từng đơn vị bằng quy định giá chung theo cấp chuyên môn và bổ sung quy định về quản lý thiết bị y tế.

Trong lĩnh vực dược, các quy định liên quan đến sinh phẩm tham chiếu, sinh phẩm tương tự được đơn giản hóa, đồng thời bổ sung quy định về quản lý giá thuốc.

Luật Bảo hiểm y tế cũng được sửa đổi để đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các hình thức tổ chức khám chữa bệnh mới. Theo Bộ Y tế, mục tiêu là giảm thủ tục, đồng thời kiểm soát tốt hơn giá thuốc, giá dịch vụ khám chữa bệnh và thiết bị y tế, qua đó góp phần giảm gánh nặng cho người bệnh và Quỹ BHYT.

Quản lý an toàn thực phẩm theo toàn bộ chuỗi giá trị

Sau hơn 15 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 được đề xuất sửa đổi nhằm đáp ứng những thay đổi trong sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng thực phẩm.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là chuyển từ cách tiếp cận kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.

Dự thảo đồng thời hướng tới thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Theo đó, Chính phủ thống nhất quản lý; Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm chính, thống nhất quản lý an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung vào khâu sản xuất ban đầu; Bộ Công Thương quản lý các vấn đề về hàng giả, gian lận thương mại, hàng kém chất lượng; Bộ Công an phối hợp phòng ngừa, đấu tranh với thực phẩm giả và các hành vi vi phạm pháp luật.

Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế

Một thay đổi lớn khác là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chỉ một số nhóm thực phẩm có nguy cơ cao hoặc có yêu cầu quản lý đặc biệt mới phải đăng ký bản công bố sản phẩm; phần lớn sản phẩm còn lại thực hiện tự công bố và chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn. Cơ quan quản lý tăng cường giám sát thị trường, lấy mẫu, thanh tra, kiểm tra theo mức độ rủi ro.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm nguy cơ cao, cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và bếp ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh; đồng thời tăng cường phân cấp cho UBND các cấp và chế tài xử lý đối với sản phẩm không an toàn.

Theo bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, hiện dự án Luật đang được Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội thẩm tra. Bộ Y tế và Chính phủ đề xuất Quốc hội xem xét, thông qua dự án luật trong một kỳ họp, vào tháng 10 năm 2026; tuy nhiên, phương án cuối cùng sẽ được quyết định sau quá trình thẩm tra, tiếp thu và hoàn thiện dự thảo.

Mở rộng nguồn hiến tạng, siết chặt phòng chống mua bán tạng

Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đề xuất nhiều thay đổi nhằm mở rộng nguồn hiến và tăng tính an toàn, minh bạch trong hoạt động hiến, ghép.

Một nội dung đáng chú ý là bổ sung hình thức hiến sau chết tuần hoàn. Dự thảo cũng quy định người dưới 18 tuổi có thể hiến sau khi chết nếu đã đăng ký hoặc thể hiện nguyện vọng bằng văn bản và được người đại diện đồng ý bằng văn bản.

Đối với người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi hiến khi còn sống, dự thảo đề xuất chỉ cho phép hiến cho thành viên gia đình, đồng thời xác minh quan hệ qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi phát hiện dấu hiệu mua bán tạng, cơ sở y tế phải báo ngay cơ quan công an.

Dự thảo còn đề xuất đăng ký hiến trực tuyến, kết nối với định danh điện tử; thiết lập mã điều phối quốc gia cho các ca ghép và bổ sung quy định nhằm phòng, chống “du lịch ghép tạng”.

Luật hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được xây dựng nhằm luật hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025 và tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe.

Theo dự thảo, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine và shisha sẽ được đưa vào phạm vi cấm sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng, trừ trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học, kiểm nghiệm, giám định được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Dự thảo cũng đề xuất cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức; tăng cường thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi.

Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, trong đó quy định về trưng bày thuốc lá có thời gian chuyển tiếp 6 tháng để doanh nghiệp chuẩn bị.

Theo Bộ Y tế, việc hoàn thiện và ban hành các luật này nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế y tế, phù hợp với yêu cầu tổ chức bộ máy mới, cải cách thủ tục hành chính, đồng thời tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.