Radio
Podcast
Multimedia
Carnivore là gì?
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng cho biết, Carnivore là chế độ ăn gần như chỉ sử dụng thực phẩm có nguồn gốc động vật, đồng thời loại bỏ hầu hết thực phẩm từ thực vật.
"Đây có thể xem là một dạng rất cực đoan của chế độ ăn low-carb hoặc keto. Lượng glucid (chất bột đường) gần như bằng không, trong khi năng lượng chủ yếu đến từ chất đạm và chất béo động vật", PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng phân tích.
Trong thực tế, người áp dụng Carnivore thường ăn thịt đỏ, thịt gia cầm, cá, hải sản, trứng, nội tạng động vật, một số sản phẩm từ sữa nhưng không sử dụng hoặc sử dụng rất ít rau củ, trái cây, ngũ cốc.
Vì sao chế độ ăn này giúp giảm cân nhanh?
Không ít người chia sẻ trên mạng xã hội rằng họ giảm từ vài kg đến hàng chục kg sau một thời gian ngắn áp dụng Carnivore. Theo các chuyên gia, hiện tượng này có thể được lý giải bằng nhiều cơ chế sinh học.
Thứ nhất, việc cắt giảm gần như toàn bộ tinh bột khiến tổng năng lượng nạp vào cơ thể giảm đáng kể. Khi năng lượng tiêu hao lớn hơn năng lượng đưa vào, cơ thể buộc phải sử dụng nguồn dự trữ để bù đắp, từ đó dẫn đến giảm cân.
Thứ hai, trong những tuần đầu tiên, lượng glycogen dự trữ trong gan và cơ bắp giảm mạnh. Mỗi gram glycogen thường giữ lại khoảng 3-4 gram nước, vì vậy khi glycogen bị tiêu hao, cơ thể cũng mất đi một lượng nước đáng kể. Đây là lý do nhiều người giảm cân rất nhanh trong giai đoạn đầu.
Ngoài ra, khẩu phần giàu protein thường tạo cảm giác no lâu hơn, giúp giảm số lần ăn và lượng thức ăn tiêu thụ trong ngày.
Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, giảm cân không phải là tiêu chí duy nhất để đánh giá một chế độ ăn.
"Nguyên tắc của giảm cân là cân bằng năng lượng đầu vào và đầu ra. Nhưng nếu chỉ nhìn vào cân nặng mà bỏ qua những ảnh hưởng đến sức khỏe trước mắt và lâu dài thì đó là cách tiếp cận chưa đầy đủ", ông nhấn mạnh.
Nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng khi loại bỏ thực phẩm thực vật
Một trong những lo ngại lớn nhất của các chuyên gia là chế độ ăn Carnivore có thể khiến cơ thể thiếu hụt nhiều dưỡng chất quan trọng.
Rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu không chỉ cung cấp carbohydrate mà còn là nguồn vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và đặc biệt là chất xơ.
Chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, hỗ trợ tiêu hóa, kiểm soát đường huyết và giảm nguy cơ bệnh tim mạch. Khi gần như không có chất xơ trong khẩu phần ăn, nhiều người có thể gặp tình trạng táo bón, rối loạn tiêu hóa hoặc mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Các nghiên cứu dinh dưỡng cũng cho thấy việc tiêu thụ đầy đủ rau củ quả có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2, một số bệnh ung thư và tử vong sớm.
Gan, thận phải làm việc nhiều hơn
Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, khi chế độ ăn chủ yếu dựa vào thực phẩm động vật, cơ thể có nguy cơ hấp thu lượng đạm vượt xa nhu cầu thực tế.
"Chức năng gan và thận sẽ phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa và đào thải các sản phẩm chuyển hóa từ protein. Nếu kéo dài, điều này có thể làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng của các cơ quan này, đặc biệt ở những người vốn đã có bệnh lý nền", ông phân tích.
Bên cạnh đó, khẩu phần quá giàu đạm động vật còn có thể làm thay đổi cân bằng axit - bazơ trong cơ thể. Một số nghiên cứu ghi nhận tình trạng tăng đào thải canxi qua nước tiểu ở những người ăn quá nhiều protein động vật trong thời gian dài, từ đó làm tăng nguy cơ sỏi thận hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe xương.
"Nguy cơ chuột rút, mất khoáng và loãng xương là điều hoàn toàn có thể xảy ra nếu chế độ ăn mất cân đối được duy trì kéo dài", PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng cảnh báo.
Chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để khuyến nghị
Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, cho đến nay chưa có tổ chức dinh dưỡng hay hiệp hội y khoa lớn nào trên thế giới khuyến nghị áp dụng chế độ ăn Carnivore như một phương pháp giảm cân hoặc chăm sóc sức khỏe lâu dài.
"Hiện tại chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để xác thực hiệu quả và độ an toàn lâu dài của chế độ ăn này. Đây chủ yếu vẫn là một trào lưu được lan truyền qua kinh nghiệm cá nhân của một số người", ông cho biết.
Các chuyên gia cho rằng mong muốn giảm cân là hoàn toàn chính đáng. Tuy nhiên, mục tiêu không chỉ là giảm được vài kg trong thời gian ngắn mà còn phải duy trì sức khỏe lâu dài.
Thay vì chạy theo những xu hướng dinh dưỡng đang "gây sốt" trên mạng xã hội, người dân nên lựa chọn các phương pháp giảm cân đã được kiểm chứng khoa học như giảm tổng năng lượng hợp lý, tăng cường vận động thể lực, ngủ đủ giấc và xây dựng chế độ ăn cân đối.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng khuyến cáo, những người có nhu cầu giảm cân nên được thăm khám và tư vấn bởi các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng để có chế độ ăn phù hợp với tình trạng sức khỏe, thay vì tự áp dụng những phương pháp cực đoan.
