Mới đây, trong kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm – Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật – đã giao Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo triển khai chủ trương hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất, chỉ có một đầu mối từ trung ương đến địa phương. Đồng thời, yêu cầu xây dựng đề án cụ thể, trình Bộ Chính trị trong tháng 4.
Với báo cáo chuyên đề về cơ chế, chính sách, giải pháp lớn để thể chế hóa chủ trương của Đảng về an toàn thực phẩm, Tổng Bí thư quán triệt phải làm cho người dân yên tâm hơn khi sử dụng thực phẩm hằng ngày.
Cùng với yêu cầu tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm chân chính, Tổng Bí thư chỉ đạo xử lý nghiêm các sai phạm liên quan đến sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm chất lượng làm ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.
Yêu cầu sửa đổi, bổ sung Luật An toàn thực phẩm, Tổng Bí thư lưu ý chuyển mạnh tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm", bảo đảm quản lý chặt chẽ từ sản xuất, chế biến, lưu thông cho đến tiêu dùng thực phẩm.
Đi kèm với đó, cần khắc phục tình trạng quản lý phân tán, chồng chéo; nâng cao năng lực phòng ngừa rủi ro và xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Bám sát chỉ đạo này, nhiều ý kiến cho rằng việc kiện toàn mô hình quản lý là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh công tác an toàn thực phẩm hiện còn phân tán.
Thực tế cho thấy, mô hình quản lý an toàn thực phẩm hiện nay chưa thống nhất từ trung ương đến địa phương, gây khó khăn trong phối hợp và xử lý các vấn đề phát sinh. Đối với các sản phẩm trải qua nhiều khâu từ sản xuất đến tiêu thụ, việc xác định cơ quan chịu trách nhiệm càng trở nên phức tạp.
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, việc hình thành cơ quan quản lý an toàn thực phẩm thống nhất trực thuộc Chính phủ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tăng tính minh bạch và trách nhiệm. Bên cạnh đó, pháp luật tại các nước này cũng quy định rõ cơ chế phối hợp, kiểm tra đột xuất và tăng chế tài xử lý, kể cả hành chính và hình sự, đối với các hành vi gây nguy hại nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.
Liên quan đến định hướng hoàn thiện bộ máy quản lý theo hướng thống nhất, nội dung này cũng đã được đưa vào dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Hiện Bộ Y tế đang tiếp tục lấy ý kiến, đánh giá các mô hình quản lý và xây dựng nhiều phương án khác nhau nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả khi triển khai.
