Sử dụng bột nêm hợp lý

Bột nêm hiện diện trong hầu hết các căn bếp gia đình. Nhiều người sử dụng bột nêm để thay thế một phần muối hoặc nước mắm bởi cho rằng gia vị này giúp món ăn có vị ngọt dịu hơn

"Tôi thường dùng bột nêm trong bữa ăn hằng ngày vì cảm thấy vị của nó hài hòa hơn so với chỉ dùng muối hay nước mắm" - chị Nguyễn Thu Hà (Hà Nội) chia sẻ.

Không ít người tiêu dùng còn ưu tiên lựa chọn các sản phẩm nhập khẩu từ Nhật Bản hoặc Hàn Quốc với suy nghĩ những sản phẩm này được làm từ nguyên liệu tự nhiên, ít phụ gia và tốt cho sức khỏe hơn.

Tuy nhiên, theo Ths Trần Hoàng Quyên, Giám đốc Trung tâm Thực nghiệm sản xuất và Chuyển giao công nghệ thực phẩm, Viện Công nghiệp thực phẩm, người tiêu dùng cần hiểu đúng bản chất của bột nêm. Nguyên liệu sản xuất bột nêm gồm 4 nhóm thành phần chính:

- Nguyên liệu tạo hương vị đặc trưng gồm bột thịt, bột xương, bột tôm, bột cá, bột nấm, bột rau củ.

- Nguyên liệu điều vị gồm: muối, đường…

- Phụ gia tạo hương có hương nấm, hương tôm, hương thịt

- Chất chống vón và hỗ trợ tạo hạt gồm có silicon dioxide, calcium silicate...

Sau khi cân định lượng, các nguyên liệu trên sẽ được phối trộn với nhau. Quy trình sản xuất hạt nêm thì sẽ thêm công đoạn bổ sung, trộn bột nêm với phụ gia tạo hạt và xát tạo hạt. Đối với những sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu ban đầu là rau củ, nấm, thịt, cá, tôm thì sẽ có thêm quy trình thủy phân, chiết dich, tạo bột

Vì vậy, bột nêm là sản phẩm dùng để điều vị thực phẩm. Đối với ý kiến lo ngại rằng sử dụng bột nêm trong chế biến món ăn không tốt cho sức khỏe, Ths Trần Hoàng Quyên cho rằng, đây là đánh giá khái quát, chưa chính xác. Việc sử dụng bột nêm an toàn hay không phụ thuộc vào thành phần mà cơ sở sản xuất sử dụng, liều lượng sử dụng cho mỗi lần chế biến món ăn cũng như chế độ ăn uống, tình trạng sức khỏe của mỗi người.

“Một số người tiêu dùng thường lo ngại về các phụ gia điều vị và hương liệu được sử dụng trong sản phẩm. Thực tế, trong bột nêm cũng có muối, tuy nhiên, muối cũng có trong các sản phẩm khác như nước mắm, nước tương và các loại gia vị khác, vì vậy việc sử dụng bột nêm trong bữa ăn gia đình nên được cân đối với lượng sử dụng các sản phẩm chứa muối khác. Mọi người nên điều chỉnh khẩu vị, giảm chế độ ăn mặn nói chung.

Một số phụ gia thực phẩm như chất điều vị, chất chống ôxy hóa, chất tạo màu hoặc chất chống vón được quản lý bằng các mã số quốc tế (INS hoặc E-number): Chất tạo hương, màu, chất điều vị đặc biệt là Monosodium glutamate, I+ G (Disodium Inosinate (INS 631) và Disodium Guanylate (INS 627) và đa số các bột nêm phối hợp cả MSG và I+G để tạo vị umami nổi trội. Tuy nhiên, tất cả các chất điều vị này đều được các tổ chức về sức khỏe thế giới như Tổ chức Y tế thế giới, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc… đánh giá là phụ gia an toàn khi sử dụng đúng mục đích và liều lượng”

Hiện nay, nhiều nhà sản xuất cũng đang có xu hướng sử dụng các thành phần có nguồn gốc tự nhiên hơn như chiết xuất nấm men, protein thủy phân từ thực vật hoặc động vật, rong biển, tảo biển để thay thế một phần các chất điều vị tổng hợp.

“Thực tế thì nếu sử dụng bột nêm đúng còn có thể tạo vị đậm đà cho món ăn mà giảm lượng muối sử dụng (tỉ lệ muối trong bột nêm có thể từ 20-50%). Việc kiểm soát tổng lượng natri, chất điều vị trong khẩu phần hằng ngày có ý nghĩa quan trọng hơn việc tập trung vào một loại gia vị riêng lẻ”

Tuy nhiên, bột nêm vẫn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nếu người tiêu dùng sử dụng quá mức hoặc lựa chọn các sản phẩm không đảm bảo chất lượng.

"Những người bị tăng huyết áp, bệnh tim mạch, bệnh thận, người cao tuổi hoặc trẻ em cần đặc biệt chú ý đến lượng gia vị sử dụng hằng ngày. Đồng thời không nên kết hợp quá nhiều gia vị mặn trong cùng một món ăn như bột nêm, nước mắm và bột canh" - ThS Trần Hoàng Quyên khuyến cáo.

Người tiêu dùng cần đọc kỹ nhãn sản phẩm, đặc biệt là thứ tự các thành phần được công bố trên bao bì. Thành phần nào được liệt kê đầu tiên thường chiếm tỷ lệ cao nhất trong sản phẩm. Bên cạnh đó, cần ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được công bố và lưu hành hợp pháp trên thị trường.

Theo ThS Trần Hoàng Quyên, yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe vẫn là duy trì chế độ ăn cân đối, đa dạng thực phẩm tươi sống, tăng cường rau xanh và trái cây, đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn.

"Bột nêm không phải là thực phẩm có hại nếu được sử dụng đúng cách. Điều quan trọng là người tiêu dùng cần hiểu rõ bản chất của sản phẩm và sử dụng với lượng phù hợp trong một chế độ ăn uống lành mạnh" – ThS Trần Hoàng Quyên nhấn mạnh.