Đặc biệt, Việt Nam đã thực hiện thành công kỹ thuật can thiệp tim bào thai - một trong những kỹ thuật khó của y học hiện đại. Ê-kíp bác sĩ Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1 đã can thiệp tim cho thai nhi ngay từ trong bụng mẹ, giúp cứu sống trẻ mắc dị tật tim bẩm sinh nặng.
Các nghiên cứu trong nước cho thấy tỷ lệ thành công của các ca thông tim can thiệp đạt tới khoảng 98%, với tỷ lệ biến chứng thấp. Những tiến bộ này cho thấy trình độ tim mạch nhi Việt Nam đang ngày càng tiệm cận với nhiều trung tâm y khoa trong khu vực.
Là bác sĩ trực tiếp tham gia điều trị và can thiệp thành công nhiều ca tim bẩm sinh phức tạp ở trẻ em, PGS. Đỗ Anh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia HN) cho biết, trước đây hầu hết các ca phẫu thuật tim đều phải cưa xương ức để tiếp cận tim. Tuy nhiên hiện nay, các kỹ thuật phẫu thuật nội soi và phẫu thuật ít xâm lấn đã phát triển mạnh.
“Những kỹ thuật này giúp giảm đau, giảm nguy cơ biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và đặc biệt mang lại tính thẩm mỹ tốt hơn cho bệnh nhi”, PGS.TS Đỗ Anh Tiến cho biết.
Bên cạnh phẫu thuật, nhiều bệnh tim bẩm sinh hiện nay có thể điều trị bằng phương pháp can thiệp tim mạch qua da. Với kỹ thuật này, bác sĩ đưa dụng cụ vào tim thông qua đường mạch máu để xử lý các bất thường, thay vì phải mổ mở như trước.
Một số bệnh có thể áp dụng phương pháp này như còn ống động mạch, thông liên nhĩ, một số trường hợp thông liên thất hoặc các dị tật mạch máu khác.
“Với những trường hợp phù hợp, can thiệp qua da giúp giảm sang chấn cho trẻ, thời gian hồi phục nhanh hơn và ít ảnh hưởng đến sinh hoạt sau điều trị”, PGS.TS Đỗ Anh Tiến nói.
Theo ông, trình độ tim mạch nhi của Việt Nam hiện nay đã tiệm cận với nhiều quốc gia trong khu vực. Nhiều nghiên cứu của bác sĩ Việt Nam được trình bày tại các hội nghị quốc tế, đồng thời các hội thảo chuyên môn trong khu vực cũng thường xuyên được tổ chức tại Việt Nam.
Không chỉ vậy, một số bác sĩ Việt Nam còn tham gia hỗ trợ chuyên môn hoặc thực hiện can thiệp tim mạch tại các nước khác trong khu vực. Thậm chí, nhiều gia đình Việt kiều cũng lựa chọn đưa con về Việt Nam để điều trị tim bẩm sinh.
Việc làm chủ các kỹ thuật cao trong nước giúp giảm chi phí điều trị, đồng thời tạo cơ hội cho nhiều trẻ em ở các vùng miền được tiếp cận với dịch vụ y tế hiện đại.
Phát hiện sớm để tránh những năm tháng bệnh tật
Dù có nhiều tiến bộ trong điều trị, các chuyên gia cho rằng việc phát hiện sớm vẫn là yếu tố quan trọng nhất đối với bệnh tim bẩm sinh.
Những bước đi ngắn ngủi, vừa đi vừa phải dừng lại để thở… đó từng là tuổi thơ của Hoàng Thị Xuyến (16 tuổi, Thái Nguyên). Ít ai biết phía sau nụ cười khỏe khoắn hôm nay là hành trình dài chống chọi với căn bệnh tim bẩm sinh.
“Trước đây em rất mệt và khó thở. Đi được một đoạn là phải dừng lại nghỉ, người tím tái. Em buồn lắm vì thấy mình không có sức khỏe như các bạn khác”, Xuyến chia sẻ.
Mẹ của em - bà Hoàng Thị Dân cho biết những dấu hiệu bất thường đã xuất hiện từ khi Xuyến còn nhỏ.
“Lúc sinh ra cháu nặng gần 4kg, rất bụ bẫm. Nhưng khoảng 5 tháng tuổi thì thấy ngón tay, ngón chân cháu tím dần. Gia đình đưa cháu đi khám thì bác sĩ nói cháu bị tim bẩm sinh”, bà Dân kể.
Theo thống kê, mỗi năm Việt Nam có khoảng 16.000 trẻ sinh ra mắc tim bẩm sinh. Tuy nhiên, nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, nhiều trường hợp có thể chữa khỏi hoàn toàn.
Bác sĩ Nguyễn Trung Kiên, Trưởng khoa Nội Nhi, Bệnh viện Tim Hà Nội cho biết nhiều trẻ mắc tim bẩm sinh khi mới sinh ra chưa có biểu hiện rõ ràng, vì vậy việc khám sàng lọc ban đầu đóng vai trò rất quan trọng.
“Sau khi trẻ chào đời, bác sĩ sẽ khám tổng quát và nghe tim. Dù trẻ chưa có biểu hiện tím tái hay khó thở, nhưng thông qua việc nghe tim vẫn có thể phát hiện những dấu hiệu bất thường”, bác sĩ Kiên cho biết.
Ngoài ra, các lần đưa trẻ đi tiêm chủng định kỳ cũng là cơ hội để phát hiện sớm bệnh. Trước khi tiêm, trẻ đều được khám sàng lọc, trong đó có việc nghe tim.
Một bước tiến khác là chẩn đoán tim bẩm sinh ngay từ trong thai kỳ thông qua siêu âm tim thai. Điều này giúp các bác sĩ có thể theo dõi sát tình trạng của thai nhi và chuẩn bị phương án điều trị ngay khi trẻ chào đời.
“Nếu được can thiệp hoặc phẫu thuật sớm và thành công, trẻ mắc tim bẩm sinh hoàn toàn có thể phát triển bình thường như các bạn cùng trang lứa”, bác sĩ Kiên cho biết.
Các chuyên gia khuyến cáo, việc khám sàng lọc cho trẻ ngay sau sinh, theo dõi sức khỏe định kỳ và đưa trẻ đi khám khi có các dấu hiệu như tím môi, khó thở, chậm tăng cân… là những bước quan trọng giúp phát hiện sớm bệnh tim bẩm sinh.
