Đối với người cao tuổi, nhu cầu năng lượng thường ít đi do không còn phải lao động nặng hoặc vận động nhiều như khi còn trẻ. Cùng với đó, tâm lý lo ngại mắc các bệnh lý mạn tính khiến nhiều người quan niệm “già rồi thì nên ăn ít” và hạn chế chất đạm, chất béo trong bữa ăn hàng ngày.
Bà Nguyễn Thị Xoan, 65 tuổi ở Hà Nội cho biết, mặc dù cân nặng ở mức bình thường song nhiều năm qua, bà luôn khống chế khẩu phần ăn mỗi ngày. Những bữa ăn của bà hết sức nghèo nàn về dinh dưỡng, chủ yếu rau đậu, hạn chế thịt, cá.
Mắc bệnh dạ dày và đại tràng, thường xuyên bị chứng khó tiêu bà Hoàng Thị Hồng, 60 tuổi cũng từ bỏ chế độ ăn đạm động vật mà chuyển sang chế độ thực dưỡng với gạo lứt, muối mè và các loại đậu đỗ. Thể trạng vốn gầy gò, sau khi ăn kiêng, bà Hồng càng sút cân hơn.
Qua nghiên cứu về bệnh teo yếu cơ, bác sĩ Nguyễn Ngọc Tâm – Phó trưởng khoa Nội tiết Cơ Xương khớp, Bệnh viện Lão khoa Trung ương nhận xét rất nhiều người cao tuổi do lo sợ tăng huyết áp, mỡ máu nên hạn chế chất đạm trong chế độ ăn hàng ngày mà không biết rằng một chế ăn uống không cung cấp đủ calo và protein (hay còn gọi là chất đạm) sẽ dẫn đến tình trạng giảm cân và giảm khối lượng cơ ở người cao tuổi.
TS.BS Phạm Thị Thúy Hòa - Viện trưởng Viện Dinh dưỡng ứng dụng cho biết, quan niệm người cao tuổi cần cắt giảm chất đạm trong chế độ ăn hàng ngày là chưa đúng. Một chế độ ăn đầy đủ, cân đối, giàu dưỡng chất hết sức cần thiết để duy trì sức khỏe, hạn chế quá trình lão hóa.
“Chất đạm đóng vai trò vô cùng quan trọng, tham gia tái tạo tế bào, góp phần cơ bản tạo ra các kháng thể giúp cơ thể chống lại bệnh tật; tạo enzyme để hệ tiêu hóa hấp thu được các dưỡng chất từ thực phẩm; tham gia vào các hormone giúp chúng ta luôn luôn khỏe mạnh, trí tuệ minh mẫn, cảm xúc ổn định. Chất đạm còn là thành phần quan trọng xây dựng nên hệ cơ xương. Ăn đủ chất đạm sẽ giúp cơ thể duy trì sức mạnh của cơ, tăng khả năng vận động và giảm nguy cơ té ngã ở người lớn tuổi. Người lớn tuổi mà có hiện tượng gầy đét hoặc cơ bắp teo nhão có thể là do ăn chưa đúng. Ăn đúng có nghĩa là phải ăn đủ về lượng và cân đối về chất, bao gồm đạm động vật, đạm thực vật và các axit amin cần thiết trong đạm. Nếu có thể thiếu chất đạm, chúng ta rất hay bị ốm, bị cảm lạnh”, TS.BS Phạm Thị Thúy Hòa cho biết.
Cũng theo TS.BS Phạm Thị Thúy Hòa, đối với người cao tuổi (từ 60 tuổi trở lên), lao động nhẹ, lượng đạm được khuyến nghị đối với nam giới là khoảng 56g/ngày và với phụ nữ là khoảng 50g/ngày.
“Chúng ta biết chất đạm thì có hai loại là đạm động vật và đạm thực vật. Đối với người cao tuổi, tỉ lệ động vật và đạm thực vật trong chế độ ăn hàng ngày là 1:1, tức là 50% chất đạm được cung cấp từ động vật và 50% còn lại là từ thực vật. Như vậy, mỗi ngày, một người cao tuổi nên ăn khoảng 250g thực phẩm cung cấp chất đạm như thịt, cá, đậu đỗ các loại”, TS.BS Phạm Thị Thúy Hòa hướng dẫn.
Tuy nhiên, do chức năng của cơ quan tiêu hóa bị suy giảm, nhiều người cao tuổi cảm thấy khó tiêu sau bữa ăn quá giàu đạm. Để vẫn nạp đủ lượng đạm mà không bị cảm giác nặng nề, khó chịu sau ăn, TS.BS Phạm Thị Thúy Hòa gợi ý khi chọn đạm có nguồn gốc động vật, người cao tuổi nên ưu tiên chọn các loại thịt gia cầm, thủy hải sản như cá, tôm và trứng. Đồng thời, khi chế biến món ăn nên tham khảo kinh nghiệm dân gian, kết hợp các thực phẩm giàu đạm với các loại gia vị như gừng, hành, tỏi để hài hòa tính chất hàn-nhiệt. Bên cạnh đó, nên ăn trái cây trước bữa ăn khoảng 1 giờ đồng hồ bởi đường và các chất dinh dưỡng trong trái cây sẽ kích thích gan hoạt động tốt hơn, do đó giúp thức ăn được tiêu hóa dễ dàng hơn. Trong bữa ăn, việc ăn rau trước khi ăn các món giàu đạm cũng giúp trung hòa chất kiềm và axit trong dạ dày và làm cho việc chuyển hóa chất đạm thuận lợi hơn.
