Viêm não mô cầu- bệnh không mới nhưng rất nguy hiểm

Ca bệnh rải rác nhưng nguy cơ luôn hiện hữu

Theo các thống kê gần đây, bệnh viêm não mô cầu tại Việt Nam không bùng phát thành dịch lớn nhưng lại có xu hướng xuất hiện các ca bệnh rải rác ở nhiều địa phương. Điều đáng lo ngại là diễn tiến bệnh rất nhanh, có thể chuyển nặng chỉ trong vài giờ.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh - nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) đây không phải là hiện tượng mới: “Viêm não mô cầu không phải bệnh mới hay xuất hiện bất thường. Nó vẫn xảy ra dưới dạng các ca lẻ tẻ. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm thì có thể tử vong rất nhanh”.

Thực tế cho thấy, chính đặc điểm “âm thầm nhưng nguy hiểm” này khiến nhiều trường hợp không được nhận diện kịp thời, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Một trong những khó khăn lớn nhất trong kiểm soát viêm não mô cầu là triệu chứng ban đầu rất giống các bệnh thông thường như cảm cúm.

Ở giai đoạn đầu, người bệnh – đặc biệt là trẻ nhỏ thường chỉ có biểu hiện sốt cao, mệt mỏi, đau nhức, lừ đừ. Chính vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt theo dõi các ban xuất huyết (hay còn gọi là tử ban) trên da trên da của trẻ.

“Nếu trẻ sốt ngày đầu mà lừ đừ, sốt cao thì phải kiểm tra da xem có sang thương hay không. Một, hai tiếng phải kiểm tra lại vì ban có thể lan rất nhanh”. BS Khanh nhấn mạnh.

Ông đặc biệt cảnh báo, khi đã xuất hiện ban xuất huyết mà không được đưa đi viện kịp thời, bệnh có thể chuyển sang sốc nhiễm trùng nặng và đe dọa tính mạng. Điều này đồng nghĩa với việc “24 giờ đầu” chính là thời gian vàng quyết định sống còn.

Lo ngại lây lan trong trường học: Không nên hoang mang nhưng không được chủ quan

Sau khi xuất hiện ca bệnh trong môi trường lớp học, nhiều phụ huynh không khỏi lo ngại về nguy cơ lây lan diện rộng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, viêm não mô cầu không phải là bệnh dễ bùng phát thành dịch lớn như một số bệnh truyền nhiễm khác. Nhưng những người có tiếp xúc gần với ca bệnh cần được xử lý kịp thời.

Theo đó, các trường hợp như học sinh ngồi gần, ngủ cùng phòng hoặc người thân trong gia đình cần nhanh chóng được thông báo cho cơ sở y tế và sử dụng ngay một liều kháng sinh dự phòng. Việc dùng kháng sinh sớm được đánh giá có thể tiêu diệt vi khuẩn đang tồn tại ở vùng họng, từ đó ngăn chặn nguy cơ xâm nhập vào máu và gây nhiễm trùng nặng.

Phòng bệnh: Không chỉ là tiêm vaccine

Theo khuyến cáo của bác sĩ Trương Hữu Khanh, phòng ngừa viêm não mô cầu không thể chỉ trông chờ vào một biện pháp đơn lẻ mà cần sự kết hợp đồng bộ. Trước hết là việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, đặc biệt không được chủ quan khi trẻ sốt cao, lừ đừ và cần thường xuyên kiểm tra các dấu hiệu ban xuất huyết trên da. Song song với đó, những người có tiếp xúc gần với ca bệnh cần được xử lý kịp thời bằng kháng sinh dự phòng, kể cả trong trường hợp đã tiêm vaccine.

Bên cạnh đó, tiêm chủng vẫn là biện pháp quan trọng, nhất là đối với nhóm trẻ vị thành niên và những người sống trong môi trường tập thể như trường học, ký túc xá hay quân đội.

“Những nhóm tuổi hay tụ tập, sinh hoạt tập thể nên tiêm phòng nếu có điều kiện”, bác sĩ Khanh nhấn mạnh.