Cách đây 53 năm, ngày 27/1/1973, Hiệp định Paris được ký kết, buộc Mỹ phải rút khỏi Việt Nam và Đông Dương, chấm dứt dính líu quân sự ở miền Nam Việt Nam.
Trong thời gian này, đoàn Việt Nam đã không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để có thể đi đến một ký kết nhằm chấm dứt cuộc chiến tranh đang diễn ra vô cùng khốc liệt trên đất nước ta. Quá trình đàm phán, ta đã đánh giá được tình hình không chỉ trên chiến trường, về quân sự, chính trị, mà cả tình hình thế giới, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris.
Thắng lợi này là minh chứng tập trung nhất về sự đúng đắn, tài tình của đường lối, sách lược của nền ngoại giao Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt Nam.
Hiệp định Paris năm 1973 có sự tham gia đàm phán ký kết của 4 bên: Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam), Hoa Kỳ (Mỹ) và Việt Nam Cộng hoà. Đây là kết quả của cuộc đàm phán kéo dài 4 năm, 8 tháng, 14 ngày, với hơn 200 phiên công khai và 24 cuộc gặp riêng, là thắng lợi quan trọng, to lớn về nhiều mặt của nhân dân Việt Nam.
Trước đó, đầu năm 1967, thắng lợi của nhân dân Việt Nam trên cả hai miền Nam - Bắc đã tạo ra những khả năng mới để đẩy mạnh đấu tranh ngoại giao. Tình thế đã đến lúc cho phép ta mở "Mặt trận đấu tranh ngoại giao" để tranh thủ sự đồng tình và ủng hộ của nhân dân thế giới và nhân dân tiến bộ Mỹ, cô lập hơn nữa đế quốc Mỹ. Theo đó, từ ngày 23 - 26/1/1967, Ban Chấp hành Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị lần thứ 13, chủ trương nâng đấu tranh ngoại giao lên thành mặt trận ngoại giao phối hợp với mặt trận chính trị và mặt trận quân sự.
Cuộc đàn phán ở Paris năm 1973 là sự kết hợp nhiều hình thức đấu tranh phong phú, bao gồm đấu tranh trong các phiên họp công khai, đàm phán trong các cuộc gặp riêng, đấu tranh trong các cuộc họp báo và đấu tranh bằng cách vận động tranh thủ sự ủng hộ của các tổ chức các đoàn thể và nhân dân trên thế giới. Làm nên chiến thắng trên bàn đàm phán Paris ngày 27/01/1973 không thể không nhắc đến sức mạnh ngoại giao nhân dân. Và sức mạnh đó vẫn còn nguyên giá trị trong cuộc xây dựng bảo vệ độc lập chủ quyền của đất nước trong xu thế hoà bình đối thoại và mở rộng hợp tác quốc tế hiện nay.
"Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam vẫn vẹn nguyên giá trị với những bài học kinh nghiệm sâu sắc, quý giá. Đó là bài học về phát huy sức mạnh tổng hợp chính trị - kinh tế, quốc phòng - an ninh và ngoại giao để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, phối hợp chặt chẽ giữa đấu tranh ngoại giao với đấu tranh quân sự, chính trị, lấy thắng lợi quân sự và chính trị là cơ sở để tiến công ngoại giao, đoàn kết quốc tế, cô lập kẻ thù. Đó là bài học về quán triệt sâu sắc tư tưởng “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó còn là bài học sâu sắc về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Đặc biệt, đó là bài học về giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong toàn bộ quá trình đấu tranh trên mặt trận ngoại giao…" - Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh.
Hội nghị Paris đã để lại nhiều bài học lớn. Trong đó, bài học về ý chí bảo vệ quyền chủ quyền dân tộc và tinh thần đoàn kết quốc tế vẫn còn nguyên giá trị thời sự và thiết thực đối với các quốc gia trong một thế giới đầy biến động. Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng cho biết: Hiệp định Paris là tổng hòa thắng lợi quân sự, chính trị và ngoại giao, buộc Mỹ phải chấm dứt chiến tranh, rút hết quân, tạo cục diện mới để đi đến thắng lợi cuối cùng. Từ điểm tựa chiến lược của Hiệp định Paris, quân và dân ta đã tiến hành cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
53 năm qua, những giá trị của Hiệp định Paris 1973, vẫn mãi là dấu mốc vĩ đại của lịch sử dân tộc. Hiệp định được ký kết đã khẳng định vai trò lãnh đạo và sự chỉ đạo đúng đắn, kịp thời của Đảng ta trong toàn bộ quá trình đấu tranh, đi đến thắng lợi chung của đất nước.
