Hướng tới Lễ kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, nhân kỷ niệm 560 năm Đại Đăng khoa (1466-2026) và 515 năm ngày mất (1511-2026) của Hoàng giáp, Tế tửu Quốc Tử Giám Hà Công Trình, ngày 22/8, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Hội thảo khoa học “Tế tửu Quốc Tử Giám Hà Công Trình và truyền thống hiếu học dòng họ Hà tại Hà Tĩnh” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Toàn cảnh hội thảo khoa học “Tế tửu Quốc Tử Giám Hà Công Trình và truyền thống hiếu học dòng họ Hà tại Hà Tĩnh”

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Văn Tú - Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám nhấn mạnh, Hà Tĩnh là vùng đất giàu truyền thống hiếu học, khoa bảng, trong đó họ Hà là một dòng họ tiêu biểu của vùng Thiên Lộc xưa. Nổi bật trong dòng họ là Hà Công Trình (1434-1511), đỗ Hoàng giáp khoa Bính Tuất năm 1466, từng giữ chức Tế tửu Quốc Tử Giám và Thượng thư các bộ Binh, Hình, Công.

Tiếp nối truyền thống ấy còn có nhiều danh nhân như: Hà Tông Mục, Hà Tông Huân, có những đóng góp trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, giáo dục, văn hóa và ngoại giao. Nhiều người họ Hà từng học tập, giảng dạy, quản lý tại Quốc Tử Giám và tên tuổi của Hà Công Trình, Hà Tông Mục, Hà Tông Huân còn được ghi trên các bia Đề danh Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Qua nhiều thế hệ, dòng họ Hà Tỉnh Thạch đã góp phần bồi đắp truyền thống khoa bảng xứ Nghệ và để lại nhiều dấu ấn trong lịch sử giáo dục, văn hóa của đất nước.

TS. Nguyễn Văn Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Theo Thạc sĩ Nguyễn Trí Sơn, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Hà Tĩnh, cuộc đời làm quan của danh nhân Hà Công Trình có thể chia thành hai giai đoạn. Trước hết, ông kinh qua nhiều chức vụ ở các địa phương: từ Tri huyện Tứ Kỳ (tỉnh Hải Dương cũ), Tri phủ Triệu Phong đến Thừa chính sứ đạo Sơn Nam. Quá trình làm quan, tài năng, đức độ và sự liêm khiết của ông ngày càng được ghi nhận.

Sau đó, Hà Công Trình được vua Lê Thánh Tông triệu về kinh, lần lượt giữ các chức Thái thường tự khanh, Thượng thư các Bộ Binh, Hình, Công. Dưới thời vua Lê Hiến Tông, ông kiêm giữ chức Nhập thị Kinh diên. Ở cương vị nào, ông cũng phát huy được sở học, tài năng đa lĩnh vực của mình giữa chốn quan trường, đồng thời chiếm được lòng tin của nhà vua và sự trọng thị, vị nể của các đồng sự, liêu thuộc.

Năm 1502, ở tuổi 68, ông được giao trọng trách Tế tửu Quốc Tử Giám, đứng đầu trường Quốc học, đồng thời đảm nhiệm chức Độc quyển tại khoa thi Hội. Những cương vị này cho thấy sự tín nhiệm của triều đình đối với một vị quan có tài, có đức và có nhiều đóng góp cho nền giáo dục, khoa cử đương thời.

Thạc sĩ Nguyễn Trí Sơn, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Hà Tĩnh

Tại hội thảo, các nhà khoa học đã làm rõ những giá trị gắn với quê hương, dòng họ và các danh nhân khoa bảng dòng họ Hà Công Trình, qua đó góp phần nhận diện những đóng góp của các thế hệ trong dòng họ đối với lịch sử giáo dục, văn hóa của đất nước.

Hội thảo khoa học “Tế tửu Quốc Tử Giám Hà Công Trình và truyền thống hiếu học dòng họ Hà tại Hà Tĩnh” là dịp tri ân, tôn vinh những phẩm chất, tài năng và khí phách của các danh nhân dòng họ Hà tại Hà Tĩnh đối với lịch sử dân tộc, những đóng góp đối với Quốc Tử Giám.

Họ chính là những tấm gương sáng, tạo động lực, điểm tựa tinh thần khích lệ thế hệ trẻ noi gương học tập vươn lên. Đồng thời nhắc nhở chúng ta biết trân trọng, bảo tồn và phát huy tốt những vốn quý tinh hoa được các bậc tiền nhân chắt lọc, trao truyền lại, góp phần xây dựng dòng họ, quê hương, đất nước ngày càng thêm giàu đẹp.