Theo Nghệ sĩ thị giác, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn, trước bối cảnh nhiều phường nghề xưa dần mai một, dự án “Chuyện Đình trong Phố” đã ra đời nhằm đánh thức niềm tự hào truyền thống, biến hệ thống đình tổ nghề thành không gian sáng tạo nghệ thuật. Đến nay, hơn 10 ngôi đình đã hồi sinh rõ nét qua các triển lãm gắn liền với lịch sử nơi chốn.

Tiếp nối dòng chảy đó, tại Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, dự án sẽ đồng loạt mở cửa tại 12 ngôi đình trong phố cổ. Bên cạnh các điểm đến quen phục, lễ hội ra mắt các không gian đối thoại mới tại đình Cổ Vũ, Xuân Phiến Thị, Hành Tích, Hoa Lộc Thị... giúp công chúng nhận diện sâu sắc mạch ngầm di sản.

Thông qua 09 cụm nội dung, Trưng bày “Tổ nghề và danh nho nước Việt” giới thiệu về 8 vị đại khoa có những đóng góp đặc biệt cho nước ta. Đó là Thám hoa khoa thi năm 1442 Lương Như Hộc - tổ nghề in mộc bản; Trạng nguyên khoa thi năm 1481 Phạm Đôn Lê - tổ nghề dệt chiếu; Tiến sĩ khoa thi năm 1502 Trần Lưu - tổ nghề sơn ta; Hội nguyên Tiến sĩ Nguyễn Quang Tân - tổ nghề ép dầu; Tiến sĩ khoa thi năm 1567 Trần Khải (Lê Công Hành) - tổ nghề thêu; Tiến sĩ khoa thi năm 1637 Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan - tổ nghề dệt lượt; Tiến sĩ khoa thi năm 1565 Nguyễn Thị Trung - tổ nghề thuộc da đóng giày; Tiến sĩ khoa thi năm 1602 Nguyễn Chỉnh - tổ nghề dát thiếc; Trưng bày còn giới thiệu về nhà nho Đặng Huy Trứ, người có vai trò đặc biệt trong việc du nhập và phát triển nghề nhiếp ảnh ở Việt Nam.

TS Nguyễn Văn Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết, trưng bày được thiết kế đặc biệt bằng những hình thức biểu đạt đa dạng thông qua ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Từ việc tái hiện câu chuyện về các vị khoa bảng gắn với nghề truyền thống để giới thiệu tới công chúng giá trị đặc biệt của nền quốc học, không chỉ đào tạo nên những hiền tài, mà còn góp phần trực tiếp vào phát triển đời sống nhân dân. "Trưng bày cũng góp phần đưa các không gian di sản đến gần hơn với đời sống đương đại, trở thành không gian sáng tạo, nơi lưu giữ và trao truyền giá trị truyền thống, để di sản văn hóa trở thành nguồn lực cho sự phát triển đất nước".

Đặc biệt, hệ thống bia khắc mica do Tiến sĩ, Họa sĩ Trần Hậu Yên Thế thực hiện xuyên suốt không gian trưng bày đã tạo nên gạch nối sáng tạo giữa hình tượng bia đá truyền thống với ngôn ngữ thị giác hiện đại.

"Dù đỗ Tiến sĩ hay làm đại thần, Nho sĩ Việt vẫn gắn bó với quê hương và phường nghề. Thấu hiểu đời sống thợ thủ công, họ đưa tư duy "ngoại vương" vào quan trường để bảo vệ kinh tế làng nghề và đề xướng chính sách khoan thư sức dân. Khi đi sứ, nhiều Nho sĩ đã học hỏi kỹ nghệ mới mang về truyền dạy, trở thành các vị Tổ nghề", TS, họa sĩ Trần Hậu Yên Thế chia sẻ.

Triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” không chỉ tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần trọng tri thức và sáng tạo của dân tộc, mà còn định hình di sản như một nguồn tri thức sống, nơi các giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục sinh sôi, truyền cảm hứng mạnh mẽ cho cộng đồng và sự phát triển đô thị đương đại.

Triển lãm diễn ra từ ngày 09/11/2026 đến ngày 05/12/2026 tại Nhà Tiền đường, khu Thái Học, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám.