Ngoại giao thể thao Việt Nam đã đạt được những thành tựu gì, cần chủ động ra sao để biến cơ hội APEC 2027 thành động lực phát triển lâu dài? Về chủ đề này, phóng viên Đài Tiếng Nói Việt Nam có cuộc trao đổi với bà Lê Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Thể dục Thể thao Việt Nam, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch.
-Lời đầu tiên, xin cảm ơn bà Lê Thị Hoàng Yến đã dành thời gian cho cuộc trao đổi. Nhìn lại những năm gần đây, bà đánh giá như thế nào về vai trò và những thành tựu nổi bật của ngoại giao thể thao Việt Nam, đâu là những dấu ấn hợp tác quốc tế tiêu biểu, mang lại hiệu quả thực chất cho sự phát triển của thể thao nước nhà?
Phó Cục trưởng Lê Thị Hoàng Yến: Ngoại giao thể thao hay công tác đối ngoại trong thể thao của Việt Nam đã phát triển trong quãng thời gian rất dài. Và đặc biệt trong thời gian gần đây khi mà quan hệ quốc tế sâu rộng với các quốc gia trong khu vực, châu lục và thế giới, chúng ta đã hợp tác khá toàn diện với nhiều quốc gia, cả song phương và đa phương. Như khu vực ASEAN thì chúng ta có diễn đàn thường niên đó là Hội nghị Quan chức cấp cao ASEAN về Thể thao (SOMS), cùng các cơ chế hợp tác SOMS+ với các nước đối thoại như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Với nhiều quốc gia khác thì chúng ta có hợp tác về tập huấn thể thao, kinh tế thể thao, đặc biệt với quốc gia như là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản thì chúng ta cử VĐV sang tập huấn, thi đấu, thường xuyên trao đổi đoàn. Mỗi khi có sự kiện APEC thì trước đó chúng ta đều tham dự các diễn đàn về thể thao.
-Phân tích kỹ hơn về quá trình hợp tác song phương, Việt Nam đang có quan hệ hợp tác thể thao chặt chẽ với 3 đối tác Đông Á trong không gian APEC gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản. Bà có thể chia sẻ về một số những thành tựu nổi bật nhất với các đối tác này, đâu là những mô hình, phương thức hợp tác đã và đang đem lại hiệu quả rõ nét cho thể thao Việt Nam?
Phó Cục trưởng Lê Thị Hoàng Yến: Các quốc gia Đông Á là địa điểm tập huấn thuận lới, thứ nhất là văn hoá tương đồng, địa lý không quá xa, thứ hai họ cũng là các cường quốc thể thao trong châu lục và trên thế giới. Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản đều là những quốc gia rất mạnh của thể thao thế giới, có thể nói là trong top 10 châu lục, đối với các quốc gia này thì chúng ta sẽ tăng cường hợp tác trong thời gian tới. Đặc biệt là Trung Quốc, các địa phương có biên giới với Việt Nam cũng có nhiều thành tích thể thao, như Lào Cai tổ chức giải xe đạp quốc tế "Một đường đua, hai quốc gia". Nhiều tỉnh, thành phố ở Trung Quốc có nền thể thao cực kỳ mạnh, hàng năm Việt Nam cũng cử các đoàn sang thi đấu, tập huấn bên đó. Với khoa học công nghệ thì Trung Quốc cũng rất phát triển, họ có nghiên cứu rất chuyên sâu, đưa ra chiến lược phát triển thể thao, về chuyển đổi sồ, về dinh dưỡng, về tâm lý, về phục hồi, những kinh nghiệm của họ rất quý báu để chúng ta có thể học hỏi, từ tập luyện, thi đấu, cho đến trao đổi kinh nghiệm y học thể thao, tâm lý học, nhiều lĩnh vực khác nữa, để có nền thể thao cơ bản và phát triển đúng hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đưa khoa học công nghệ vào huấn luyện thể thao.
Với Taekwondo thì chúng ta hợp tác chặt chẽ với Hàn Quốc về việc cử chuyên gia, tổ chức các chuyến tập huấn cho VĐV, HLV, mang lại kết quả thành công. Bóng đá trước đây có ông Park Hang Seo, bây giờ có ông Kim Sang Sik, bắn súng có HLV Park Chng Gun. Bên cạnh đó, các chuyên gia Việt Nam cũng qua tập huấn bên đó, trau dồi và tích luỹ được nhiều kinh nghiệm để từng bước trở thành HLV giỏi.
Với Nhật Bản thì chúng ta hợp tác trên rất nhiều lĩnh vực. Phía Nhật Bản hỗ trợ chúng ta trong việc đào tạo, huấn luyện, chúng ta cử khá nhiều đội tuyển sang Nhật Bản tập huấn, trước SEA Games hay trước ASIAD thì chúng ta cử các đội bóng đá nữ sang Nhật Bản tập huấn, khi trở về thì đội tuyển nữ đạt được nhiều thành tích rất tốt, rồi các môn thể thao khác như là Judo hay là Karatedo. Đặc biệt phía Nhật Bản tổ chức các diễn đàn về phụ nữ và thể thao, Ban Phụ nữ và Thể thao - Uỷ ban Olympic Việt Nam cùng nhiều tổ chức khác thì tham gia nhiệt thành, phía bạn đã chuyển giao cho chúng ta cách thức hoạt động nâng cao năng lực và phát triển phong trào thể thao cho phụ nữ, cũng như thể thao thành tích cao với phụ nữ. Chúng tôi học hỏi được rất nhiều kinh nghiệm từ chuỗi hoạt động này. Những hội thảo được tổ chức thường xuyên tại các quốc gia Đông Nam Á, cũng như tại Nhật Bản, từ đó các VĐV nữ Việt Nam có những cơ hội để học hỏi các VĐV nữ xuất sắc của Nhật Bản, từ bản lĩnh thi đấu, tâm lý, sự tự tin, khả năng chuyên môn, rồi kỹ năng quản lý, điều hành các sự kiện thể thao, các giải đấu thể thao.
- Mỗi quốc gia đều có những thế mạnh riêng về đào tạo vận động viên, khoa học thể thao, huấn luyện, quản trị và tổ chức thi đấu. Bên cạnh Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, thể thao Việt Nam hợp tác ra sao với một số nền kinh tế khác trong APEC?
Phó Cục trưởng Lê Thị Hoàng Yến: Ở Đông Nam Á thì Thái Lan, Indonesia, Singapore cũng có hợp tác thể thao với Việt Nam, mỗi quốc gia có cách thức hợp tác khác nhau, mang lại hiệu quả khác nhau, tuy nhiên chúng ta vừa học hỏi rất nhiều, vừa chia sẻ những kinh nghiệm mà ta có cho các đối tác quốc tế. Ở Mỹ thì do điều kiện địa lý nên sự hợp tác còn hạn chế. Với Nga thì có hợp tác về thể chất số, họ có môn thể thao rất mới, vừa E-Sports vừa thể chất, như bóng rổ vừa thi đấu điện tử vừa thi đấu trực tiếp, rất nhiều môn thể thao ở Nga đang phát triển theo hướng đó, chúng ta cũng đã cử lực lượng tham gia các môn thể thao đó. Với từng quốc gia thì chúng ta đều tìm những thế mạnh thể thao của họ để chúng ta học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, rất hiệu quả cho cả thể thao thành tích cao lẫn thể thao phong trào.
Chẳng hạn như phòng chống Doping cũng là công việc rất là quan trọng để các VĐV có thêm kiến thức, thì chúng ta cũng phải hợp tác rất chặt chẽ với các cơ quan phòng chống Doping trên thế giới. Các hợp tác khác về y học thể thao cũng vậy, chúng ta cần có trao đổi, tìm kiếm chuyên gia hỗ trợ cho Việt Nam về phục hồi, chữa trị chấn thương. Còn thể thao thành tích cao thì nâng cao việc huấn luyện thông qua khoa học công nghệ, sửa động tác, phát triển sức nhanh, sức mạnh, sức bền ra sao nhờ công nghệ, nếu chỉ quản lý bằng kinh nghiệm như thời gian qua thì rẩt khó để thể thao phát triển. Những việc đó thì chắc chắn chúng ta phải học hỏi kinh nghiệm từ các đối tác quốc tế, để nâng cao tầm vóc vị thế của thể thao Việt Nam. Còn với thể thao phong trào thì chúng ta cũng có những trao đổi kinh nghiệm thông qua các giải Marathon, Ironman, bạn bè quốc tế cũng nhìn ra nhiều điều hay có thể học hỏi từ Việt Nam. Tôi tham gia nhiều giải chạy quốc tế ở Việt Nam thì bạn bè quốc tế bày tỏ sự khâm phục với các sự kiện lên tới 15.000 – 20.000 người ở các địa điểm rất là đẹp, đấy là kinh nghiệm quý báu mà Việt Nam sẵn sàng chia sẻ.
-Thưa bà, năm 2027, Việt Nam sẽ đăng cai APEC. Đây là sự kiện đối ngoại có ý nghĩa đặc biệt, quy tụ lãnh đạo và đông đảo chuyên gia hàng đầu từ 21 nền kinh tế thành viên. Từ góc độ thể thao, bà nhìn nhận như thế nào về cơ hội mà APEC 2027 mang lại, cũng như là ngành thể thao có thể đóng góp những hoạt động, sáng kiến cụ thể nào để quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam?
Phó Cục trưởng Lê Thị Hoàng Yến: Có thể nói 21 nền kinh tế APEC có vị thế quan trọng với thể thao toàn cầu. Trước đây thì những diễn đàn APEC thì thể thao Việt Nam cũng đều tham gia, thảo luận về thể thao, về kinh tế thể thao. Cá nhân tôi cũng đã tham dự 2 lần, họ đã chia sẻ rất nhiều kinh nghiệm về phát triển thể thao mọi người, thể thao thành tích cao, ứng dụng khoa học công nghệ. Việt Nam là nước chủ nhà của APEC 2027 ở Phú Quốc, đây là cơ hội rất lớn đối với rất nhiều ngành, lĩnh vực, bao gồm thể thao. Đây là dịp để chúng ta tiếp cận kinh nghiệm từ các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học trong khối APEC, có thể phối kết hợp để tổ chức diễn đàn về kinh tế thể thao, công nghệ trong thể thao, định hướng phát triển thể thao trong tương lai. Các sự kiện bên lề APEC thì có thể tổ chức hoạt động ngoại giao thể thao, có thể là hoạt động đi bộ, chạy bộ, giải đấu đồng hành để mang lại sự gắn bó, kết nối giữa những nhà lãnh đạo trong khối APEC, từ đó mở ra cơ hội hợp tác trong tương lai.
Các nhà lãnh đạo, nhà ngoại giao, các nhà kinh tế đến Việt Nam dự APEC 2027 tại Phú Quốc thì đây là cơ hội tuyệt vời để chúng ta quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, về đặc khu rất xinh đẹp. Ở Phú Quốc cũng có nhiều cơ sở thể thao, có thể tổ chức giải golf để thúc đẩy giao lưu, nhiều môn thể thao khác được tổ chức cũng tăng cường thể hiện khả năng tổ chức của nước chủ nhà, như là bóng chuyền bãi biển, sailing, đua thuyền, pickleball, một số môn thể thao xu hướng nữa. Ngoài tổ chức sự kiện thi đấu thì các diễn đàn kinh tế thể thao, các cuộc toạ đàm chia sẻ kinh nghiệm là chuỗi hoạt động bên lề tại APEC 2027.
-APEC 2027 diễn ra vào giai đoạn cao điểm của Thể thao Việt Nam, đó là cột mốc 3 năm trước giai đoạn 1 của Chiến lược đến năm 2030 – Tầm nhìn 2045. Điều này tạo thêm động lực ra sao và Cục Thể dục thể thao Việt Nam sẽ có những định hướng, mục tiêu và giải pháp trọng tâm nào để nâng tầm ngoại giao thể thao?
Phó Cục trưởng Lê Thị Hoàng Yến: Chiến lược phát triển thể thao đến 2030 – Tầm nhìn 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, hiện đang tích cực triển khai các đề án liên quan. Từ 2027 thì cũng chỉ còn 3 năm là kết thúc giai đoạn 1 của Chiến lược, chúng ta triển khai rất đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, từ Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch, Cục Thể dục thể thao Việt Nam, các bộ, ngành khác liên quan đến Chiến lược. Hiện nay có nhiều ưu tiên để thực hiện Chiến lược này, có những mảnh công việc chính như thể thao phong trào, thể thao cho mọi người, để làm sao phát triển xã hội vận động, mỗi người chọn ít nhất một môn thể thao để tập luyện thường xuyên, cũng như là sự ưu tiên cho các môn thể thao trọng điểm hướng tới ASIAD, Olympic, cùng nhiều công việc khác. Trong bối cảnh đó, đối ngoại thế thao rất là quan trọng để thực hiện mục tiêu mà Chiến lược đề ra. Việt Nam đứng trong top 3 SEA Games, top 15-20 ASIAD, rồi có huy chương ở Olympic 2028, bóng đá nói riêng cũng có mục tiêu rất cao. Chúng ta thông qua hoạt động đối ngoại trong thể thao để có kết nối với bạn bè quốc tế, với các chuyên gia, nhà quản lý quốc tế để chúng ta tận dụng kinh nghiệm, có thêm điều kiện đưa VĐV cọ xát, tập huấn càng nhiều càng tốt ở các nền thể thao phát triển, đòng thời kết nối trong lĩnh vực chuyên gia, sau này chúng ta có thể tự vận động, tự triển khai các công việc thực hiện Chiến lược. Trên toàn cầu, không chỉ thể thao mà tất cả các lĩnh vực đều rất cần đối ngoại, cần chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi thế mạnh của nhau.
-Vậy, bà kỳ vọng điều gì về vị thế của thể thao Việt Nam trên bản đồ thể thao thế giới và nhân đây bà có thể lan toả thông điệp mà thể thao nước ta muốn gửi tới các đối tác quốc tế trong cộng đồng APEC, về một Việt Nam chủ động, cởi mở và sẵn sàng hợp tác vì sự phát triển chung?
Phó Cục trưởng Lê Thị Hoàng Yến: APEC là dịp để chúng ta kết nối. Việt Nam không chỉ học hỏi, chúng ta có nhiều điều thú vị để có thể chia sẻ tới bạn bè quốc tế. Chẳng hạn như phụ nữ trong thể thao, hay phong trào thể thao cho người khuyết tật, chúng ta là điểm sáng, bản thân tôi tham gia nhiều diễn đàn quốc tế cũng đã chia sẻ về những điều này rồi. Bạn bè quốc tế cũng đánh giá tốt về Việt Nam trong nhiều công tác thể dục thể thao. Chúng ta đang thực hiện thông điệp Vì một Việt Nam khoẻ mạnh, một xã hội vận động, mỗi người chọn một môn thể thao để tập luyện thường xuyên, thì chúng ta sẽ lan toả thông điệp này tới bạn bè quốc tế. Vì một APEC mạnh mẽ hơn, thì tất cả cùng chung tay, cùng nhau phát triẻn, Việt Nam sẵn sàng học hỏi và cũng sẵn sàng chia sẻ lợi thế. Tôi muốn đề cao sự đồng hành trong việc hợp tác cùng có lợi, cùng phát triển giữa các nền kinh tế APEC, vì một APEC mạnh mẽ hơn, vì một APEC phát triển.
- Trân trọng cảm ơn bà Lê Thị Hoàng Yến đã dành thời gian tham gia cuộc trao đổi!
APEC 2027 sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho thể thao Việt Nam. Điều quan trọng không chỉ là có thêm bao nhiêu thỏa thuận hợp tác, bao nhiêu chương trình trao đổi hay bao nhiêu sự kiện quốc tế được tổ chức, mà chính là những giá trị thực chất được tạo ra: chất lượng vận động viên được nâng cao, đội ngũ huấn luyện viên trưởng thành hơn, khoa học công nghệ được ứng dụng sâu rộng hơn và hình ảnh Việt Nam ngày càng được bạn bè quốc tế biết đến. APEC 2027 tại Phú Quốc sẽ là một dấu mốc quan trọng trong hành trình hội nhập của Việt Nam. Và từ sự kiện này, thể thao hoàn toàn có thể trở thành một nhịp cầu kết nối những nền kinh tế, những nền văn hóa và những con người cùng hướng đến hòa bình, hợp tác và phát triển./.
