Radio
Podcast
Multimedia
Việc nghỉ hưu, con cái ra ở riêng hay sự ra đi của bạn bè cùng tuổi…thường đẩy người già vào trạng thái hụt hẫng, cô đơn. Theo Công bố nghiên cứu quốc gia về các yếu tố liên quan đến trầm cảm ở người già Việt Nam đăng trên PLoS One (10/5/2024), tỷ lệ trầm cảm ở người cao tuổi tại Việt Nam khá cao, khoảng 20,2%.
Bác sĩ Nguyễn Thị Ái Trâm, Khoa Lão – Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho biết, vấn đề trầm cảm và lo âu ở người cao tuổi thường khá phổ biến vì ở giai đoạn này cơ thể và cuộc sống người cao tuổi sẽ xảy ra nhiều biến đổi về mặt nhận thức, tâm lý xã hội, nếu kéo dài thì sẽ dẫn tới trầm cảm và lo âu.
Trầm cảm ở người cao tuổi không ồn ào như áp lực deadline của người trẻ mà đến từ những điều rất đỗi đời thường. Đó là sự hụt hẫng khi rời xa công việc gắn bó mấy chục năm để về hưu hay sự cô đơn khiến người già rơi vào hố sâu của sự trống trải. Trầm cảm không chỉ dừng lại ở suy nghĩ. Nó là “kẻ sát nhân thầm lặng” tàn phá cơ thể vốn đã yếu đi theo năm tháng của các bậc cao niên. Y học đã chứng minh, trầm cảm kinh niên làm tăng nguy cơ đột quỵ, khiến bệnh tiểu đường khó kiểm soát và làm suy giảm hệ miễn dịch trầm trọng.
Trầm cảm khác với những thay đổi tâm trạng và cảm xúc thông thường. Nó ảnh hưởng đến người cao tuổi ở mọi khía cạnh, từ sức khỏe thể chất đến các mối quan hệ gia đình và cộng đồng.
Với người cao tuổi, sức khỏe và trí tuệ không còn như trước, cùng với những thay đổi tâm lý và thói quen sinh hoạt khiến các cụ hay lo nghĩ hơn. Mặt khác, xã hội càng phát triển thì nhiều giá trị trong cuộc sống cũng thay đổi theo nên nhiều khi người già không thích ứng được khiến khoảng cách thế hệ ngày càng cách biệt hơn.
Các cụ luôn mong muốn được gần gũi, được chia sẻ và nói chuyện với con cháu nhưng do thời gian sinh hoạt của các thành viên trong gia đình khác nhau nên rất khó để cả gia đình có thể cùng nhau ăn bữa cơm tối. Điều này khiến những người như ông Nguyễn Văn Thành cảm thấy cô đơn trong chính ngôi nhà của mình. Từ ngày nghỉ hưu, thế giới của ông thu hẹp trong căn phòng tập thể 25 mét vuông. Ông Thành cho biết, lúc mới về hưu thì thấy vui vì có thời gian nghỉ ngơi, làm những việc mình thích nhưng chỉ sau một tháng ông bắt đầu thấy lo lắng vì con cháu đi cả ngày. Ông cứ quanh quẩn trong nhà, nhiều đêm nằm mãi không ngủ được vì sợ nếu chẳng may đổ bệnh sẽ ảnh hưởng đến con cháu. Chính những suy nghĩ đó khiến ông lúc nào cũng căng thẳng, mất ngủ. “Người già bây giờ rất là cần tình cảm của con cháu trong gia đình và sự quan tâm của bạn bè”, ông Thành bộc bạch.
Câu chuyện của ông Thành không phải là cá biệt. Trầm cảm ở tuổi già thường gắn liền với cảm giác mình trở nên “vô dụng”. Khi vai trò trụ cột gia đình không còn như trước, người cao tuổi dễ mặc cảm, nhạy cảm quá mức với những lời nói vô tình của con cháu.
Tuy nhiên, không phải ai cũng chọn cách thu mình trong bóng tối mà chọn cách chủ động đối mặt với những lo âu, tự tìm niềm vui để vượt qua khó khăn. Như bà Lê Thị Thanh Mai, từ chỗ luôn lo lắng, bất an, bà đã tìm thấy sự lạc quan khi tham gia các hoạt động bên ngoài như đi khiêu vũ, tập thể dục buổi sáng… để vừa rèn luyện sức khỏe và giao lưu với những người đồng tuổi.
Cùng với đó, sự quan tâm của con cháu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người cao tuổi sống vui vẻ hơn. Chính vì thế, ông Trần Văn Lẫm không chỉ tập thể dục thể thao mà còn tham gia câu lạc bộ thơ ca và đánh cờ. Việc duy trì sự lạc quan và các hoạt động xã hội hay luyện tập thể thao giúp ông luôn sông sui khỏe và đẩy lùi lo lắng. Ông Lẫm cho biết, từ khi tham gia câu lạc bộ kết hợp với ăn uống, chế độ sinh hoạt hợp lý cho đến nay cảm thấy cơ thể tương đối khỏe mạnh.
Trầm cảm là một thử thách tâm lý mà người cao tuổi có thể vượt qua nếu có đủ sự thấu hiểu và sẻ chia của gia đình. Cuộc sống vui vẻ bên con cháu không chỉ giúp người cao tuổi sống thọ hơn mà còn góp phần xây dựng một gia đình hạnh phúc, giúp cho người già luôn sống vui sống khỏe./.
