Chiều ngày 09/2/2026, tại Hà Nội, Ban Cơ yếu Chính phủ phối hợp cùng Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) và các đơn vị công nghệ hàng đầu như MK Smart (thuộc MK Group) đã chính thức giới thiệu một số kết quả quan trọng về mật mã hậu lượng tử và tiêu chuẩn bảo mật quốc tế. Sự kiện này là bước đi cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học công nghệ, đổi mới và sáng tạo.
Đây là một dấu mốc quan trọng trong chiến lược tự chủ công nghệ bảo mật của Việt Nam đã được thiết lập.
Dự chương trình có các đồng chí: Trung tướng Đặng Vũ Sơn, nguyên Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ; Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó trưởng ban Cơ yếu Chính phủ; ông Nguyễn Quốc Toàn, Viện trưởng Viện Khoa học - Công nghệ mật mã; GS Vũ Hoàng Linh, Chủ tịch Hội Toán học Việt Nam; GS Ngô Bảo Châu, Giám đốc Khoa học Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán; lãnh đạo các cơ quan, đơn vị thuộc các bộ, ngành Trung ương, các học viện, nhà trường, doanh nghiệp; các nhà khoa học, nhà nghiên cứu...
Ra mắt thuật toán chữ ký số hậu lượng tử VNPQSign và Phòng nghiên cứu mật mã tiên tiến (ACR Lab)
Mật mã hậu lượng tử (post-quantum cryptography) là các hệ thống mật mã được thiết kế để chống lại các cuộc tấn công từ máy tính lượng tử, đồng thời vẫn có thể chạy trên máy tính cổ điển. Các hệ mật mã hiện tại mà chúng ta đang sử dụng hằng ngày như khi đi mua sắm, đăng nhập tài khoản… có nền tảng toán học dựa trên các bài toán khó về mặt tính toán đối với máy tính cổ điển (như phân tích thừa số nguyên tố lớn). Tuy nhiên, khi máy tính lượng tử đủ mạnh xuất hiện, chúng có thể giải các bài toán này trong thời gian ngắn, khiến các hệ mật mã hiện tại trở nên không an toàn.
Năm 2022, Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ - NIST đã công bố các thuật toán hậu lượng tử chuẩn đầu tiên sau quá trình đánh giá kéo dài nhiều năm. Các tổ chức trên thế giới đang trong quá trình chuyển đổi dần sang các hệ mật mã này.
Trong bối cảnh kỷ nguyên điện toán lượng tử có thể "vô hiệu hóa" một số thuật toán mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ đã chủ động xây dựng chiến lược ứng phó từ sớm, từ xa. Tại hội thảo, nhóm nghiên cứu thuộc Viện Khoa học - Công nghệ mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ sẽ giới thiệu thuật toán chữ ký số hậu lượng tử với tên gọi VNPQSign, sử dụng cấu trúc thuật toán dựa trên nền tảng hàm băm (hash-based) - một cách tiếp cận ưu tiên tính an toàn, tin cậy, bền vững cao, và là một lựa chọn thông dụng trên thế giới cho các thuật toán hậu lượng tử.
Việc ra mắt Phòng nghiên cứu mật mã tiên tiến (Advanced Cryptography Research Lab - ACR Lab) phối hợp giữa Ban Cơ yếu Chính phủ và Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán là một "mắt xích" quan trọng trong các hoạt động nghiên cứu - phát triển - ứng dụng, chuyển hóa tri thức toán học đỉnh cao thành "lá chắn" bảo vệ hạ tầng số quốc gia.
ACR Lab ban đầu sẽ bao gồm 10 thành viên chủ chốt đến từ Viện Khoa học công nghệ mật mã, Học viện Kỹ thuật mật mã, Trường đại học Khoa học Tự nhiên-ĐHQG Hà Nội sẽ tiếp tục mở rộng với mục tiêu là cầu nối đẩy mạnh nghiên cứu về khoa học mật mã ở các trường đại học, viện nghiên cứu ở Việt Nam.
GS. Phan Dương Hiệu (Đại học Telecom Paris, Pháp), cộng tác viên lâu dài của Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán, đã nhận lời là Cố vấn Khoa học của ACR Lab. Cùng với sự hỗ trợ của đông đảo cộng đồng các nhà khoa học mật mã là người Việt Nam ở nước ngoài, ACR Lab cũng sẽ đóng vai trò kết nối giữa cộng đồng các nhà khoa học mật mã trong và ngoài nước, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, nâng cao chất lượng nghiên cứu và đào tạo về khoa học mật mã ở Việt Nam.
Từ nhiều năm nay, cộng đồng Toán học Việt Nam đã rất tích cực, chủ động phối hợp cùng Ban Cơ yếu Chính phủ trong nghiên cứu và ứng dụng. Đặc biệt, với sự ra đời của Viện Nghiên cứu cao cấp về toán, nhiều hoạt động khoa học trong lĩnh vực mật mã qui mô và uy tín lớn đã được tổ chức.
Trong chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học giai đoạn 2021-2030, mật mã và an toàn thông tin là một trong năm lĩnh vực ứng dụng toán học được ưu tiên phát triển. Ban Cơ yếu chính phủ đánh giá rất cao sự đồng hành của Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán trong suốt thời gian qua và đặc biệt từ thời điểm này khi triển khai ACR Lab.
Ban Cơ yếu Chính phủ đã sẵn sàng phương án nâng cấp, thay thế các hệ thống bảo mật hiện tại sang chuẩn mật mã hậu lượng tử cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và các khối ngành kinh tế - xã hội quan trọng. Sự kiện khẳng định vai trò chủ đạo của Ban Cơ yếu Chính phủ, Cơ quan mật mã quốc gia, trong việc tiên phong nghiên cứu làm chủ các công nghệ mật mã lõi, sẵn sàng ứng phó với thách thức từ kỷ nguyên điện toán lượng tử.
Chứng chỉ quốc tế CC EAL 5+: "Giấy thông hành" quyền lực của công nghệ Việt Nam
Song song với các bước tiến về mật mã hậu lượng tử, doanh nghiệp công nghệ Việt là MK Smart (thành viên MK Group) cũng đã tạo nên bước ngoặt mang tính chiến lược trên thị trường quốc tế. Sản phẩm Lotus GovID của MK Smart đã đạt chứng chỉ Common Criteria (CC) mức EAL 5+ theo quyết định BOE-A-2026-1037.
Đây là minh chứng cho việc Việt Nam hoàn toàn làm chủ từ hệ điều hành (Lotus OS) đến chứng chỉ bảo mật, không phụ thuộc vào chip ngoại, hiện thực hóa chiến lược tự chủ công nghệ Make in Vietnam. Nhờ Thỏa thuận chung (CCRA), chứng chỉ này được công nhận tại hơn 30 quốc gia, trong đó có những cường quốc như Mỹ, Anh, Đức, Nhật Bản... giúp MK Smart có thể cạnh tranh với các công ty bảo mật khác trên toàn cầu.
Tầm nhìn chiến lược cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học công nghệ, đổi mới, sáng tạo
Sự kiện Ban Cơ yếu Chính phủ giới thiệu dự thảo tiêu chuẩn quốc gia TCVN về thuật toán chữ ký số hậu lượng tử VNPQSign, Tập đoàn MKGroup công bố tiêu chuẩn bảo mật quốc tế CC EAL 5+ cho Lotus GovID và Ra mắt Phòng nghiên cứu về mật mã tiến tiến tại Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán là bước đi cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học công nghệ, đổi mới, sáng tạo.
Sự hợp tác giữa Ban Cơ yếu Chính phủ, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán và Tập đoàn MKGroup tạo nên một hình mẫu trong huy động tiềm lực quốc gia và quốc tế trong nghiên cứu, phát triển sản phẩm bảo mật quy mô quốc gia và quốc tế. Mô hình này sẽ góp phần hỗ trợ cho các nghiên cứu và ứng dụng liên ngành, gắn kết toán học và thực tiễn, hỗ trợ đào tạo đội ngũ chuyên gia mật mã cho đất nước. Việc đạt các tiêu chuẩn bảo mật khắt khe nhất thế giới của doanh nghiệp như MK Smart đã khẳng định vị thế của Việt Nam là một quốc gia đang đạt được những tiến bộ mạnh mẽ trên con đường tự cường về công nghệ bảo mật.
Mật mã giờ đây không chỉ là vũ khí đặc biệt bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng mà còn là nền tảng để công nghệ Việt vươn ra chiếm lĩnh thị trường toàn cầu. "Sự chuẩn bị bài bản về cả quy chế pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ giúp Việt Nam không chỉ bảo vệ an toàn thông tin nội bộ mà còn đóng góp các thuật toán do người Việt làm chủ vào cộng đồng bảo mật thế giới".
