Ngày 19/10, Bộ Y tế phát động Tuần lễ “Dinh dưỡng và Phát triển” năm 2026. Các hoạt động trong Tuần lễ hướng đến khuyến khích các gia đình nâng cao chất lượng bữa ăn, bảo đảm an toàn thực phẩm, ăn đa dạng các nhóm thực phẩm, tận dụng nguồn thực phẩm địa phương và chế biến phù hợp nhằm giải quyết các vấn đề dinh dưỡng hiện nay.

TS.BS Nguyễn Hồng Trường, Phó Viện trưởng Viện Dinh Dưỡng Quốc gia

Theo số liệu năm 2024 của Viện Dinh dưỡng, tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn quốc là 14,8% thể thấp còi, 8,3% thể nhẹ cân và 4,8% thể gầy còm; tỷ lệ thừa cân, béo phì là 5,9%. Tỷ lệ thấp còi chênh lệch giữa các vùng, cao nhất ở Trung du và miền núi phía Bắc (20,3%), tiếp đến là Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (20,0%). Những số liệu này cho thấy cần cải thiện chất lượng bữa ăn và tăng cường chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ, đặc biệt tại các vùng có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao.

Ở nhóm người trưởng thành, bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 78%, tổng số ca tử vong do mọi nguyên nhân. Nguy cơ mắc nhóm bệnh này chịu tác động lớn từ chế độ ăn uống thiếu lành mạnh. Kết quả điều tra quốc gia về các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm năm 2021 cho thấy, người trưởng thành từ 18 đến 69 tuổi tiêu thụ trung bình 8,1g muối mỗi ngày, cao hơn khuyến nghị dưới 5g/ngày của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Tỷ lệ thừa cân, béo phì ở nhóm tuổi này là 19,5%. Ở trẻ em, tỷ lệ thừa cân, béo phì tăng 2,2 lần trong giai đoạn 2010–2020.

Trước thực trạng đó, Tuần lễ “Dinh dưỡng và Phát triển” năm nay đặc biệt nhấn mạnh việc công khai, minh bạch thông tin dinh dưỡng trên thực phẩm để người tiêu dùng lựa chọn đúng.

TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng cộng đồng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia hướng dẫn: “Để sử dụng hiệu quả thông tin, người tiêu dùng cần thực hành ‘Đọc nhãn – Hiểu đúng – So sánh – Lựa chọn phù hợp’, chú ý giá trị dinh dưỡng được tính theo 100g, 100ml, một khẩu phần hay toàn bộ bao gói; tránh lựa chọn chỉ dựa vào một chất dinh dưỡng hoặc quảng cáo, đối chiếu nguồn chính thống và tìm tư vấn khi cần”.

Theo TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn, doanh nghiệp cũng cần cung cấp thông tin rõ ràng, không gây nhầm lẫn; cơ quan quản lý và truyền thông cần hướng dẫn người dân vận dụng khi mua sắm, chế biến và sử dụng thực phẩm.

Về nâng cao chất lượng bữa ăn, ThS.BS Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng cho biết trong phạm vi gia đình, các biện pháp thiết thực nhất gồm: Kiểm tra thực phẩm sẵn có trước khi mua, xây dựng thực đơn, mua lượng phù hợp, sắp xếp theo thời hạn sử dụng và chế biến vừa đủ. Những thay đổi này cần thực hiện đồng bộ từ mua sắm đến bảo quản và sử dụng, thay vì chỉ xử lý khi đã phát sinh thực phẩm dư thừa.

Đối với bếp ăn trường học, cơ quan và cơ sở cung cấp suất ăn, việc rà soát thực đơn cần kết hợp ghi nhận lượng thức ăn thừa và lấy ý kiến người sử dụng. Mục tiêu giảm lãng phí phải gắn với bảo đảm chất lượng dinh dưỡng, không đơn thuần là cắt giảm lượng thực phẩm hay thu hẹp khẩu phần.

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển, ThS.BS Trịnh Hồng Sơn khuyến cáo người dân nên tận dụng các ứng dụng như “Mười lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030”, “Tháp dinh dưỡng theo nhóm tuổi” để nâng cao kiến thức và thực hành đúng về dinh dưỡng; đồng thời cảnh giác với thông tin sai lệch, quảng cáo sai sự thật, phóng đại công dụng của thực phẩm.

Tuần lễ “Dinh dưỡng và Phát triển” năm 2026 kêu gọi sự chung tay của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp, ngành y tế và cơ quan quản lý trong xây dựng môi trường thực phẩm an toàn, lành mạnh và lối sống năng động vì sức khỏe của mỗi người, mỗi gia đình và cộng đồng.