Radio
Podcast
Multimedia
Làm rõ quyền biết nguồn gốc, hoàn thiện hồ sơ nuôi con nuôi
Một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm là bảo đảm quyền được biết về nguồn gốc của trẻ em được nhận làm con nuôi. Theo đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, cần xây dựng cơ chế lưu trữ, quản lý hồ sơ nguồn gốc trẻ em thống nhất, đầy đủ và có khả năng tra cứu khi cần thiết.
Đối với trẻ được nhận làm con nuôi, thông tin về cha mẹ đẻ, hoàn cảnh được nhận nuôi và các giấy tờ liên quan có ý nghĩa lâu dài. Nếu hồ sơ không đầy đủ, thất lạc hoặc việc quản lý thiếu thống nhất, trẻ có thể gặp khó khăn khi tìm hiểu nguồn gốc của mình.
Vì vậy, việc hoàn thiện quy định về lập, lưu trữ và khai thác hồ sơ cần được đặt trong mối liên hệ với quyền riêng tư, bảo mật thông tin và lợi ích tốt nhất của trẻ em.
Đại biểu Trần Thị Nhị Hà, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cũng đề nghị làm rõ hơn quy định về quyền biết nguồn gốc, thời điểm xác lập quan hệ nuôi con nuôi và sự thống nhất giữa dự thảo luật với Luật Hôn nhân và gia đình.
Những quy định này cần đủ rõ ràng để tránh cách hiểu khác nhau khi áp dụng, đồng thời bảo đảm quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ nuôi con nuôi.
Đại biểu Lưu Đăng Tiến, đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội lưu ý cần quy định cụ thể hơn hậu quả pháp lý khi chấm dứt hoặc hủy việc nuôi con nuôi; xử lý các trường hợp người nhận con nuôi qua đời hoặc không còn khả năng tiếp tục chăm sóc trẻ, cũng như những vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích tài sản của các bên.
Tăng hậu kiểm, ngăn chặn nguy cơ trẻ bị xâm hại
Không ít ý kiến cho rằng, cần có cơ chế giám sát thực chất sau khi quan hệ nuôi con nuôi được xác lập, nhất là đối với trường hợp nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.
Đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ đề nghị tăng cường kiểm tra thực tế việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ; kết hợp kiểm tra định kỳ với kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu bất thường.
Công tác giám sát cần được thực hiện đủ chặt chẽ để kịp thời phát hiện những trường hợp trẻ không được bảo đảm điều kiện sống, bị bỏ bê hoặc có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại.
Theo hướng tiếp cận này, hậu kiểm không nên chỉ dừng ở việc hoàn thiện hồ sơ hay báo cáo hành chính, mà cần đánh giá điều kiện sống thực tế, việc học tập, chăm sóc sức khỏe và sự phát triển của trẻ.
Đặc biệt, khi xuất hiện dấu hiệu trẻ bị xâm hại hoặc không được chăm sóc phù hợp, cơ quan có thẩm quyền cần có biện pháp can thiệp kịp thời, xác định rõ trách nhiệm của các bên và bảo đảm an toàn cho trẻ.
Đối với nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, đại biểu Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau đề nghị chú trọng hơn công tác hậu kiểm để nắm bắt tình hình chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ sau khi được đưa ra nước ngoài.
Việc phối hợp giữa các cơ quan liên quan cần được thực hiện hiệu quả, giúp phát hiện và xử lý những trường hợp trẻ không được bảo đảm quyền lợi.
Một vấn đề khác được đặt ra là nguy cơ trẻ bị giữ tại các cơ sở trợ giúp xã hội không vì mục đích bảo vệ mà để trục lợi. Đại biểu Lưu Thị Thúy Hằng đề nghị có giải pháp ngăn chặn tình trạng này, đồng thời làm rõ cơ chế xử lý khi phát hiện vi phạm.
Bảo vệ trẻ em cần được đặt lên hàng đầu, không để những bất cập trong quản lý hoặc sự chậm trễ của cơ quan chức năng khiến trẻ tiếp tục sống trong môi trường không an toàn.
Siết điều kiện nhận con nuôi, kiểm soát môi giới trái phép
Bên cạnh cơ chế giám sát sau nhận nuôi, việc thẩm định điều kiện của người nhận con nuôi cũng cần được quy định chặt chẽ, bảo đảm trẻ được sống trong môi trường gia đình an toàn và ổn định.
Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, đoàn Cà Mau đề nghị làm rõ điều kiện đối với người đang hưởng án treo và người từng bị xử lý vi phạm hành chính liên quan đến bạo lực gia đình, xâm hại trẻ em.
Các quy định cần đủ cụ thể để cơ quan có thẩm quyền đánh giá toàn diện khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ trẻ, tránh bỏ sót những nguy cơ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của trẻ.
Đại biểu cũng lưu ý cần làm rõ vai trò của công tác xã hội trong quá trình xác minh hoàn cảnh, đánh giá điều kiện gia đình và hỗ trợ trẻ em trước, trong và sau khi được nhận làm con nuôi. Đây là một trong những yếu tố giúp việc giải quyết hồ sơ không chỉ đúng thủ tục mà còn xuất phát từ nhu cầu và lợi ích thực tế của trẻ.
Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển, hoạt động giới thiệu, kết nối cho nhận con nuôi trên không gian mạng cũng đặt ra những yêu cầu quản lý mới. Đại biểu Nguyễn Thị Mỹ Hạnh đề nghị tăng cường kiểm soát hoạt động môi giới, ngăn chặn hành vi lợi dụng nhu cầu cho nhận con nuôi để trục lợi hoặc thực hiện các giao dịch trái pháp luật.
Việc cho nhận con nuôi cần được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục, có sự thẩm định và giám sát của cơ quan có thẩm quyền. Nếu hoạt động môi giới tự phát không được kiểm soát, trẻ em có thể trở thành đối tượng bị mua bán, bị lợi dụng hoặc bị đưa vào những quan hệ nuôi dưỡng không bảo đảm điều kiện pháp lý./.
