Radio
Podcast
Multimedia
Trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra nhiều cơ hội trong học tập, lao động và đời sống, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gia tăng bất bình đẳng giữa các nhóm xã hội. Đây là vấn đề được các nhà khoa học trong nước và quốc tế trao đổi tại Hội thảo khoa học quốc tế “Khoảng cách số và năng lực AI”, diễn ra ngày 22/10 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, nhấn mạnh AI đang làm thay đổi cách con người kết nối, làm việc và tham gia đời sống xã hội. Bên cạnh cơ hội đổi mới tri thức, công nghệ cũng đặt ra nguy cơ gia tăng khoảng cách giữa những người được hưởng lợi và những người có thể bị bỏ lại phía sau.
Theo các nhà khoa học, khoảng cách số không chỉ nằm ở khả năng tiếp cận thiết bị hay Internet, mà còn thể hiện ở kỹ năng sử dụng công nghệ, khả năng đánh giá thông tin, tư duy phản biện và ứng dụng AI có trách nhiệm.
Từ góc độ báo chí – truyền thông, TS. Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, bày tỏ quan ngại về bất bình đẳng số và nguy cơ dễ bị tổn thương trước thông tin sai lệch của lao động phi chính thức tại đô thị Việt Nam. Nghiên cứu phỏng vấn sâu 10 lao động phi chính thức tại Hà Nội cho thấy, sở hữu điện thoại thông minh và sử dụng Internet chưa đồng nghĩa với khả năng tự chủ trong môi trường số. Người dùng vẫn có thể gặp khó khăn khi kiểm chứng thông tin, nhận diện nội dung sai lệch và xử lý rủi ro. Từ thực tế này, TS Phan Văn Kiền cho rằng, việc nâng cao năng lực số cần gắn với những tình huống cụ thể trong đời sống, đồng thời phát huy vai trò hỗ trợ của gia đình, cộng đồng, cơ sở giáo dục và các cơ quan báo chí.
GS. Liangwen Kuo, Đại học Giao thông Thượng Hải, Tổng Biên tập Tạp chí Emerging Media chia sẻ về nền tảng số và truyền thông sáng tạo trong bảo tồn văn hóa phi vật thể tại Trung Quốc. Thông qua các trường hợp số hóa dân ca của cộng đồng Tao và ứng dụng thực tế ảo 360 độ tại các thổ lâu ở Phúc Kiến cho thấy, công nghệ có thể kết nối hoạt động lưu trữ, kể chuyện và trải nghiệm di sản. Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài đòi hỏi sự tham gia của cộng đồng, năng lực số và tính bền vững của các nền tảng.
Hội thảo còn tổ chức 4 phiên chuyên đề song song bằng tiếng Việt và tiếng Anh, tập trung vào năng lực AI trong báo chí – truyền thông, chuyển đổi AI bao trùm, hệ sinh thái truyền thông trong kỷ nguyên AI, giáo dục đại học và năng lực số của thanh niên. Các tham luận nhấn mạnh năng lực AI không chỉ là khả năng sử dụng công cụ, mà còn bao gồm tư duy phản biện, nhận diện thông tin sai lệch và trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ.
Trong khuôn khổ hội thảo, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN, ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với Viện Truyền thông và Phương tiện truyền thông, Đại học Giao thông Thượng Hải, nhằm tăng cường hợp tác đào tạo, nghiên cứu báo chí – truyền thông và trao đổi học thuật.
Hội thảo góp phần khẳng định yêu cầu thu hẹp khoảng cách số phải đi đôi với nâng cao năng lực tự chủ thông tin, giúp mỗi người biết sử dụng, đánh giá và ứng dụng AI có trách nhiệm, hướng tới chuyển đổi số bao trùm và phát triển bền vững.
