APEC 2027 phải là một chiến dịch chuyển mình toàn diện

Năm 2027, Việt Nam sẽ một lần nữa đảm nhận vai trò chủ nhà của Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Đây là lần thứ ba Việt Nam đăng cai sự kiện quan trọng này, sau các năm 2006 và 2017. Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, cạnh tranh chiến lược gia tăng, kinh tế toàn cầu đối mặt với những thách thức mới, việc đăng cai APEC không đơn thuần là trách nhiệm tổ chức một diễn đàn quốc tế lớn, mà còn là cơ hội để Việt Nam khẳng định vị thế, mở rộng quan hệ hợp tác và thu hút các nguồn lực cho phát triển.

Hiện công tác chuẩn bị cho APEC 2027 đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Tại một cuộc họp mới đây về nội dung này, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị toàn diện, bài bản, đồng bộ, đồng thời phải gắn việc tổ chức APEC với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Không chỉ yêu cầu phối hợp đồng bộ ở cấp Trung ương, vai trò chủ động của các địa phương đăng cai các sự kiện của năm APEC cũng được xem là một mắt xích quan trọng, bởi chính các địa phương sẽ là nơi trực tiếp đón tiếp và để lại những ấn tượng đầu tiên với các đại biểu quốc tế. Năm tới, Gia Lai là địa phương đầu tiên của Việt Nam tổ chức sự kiện trong chuỗi các hoạt động của APEC. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch cho biết, ngay sau khi được lựa chọn, tỉnh đã chuẩn bị các điều kiện về cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất và phối hợp với các cơ quan liên quan để bảo đảm tổ chức sự kiện chu đáo.

“Chúng tôi kỳ vọng ngoài công việc thành công của một chuỗi sự kiện APEC thì còn mong muốn qua sự kiện này cũng là dịp để quảng bá, giới thiệu những nét đặc sắc về địa phương, đặc biệt là trong du lịch”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch nhấn mạnh.

Trong cuộc trao đổi với PV VOV2, Luật sư Nguyễn Mạnh Thuật, Giám đốc Công ty luật Trách nhiệm hữu hạn Đông Nam Á, Phó chủ tịch Trung tâm trọng tài thương mại quốc tế kinh tế số khẳng định, so với hai lần trước (năm 2006 và 2017), ý nghĩa và tầm vóc của kỳ APEC 2027 mang nhiều nét mới và đột phá sâu sắc. Đầu tiên đó là sự thay đổi về vị thế và tầm vóc quốc gia. Năm 2006, Việt Nam đăng cai APEC khi vừa bước vào ngưỡng cửa WTO, mang tâm thế của một nền kinh tế đang mở cửa. Năm 2017, Việt Nam khẳng định là một thành viên tích cực, đóng góp trách nhiệm trong cộng đồng APEC. Tuy nhiên đến năm 2027, Việt Nam bước vào tâm thế của một quốc gia tự chủ, có tiếng nói và vai trò định hình các cơ chế đa phương, đóng góp trực tiếp vào cấu trúc quản trị khu vực.

Năm 2027 cũng là năm trong giai đoạn then chốt khi Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030. “APEC 2027 chính là "bàn đạp" để hiện thực hóa khát vọng này thông qua việc thu hút nguồn lực quốc tế tối cao”, Luật sư Nguyễn Mạnh Thuật nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, APEC 2027 cũng mang một ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh quốc tế mới. Trong một thế giới đầy biến động, cạnh tranh địa chính trị gay gắt và xu hướng phân mảnh kinh tế, việc Việt Nam được tin tưởng trao quyền đăng cai khẳng định uy tín của một quốc gia hòa bình, ổn định và là cầu nối tin cậy cho các nền kinh tế lớn (như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga). Khác với các chương trình nghị sự thuần túy về tự do hóa thương mại truyền thống trước đây, APEC 2027 sẽ là nơi Việt Nam cùng các nước giải quyết những thách thức mang tính thời đại: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng, và chuỗi cung ứng bền vững.

Luật sư Nguyễn Mạnh Thuật nhắc tới một điểm đột phá nữa, đó là những cơ hội và giá trị mới cho Việt Nam. Theo ông, đây chính là cơ hội vàng để Việt Nam thu hút đầu tư chất lượng cao vào các ngành công nghiệp cốt lõi tương lai như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), và năng lượng tái tạo từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới trong khối APEC. Sự kiện này cũng cho phép Việt Nam quảng bá mạnh mẽ mô hình phát triển bền vững, bản sắc văn hóa và năng lực đổi mới sáng tạo, chuyển từ một điểm đến du lịch thuần túy sang một trung tâm kinh tế - công nghệ năng động của khu vực.

Rất nhiều cơ hội được nhìn thấy, tuy nhiên làm thế nào để khai thác hết được những cơ hội thực chất từ sự kiện Apec? Làm thế nào để những cam kết hợp tác quốc tế chuyển hóa thành cải cách trong nước, thành cơ hội cho doanh nghiệp, việc làm cho người lao động và những lợi ích cụ thể đối với người dân? Từ góc nhìn xã hội, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng chúng ta cần quan tâm hơn đến tính bao trùm của quá trình phát triển, để cơ hội từ APEC không chỉ tập trung vào những doanh nghiệp lớn, những khu vực phát triển mạnh, mà còn lan tỏa tới doanh nghiệp nhỏ, người lao động, người dân và những địa phương còn nhiều khó khăn.

Luật sư Nguyễn Mạnh Thuật cho rằng, phát triển bao trùm đã chạm đúng vào bản chất cốt lõi của xu hướng phát triển toàn cầu hiện nay. Đây cũng là một trong những ưu tiên hàng đầu mà diễn đàn APEC luôn thúc đẩy trong nhiều năm qua.

“Nếu chúng ta chỉ nhìn APEC qua lăng kính của những thương vụ tỷ đô giữa các tập đoàn lớn hay các dòng vốn FDI đổ vào các khu công nghiệp công nghệ cao thì chúng ta mới chỉ đi được một nửa chặng đường. Thành công thực chất của APEC 2027 phải được đo bằng việc "không ai bị bỏ lại phía sau", nghĩa là dòng chảy lợi ích từ hội nghị phải thẩm thấu được đến tận các ngõ ngách của nền kinh tế, đến với doanh nghiệp nhỏ, người lao động và người dân ở các địa phương còn khó khăn”. Nhấn mạnh điều này, Luật sư Nguyễn Mạnh Thuật cũng lưu ý, trong quá trình phát triển và hội nhập, những vấn đề như khoảng cách giàu nghèo, áp lực nhà ở, hạ tầng giao thông, chất lượng môi trường và an sinh xã hội ngày càng đặt ra yêu cầu mới. Bởi vậy Việt Nam cần triển khai nhiều giải pháp khác nhau để bảo đảm rằng tăng trưởng và hội nhập kinh tế không làm gia tăng những bất bình đẳng trong xã hội. Trong đó giải pháp đầu tiên theo luật sư Thuật là cần cải cách hệ sinh thái an sinh xã hội và nhà ở xã hội. Nhà nước cần đóng vai trò điều tiết, dùng đòn bẩy thuế và tín dụng để khuyến khích dòng vốn tư nhân ưu tiên vào phân khúc nhà ở giá bình dân thay vì chỉ tập trung vào bất động sản cao cấp.

Nâng cấp hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo hướng linh hoạt, bao phủ đến cả nhóm lao động tự do (phi chính thức) đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước các cú sốc kinh tế và lạm phát do hội nhập gây ra.

Tái cấu trúc hạ tầng giao thông để kết nối và thu hẹp khoảng cách địa lý. Tại các siêu đô thị, việc phát triển mạnh mẽ mạng lưới giao thông công cộng có sức chở lớn (Metro, BRT) và kết nối vùng là cách tốt nhất để giảm áp lực chi phí đi lại cho người nghèo. Giao thông thuận tiện giúp họ tiếp cận cơ hội việc làm tốt ở trung tâm mà không phải gánh áp lực chi phí nhà ở đắt đỏ. Tiếp tục ưu tiên dòng vốn đầu tư công vào các tuyến cao tốc, hạ tầng số (internet băng thông rộng) kết nối vùng sâu, vùng xa với các trung tâm kinh tế. Khi khoảng cách địa lý bị xóa nhòa, các địa phương khó khăn mới có cơ hội đón dòng vốn dịch chuyển sản xuất và du lịch, giúp dòng tiền lan tỏa đều hơn.

“Chúng ta cần đặc biệt ngăn chặn bất bình đẳng từ vạch xuất phát. Giáo dục chất lượng cao không thể là đặc quyền của người giàu”. Đưa ra giải pháp này, Luật sư Thuật mong muốn nhà nước cần đầu tư mạnh cho hệ thống giáo dục công lập, đặc biệt là giáo dục nghề nghiệp và đào tạo lại kỹ năng số cho người lao động lớn tuổi, lao động phổ thông để họ không bị gạt ra ngoài lề nền kinh tế số hậu APEC.

Mỗi kỳ APEC đều là một bệ phóng làm thay đổi căn bản quỹ đạo phát triển kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, để chuyển hóa cơ hội thành kết quả phát triển thực chất trong chu kỳ mới hướng tới năm 2027, Việt Nam cần thẳng thắn kế thừa những bài học thành công và kiên quyết khắc phục những hạn chế cốt hữu. APEC 2027 phải là một chiến dịch chuyển mình toàn diện về thể chế kinh tế, chứ không đơn thuần là một mùa lễ hội ngoại giao.

“Nếu coi APEC 2027 là vạch xuất phát cho một kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, tôi muốn gửi gắm một thông điệp cốt lõi đến cả ba chủ thể: "Tầm nhìn toàn cầu, hành động bản địa, và chia sẻ thịnh vượng", luật sư Nguyễn Mạnh Thuật chia sẻ. Chúng ta không thể bước vào một sân chơi đỉnh cao với một tư duy ngắn hạn, đồng thời để biến cơ hội thành động lực trường tồn, mỗi phân khúc trong xã hội cần có những hành động chuẩn bị quyết liệt ngay từ hôm nay.