Trong quan niệm truyền thống, chuyện hậu sự thường được xem là điều kiêng kỵ, ít khi được nhắc đến trong các cuộc trò chuyện gia đình.
Tuy nhiên, với nhiều người cao tuổi hiện nay, việc chủ động nói về những mong muốn cuối đời không phải là bi quan, mà là cách thể hiện trách nhiệm với bản thân và những người thân yêu.
Ở tuổi 68, bà Nguyễn Thị Bích Lan sống tại phố Lạc Long Quân, Hà Nội đã có những suy nghĩ khá cụ thể về việc mình muốn được an nghỉ như thế nào.
Bà Lan mong muốn sau khi qua đời sẽ được hỏa táng, đưa tro cốt về với sông nước, thiên nhiên, thay vì xây dựng một phần mộ cố định.
Theo bà, đây là lựa chọn phù hợp với quan niệm sống văn minh, đồng thời góp phần tiết kiệm diện tích đất. Bà cũng đã chia sẻ nguyện vọng này với các con và tôn trọng quyết định của gia đình khi thực hiện.
Cùng có suy nghĩ chủ động chuẩn bị hậu sự, bà Đỗ Hồng Khanh, Chi hội trưởng Chi hội 18, phường Tây Hồ, Hà Nội cho biết vợ chồng bà đã mua phần mộ tại Quỳnh Đôi, Nghệ An, quê cha đất tổ của chồng.
Hai người cũng đã trao đổi với con cái về mong muốn được trở về quê sau khi qua đời.
Với bà Khanh, điều quan trọng là gia đình hiểu và tôn trọng nguyện vọng của bố mẹ, không quá nặng nề về những quan niệm mê tín mà hướng tới sự ổn định, văn minh.
Không chỉ người cao tuổi, những người con cũng nhận thấy việc trao đổi trước về hậu sự giúp gia đình tránh bị động khi có biến cố.
Ông Nguyễn Đức Giang, 51 tuổi, ở phường Hà Đông, Hà Nội chia sẻ bố mẹ ông đã chủ động chuẩn bị phần đất của dòng họ để xây dựng nơi an nghỉ từ khoảng 5-6 năm trước.
Các cụ cũng thường xuyên trao đổi với con cháu về những mong muốn của mình, từ hình thức hỏa táng đến an táng.
Theo ông, sự chia sẻ từ sớm giúp con cái hiểu rõ tâm nguyện của bố mẹ, hạn chế những băn khoăn, khó xử khi phải đưa ra quyết định trong thời điểm đau buồn.
Bên cạnh những lựa chọn gắn với phong tục và truyền thống gia đình, một số người cao tuổi còn quan tâm đến các hình thức an táng thân thiện với môi trường.
Bà Hồ Thị Bích Thủy, công chức nghỉ hưu tại Hà Nội, mong muốn sau này có thể lựa chọn hình thức an táng xanh. Bà ủng hộ việc xây dựng những khu vực dành cho hình thức an táng này, nơi tro cốt có thể được đưa về với thiên nhiên, góp phần tạo thêm những khoảng xanh cho cộng đồng.
Suy nghĩ của bà Thủy còn xuất phát từ những trải nghiệm khi trở về quê, chứng kiến nhiều phần mộ của các thế hệ trong gia đình lâu ngày không có người chăm sóc.
Bà Thủy cũng nghĩ đến hoàn cảnh của con gái sau này khi lập gia đình, có thể sinh sống xa quê và không thường xuyên có điều kiện trở về thăm viếng.
Theo bà Thủy, tình cảm và lòng biết ơn đối với người đã khuất không nhất thiết phải được thể hiện bằng việc thường xuyên có mặt bên một phần mộ. Sự tưởng nhớ có thể được gìn giữ trong tâm thức, qua những giá trị và tình cảm mà người đã khuất để lại.
Tuổi già, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện về sức khỏe hay những năm tháng còn lại của cuộc đời. Đó còn là hành trình mỗi người nhìn lại, sắp xếp những điều mình mong muốn và trao gửi tình cảm cho thế hệ sau.
Có lẽ, điều đáng quý nhất mà người cao tuổi muốn để lại không phải là sự cầu kỳ trong những nghi thức cuối đời, mà chính là sự thanh thản của bản thân và sự nhẹ lòng cho những người ở lại./.
