Công nghệ giúp nâng cao độ tin cậy cung cấp điện

Nghe chương trình tại đây:

Trạm biến áp 500kV Vũng Áng là một trong những nút truyền tải điện quan trọng trong hệ thống điện quốc gia. Không chỉ tiếp nhận công suất từ hai Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng với tổng công suất khoảng 2.400 MW, trạm còn đảm nhận nhiệm vụ truyền tải điện trên trục Bắc - Nam.

Khi nhu cầu sử dụng điện tăng cao vào mùa hè, vai trò của trạm càng trở nên đặc biệt quan trọng. Anh Lê Thuận Mạnh – tổ trưởng tổ quản lý vận hành trạm biến áp 500kV Vũng Áng thông tin, trạm bắt đầu đi vào vận hành từ năm 2014. Hằng năm, trong các tháng mùa khô, lượng công suất truyền tải qua Trạm biến áp 500kV Vũng Áng luôn ở mức rất lớn.

"Trên các tuyến đường dây 500kV Bắc - Nam, trạm đảm nhận việc truyền tải một lượng công suất lớn để cung cấp điện cho các vùng phụ tải, nhất là khu vực miền Bắc trong mùa khô. Những ngày nắng nóng cực đoan, công suất truyền tải qua các đường dây và trạm biến áp tăng mạnh", điều đó đồng nghĩa với áp lực vận hành cũng lớn hơn.

Để bảo đảm thiết bị luôn trong trạng thái tốt nhất, từ đầu năm nay, lực lượng vận hành trạm đã lên kế hoạch, tăng cường kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị, chuẩn bị vật tư dự phòng và bố trí lực lượng trực tăng cường 24/24 giờ.

Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào sức người thì rất khó theo dõi hàng nghìn thông số vận hành của hệ thống thiết bị công suất lớn. Đó cũng là lý do hàng loạt công nghệ giám sát thông minh được đưa vào sử dụng.

Thay vì phải thường xuyên mang thiết bị đo nhiệt độ ra hiện trường như trước đây, hiện nay các cảm biến đã được lắp trực tiếp trên các thiết bị quan trọng như máy biến áp, kháng điện hay sứ cách điện. Mọi thông số được truyền liên tục về trung tâm điều khiển.

"Trạm đã được trang bị hệ thống giám sát nhiệt độ online đối với sứ cách điện, máy biến áp và kháng điện. Khi nhiệt độ thiết bị tăng bất thường, hệ thống sẽ tự động cảnh báo để nhân viên vận hành theo dõi và xử lý kịp thời", anh Mạnh cho biết.

Ngoài ra, các thiết bị có dầu như máy biến áp và kháng điện đều được lắp đặt hệ thống phân tích khí hòa tan online.

Theo các kỹ sư vận hành, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường trong dầu cách điện, hệ thống sẽ phát tín hiệu cảnh báo để người vận hành kiểm tra ngay từ giai đoạn sớm. Nhờ đó, công tác quản lý vận hành được chủ động hơn rất nhiều so với trước đây.

Bởi chỉ một điểm tiếp xúc bị lỏng hoặc một khiếm khuyết nhỏ bên trong thiết bị cũng có thể làm nhiệt độ tăng cao, gây nguy cơ cháy nổ hoặc làm gián đoạn cung cấp điện. Nhờ đó, những dấu hiệu bất thường bên trong máy biến áp có thể được nhận diện từ rất sớm, trước khi phát triển thành sự cố nghiêm trọng.

Anh Nguyễn Tuấn Dũng-Tổ quản lý vận hành trạm 500kV Vũng Áng cho biết, việc ứng dụng công nghệ giúp người vận hành chủ động hơn trong công tác quản lý thiết bị.

"Mặc dù hiện nay mới áp dụng ở một số hạng mục, nhưng thời gian tới sẽ tiếp tục lắp đặt thêm các thiết bị tự động kiểm tra, tự động đánh giá và các hệ thống giám sát online để tối ưu hơn công tác quản lý vận hành. Hiện tại hệ thống giám sát nhiệt độ trực tiếp mới được triển khai trên các thiết bị kháng điện", anh Dũng thông tin.

Kháng điện là thiết bị có nhiệm vụ điều tiết phụ tải, nâng cao độ tin cậy của lưới điện. Trong điều kiện vận hành bình thường, thiết bị này giúp điều chỉnh điện áp và cân bằng công suất trên hệ thống. Khi xảy ra sự cố, nó cũng góp phần hỗ trợ ổn định vận hành của lưới điện.

Theo anh Dũng, khi có hệ thống giám sát tự động thì khối lượng công việc kiểm tra trực tiếp của người lao động giảm đi rất nhiều. Quan trọng hơn là các dấu hiệu bất thường được phát hiện sớm hơn, nhanh hơn và chính xác hơn.

"Sức người luôn có hạn, trong khi hệ thống thiết bị vận hành liên tục 24/24 giờ. Tôi cho rằng trong tương lai, các thiết bị tự động và trí tuệ nhân tạo sẽ ngày càng được ứng dụng nhiều hơn trong công tác quản lý vận hành. Một người có thể quản lý số lượng thiết bị lớn hơn rất nhiều so với trước đây và hiệu quả công việc cũng sẽ cao hơn", anh Dũng nói.

Không chỉ tại các trạm 500kV, công nghệ cũng đang thay đổi cách thức vận hành tại nhiều trạm biến áp quan trọng ở khu vực đô thị. Tại Trạm biến áp 220kV Thành Công - nơi cung cấp điện cho nhiều khu vực trung tâm của Hà Nội như Đống Đa, Ba Đình, Thanh Xuân, Giảng Võ hay Thượng Đình - mô hình trạm bán người trực cũng đang được áp dụng.

Với sự hỗ trợ của hệ thống điều khiển từ xa và tự động hóa, lực lượng vận hành tại đây chỉ gồm 5 người nhưng vẫn bảo đảm vận hành an toàn toàn bộ trạm. Trong những ngày nắng nóng, phụ tải điện tại Hà Nội thường tăng đột biến. Các thiết bị phải vận hành liên tục với tải lớn, đòi hỏi lực lượng vận hành luôn theo dõi sát sao từng thông số kỹ thuật.

"Hệ thống bảo vệ, rơ le cảnh báo đều quy tụ về máy tính điều khiển. Nhân viên vận hành không phải đi trực tiếp từng nơi nữa. Có thể ngồi một chỗ và nắm bắt thông tin trạm. Phần mềm phân tích dữ liệu và đưa ra dự đoán trước thời điểm nào tải cao, bình thường để người vận hành chuẩn bị tốt", anh Nguyễn Thanh Thái - Tổ trưởng Tổ quản lý vận hành trạm 220kV Thành Công cho biết.

Việc kiểm tra soi phát nhiệt trong phạm vi 5m, hoặc tại tủ điều khiển bảo vệ ở sân thiết bị trạm, giờ đây cũng được tối ưu gọn nhẹ hơn. Anh Thái thông tin chỉ cần một thiết bị camera soi phát nhiệt gắn vào máy điện thoại có cài phần mềm của hãng sẽ soi được.

Công nghệ đang trở thành trợ thủ đắc lực của người lao động ngành điện. Mã QR quản lý thiết bị, cảm biến giám sát nhiệt độ online, hệ thống cảnh báo tự động hay các nền tảng số phục vụ quản lý vận hành đang góp phần nâng cao năng suất lao động và độ tin cậy của hệ thống điện. Tuy nhiên, theo những người trực tiếp vận hành, công nghệ không làm giảm vai trò của con người mà đặt ra yêu cầu mới về năng lực thích ứng.

"Khi công nghệ phát triển, con người sẽ được giải phóng khỏi nhiều công việc thủ công để tập trung vào các ý tưởng mới và những nhiệm vụ có giá trị cao hơn. Điều đó buộc mỗi người phải chủ động học tập và nắm bắt công nghệ. Nếu không liên tục phát triển bản thân thì rất dễ bị tụt lại phía sau", anh Nguyễn Tuấn Dũng Anh Nguyễn Tuấn Dũng- Tổ quản lý vận hành trạm 500kV Vũng Áng chia sẻ.

Dù công nghệ có hiện đại đến đâu, phía sau những màn hình giám sát và những hệ thống cảnh báo thông minh vẫn là sự tận tâm, trách nhiệm của lực lượng quản lý vận hành lưới truyền tải điện - những người đang ngày đêm canh giữ dòng điện quốc gia trong những tháng ngày nắng nóng cao điểm./.