Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia (ĐHQG) Hà Nội trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021-2024.
Theo Kết luận thanh tra, trong giai đoạn 2021-2024, hoạt động của ĐHQG Hà Nội và các đơn vị trực thuộc còn nhiều hạn chế, vi phạm quy định pháp luật về giáo dục đại học và cơ chế tự chủ.
Thu học phí văn bằng 2 trái quy định, tuyển sinh vượt chỉ tiêu được giao
Kết luận Thanh tra Chính phủ nêu rõ, việc thu học phí đối với các chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật và thu học phí văn bằng 2 trái quy định.
Cụ thể, Trường Quản trị và Kinh doanh ban hành Quyết định số 53/QĐ-QT&KD ngày 3/2/2023, quy định và thực hiện thu học phí năm học 2023-2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng, chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật.
Mức thu được áp dụng là 6-7 triệu đồng/tháng đối với chương trình cử nhân, 6,75-7,5 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 11 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ. Trong khi đó, mức học phí theo quy định tại thời điểm này lần lượt là 3,125 triệu đồng/tháng đối với cử nhân, 4,6875 triệu đồng/tháng đối với thạc sĩ và 7,8125 triệu đồng/tháng đối với tiến sĩ.
Thanh tra Chính phủ xác định việc thu học phí của Trường Quản trị và Kinh doanh là trái quy định, có dấu hiệu vi phạm hành chính theo Nghị định số 04/2021/NĐ-CP.
Không chỉ vậy, Trường Đại học Kinh tế và Trường Đại học Giáo dục cũng bị chỉ ra sai phạm trong thu học phí văn bằng 2.
Theo đó, năm học 2021-2022, Trường Đại học Kinh tế quy định và thực tế thu học phí văn bằng 2 các ngành kinh tế ở mức 450.000 đồng/tín chỉ, cao hơn mức 360.000 đồng/tín chỉ theo quy định.
Trường Đại học Giáo dục thu học phí văn bằng 2 các ngành đào tạo giáo viên ở mức 470.000 đồng/tín chỉ, trong khi mức quy định là từ 303.000-427.200 đồng/tín chỉ.
Liên quan đến công tác tuyển sinh, kết luận của Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ, có 6/8 trường (Trường Đại học Công nghệ, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Trường Đại học Giáo dục, Trường Đại học Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế, Trường Quốc tế) tuyển sinh vượt số lượng chỉ tiêu trình độ đại học do Bộ GD-ĐT giao hoặc vượt số lượng chỉ tiêu trình độ đại học, trình độ thạc sỹ do ĐHQG Hà Nội phê duyệt.
Sử dụng quỹ học bổng khuyến khích học tập không đúng quy định
Thanh tra Chính phủ phát hiện giai đoạn 2021-2024 có 8 trường được kiểm tra chưa thực hiện trích lập đủ 8% số tiền học phí thu được để làm quỹ học bổng khuyến khích học tập cho đối tượng là học sinh, sinh viên theo Nghị định 84/2020.
Tổng số tiền 8 trường phải trích lập quỹ học bổng theo quy định trên 332 tỷ đồng, trong khi thực tế số tiền các trường đã trích lập là gần 238 tỷ đồng.
Giai đoạn 2021-2024, 3 trường sử dụng quỹ học bổng khuyến khích học tập để chi cho các nội dung chi của quỹ khác. Cụ thể: Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đã chi hơn 1,57 tỷ đồng, Trường Quản trị và Kinh doanh chi 742 triệu đồng và Trường Đại học Công nghệ chi hơn 596 triệu đồng.
Giám đốc ĐHQG Hà Nội bị kết luận không phê duyệt Đề án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý.
6 đơn vị (Trường Đại học Y Dược, Trường Quản trị và Kinh doanh, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Trường Đại học Giáo dục, Trường Đại học Ngoại ngữ, Trường Quốc tế) không xây dựng Đề án tự chủ trình ĐHQG Hà Nội phê duyệt.
Giám đốc ĐHQG Hà Nội còn cho phép Trường Đại học Y Dược thành lập 2 đơn vị sự nghiệp công lập khi không đủ 15 người làm việc tối thiểu theo quy định.
Trong công tác tổ chức và thực hiện cơ chế tự chủ, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra việc Giám đốc ĐHQGHN chưa phê duyệt đề án tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý. Có 6/8 đơn vị không xây dựng đề án tự chủ trình ĐHQGHN phê duyệt.
Đáng chú ý, Giám đốc ĐHQG Hà Nội cho phép Trường Đại học Y Dược thành lập 2 đơn vị sự nghiệp công lập khi không đáp ứng điều kiện tối thiểu 15 người làm việc theo quy định.
Ngoài ra, trong giai đoạn 2021-2024, ĐHQGHN ban hành 6 quyết định mở ngành đào tạo trình độ đại học thí điểm và trình Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép mở 3 ngành đào tạo trình độ thạc sĩ thuộc lĩnh vực sức khỏe khi chưa đáp ứng điều kiện về đội ngũ giảng viên cơ hữu có ngành phù hợp.
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật không duy trì đủ số lượng giảng viên cơ hữu có ngành phù hợp để chủ trì xây dựng và thực hiện chương trình đào tạo đối với 4 ngành.
Để xảy ra sai phạm trong sử dụng vốn đầu tư công
Về vi phạm tài chính, Thanh tra Chính phủ kết luận, ĐHQG Hà Nội phê duyệt không đúng mức tự chủ tài chính của một số đơn vị, dẫn đến việc giao kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2024 cao hơn mức quy định, với số tiền tạm tính hơn 215,67 tỷ đồng.
Ngoài ra, trong 2 năm 2021-2022, ĐHQG Hà Nội cấp và quyết toán 6 tỷ đồng ngân sách chi thường xuyên cho Trường THPT Khoa học Giáo dục thuê cơ sở vật chất, dù đơn vị này thuộc diện tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư.
Đối với nguồn kinh phí trích chuyển, Thanh tra Chính phủ xác định ĐHQG Hà Nội không tổ chức hạch toán kế toán, không lập báo cáo tài chính riêng hằng năm và không đưa vào báo cáo tổng hợp gửi Bộ Tài chính theo quy định.
Giai đoạn 2021-2024, Đại học Quốc gia Hà Nội cấp kinh phí trích chuyển cho 66 khoản chi, tổng cộng hơn 138,36 tỷ đồng. Trong đó có các khoản chi sai, chi trùng nhiệm vụ đã được ngân sách cấp. Ban Kế hoạch - Tài chính không thực hiện đầy đủ việc kiểm tra, quyết toán và thu hồi hơn 18,24 tỷ đồng còn dư tại các đơn vị.
Về đầu tư công, kết luận chỉ ra nhiều vi phạm được phát hiện tại các dự án thuộc Bệnh viện Đại học Y Dược. ĐHQG Hà Nội thay đổi quy mô đầu tư nhưng không thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư trước khi phê duyệt dự án; phê duyệt tổng mức đầu tư không chính xác, dẫn đến vốn ngân sách được giao cao hơn quy định khoảng 26,97 tỷ đồng.
Đến hết tháng 4/2026, dự án đã giải ngân và đề nghị quyết toán hơn 493,8 tỷ đồng, trong đó gần 10,96 tỷ đồng mua thiết bị hành chính không thuộc danh mục trong chủ trương đầu tư. Thanh tra Chính phủ cảnh báo nguy cơ quyết toán vượt tổng mức đầu tư khoảng 20,8 tỷ đồng.
Tại gói thầu xây dựng nhà D7 và D8 thuộc dự án ký túc xá Hòa Lạc, đơn giá dự toán phát sinh được phê duyệt chưa đúng quy định, với giá trị tạm tính cao hơn 450 triệu đồng; giá trị nghiệm thu, quyết toán A-B sai với số tiền tạm tính hơn 765 triệu đồng.
Bên cạnh đó, một số đơn vị mua sắm ô tô vượt mức tối đa; Văn phòng ĐHQG Hà Nội, Trường Quản trị và Kinh doanh, Trường Đại học Ngoại ngữ cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản công khi chưa có đề án được phê duyệt.
Riêng tại Trường Quản trị và Kinh doanh, dù hoạt động liên doanh, liên kết đã chấm dứt từ tháng 10/2022, doanh nghiệp liên quan vẫn chiếm dụng 100m² mặt bằng tại thời điểm thanh tra.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo ĐHQG Hà Nội, Bộ GD-ĐT, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan thực hiện đầy đủ kết luận; xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả, thu hồi tiền, tài sản và chấn chỉnh công tác quản lý, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người học.
ĐHQG Hà Nội phải xây dựng kế hoạch thực hiện kết luận, rà soát điều kiện thành lập các trường, ngành và chương trình đào tạo; chấn chỉnh quản lý tài chính, tài sản, ngân sách và xử lý trách nhiệm tổ chức, cá nhân.
Trong 60 ngày kể từ ngày công khai kết luận thanh tra, đơn vị phải báo cáo kết quả thực hiện, kèm chứng từ nộp tiền, quyết định xử lý trách nhiệm và tài liệu chứng minh việc khắc phục.
