Trước tốc độ đô thị hóa nhanh cùng áp lực gia tăng dân số khiến chất lượng nước tại nhiều con sông, khúc sông suy giảm, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Để xử lý tình trạng này, đồng thời phát huy giá trị của những dòng sông, Hà Nội đang và dự kiến triển khai nhiều dự án. Các chuyên gia và nhà quản lý kỳ vọng với sự chung tay của người dân, các dòng sông sẽ sớm hồi sinh.

Nghe bài viết dưới đây.

Từ lâu, cải thiện chất lượng môi trường nước các dòng sông là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hà Nội. Nhiều chương trình, dự án đã được triển khai như nạo vét, kè bờ, cải tạo từng đoạn sông. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm chưa được xử lý triệt để.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân là do các dòng sông phải tiếp nhận nước thải từ hoạt động dân sinh, nước thải sản xuất, nhất là từ các làng nghề trong thời gian dài, trong khi đó hệ thống thu gom, xử lý nước thải chưa đồng bộ. Phương thức quản lý theo địa giới hành chính chưa đáp ứng yêu cầu quản lý theo lưu vực. Không gian hai bên sông, nhiều đoạn còn xảy ra tình trạng phóng uế, xả rác bừa bãi, gây ô nhiễm.

Dù đang trong mùa mưa nhưng mực nước của một số con sông của Hà Nội khu vực nội đô vẫn rất thấp và ô nhiễm.

Trong đợt này, thay vì chỉ xử lý ô nhiễm tại từng đoạn sông, Hà Nội sẽ triển khai 5 nhóm giải pháp đồng bộ. Theo kế hoạch, Hà Nội sẽ đẩy nhanh tiến độ đầu tư hệ thống thu gom và xử lý nước thải theo quy hoạch nhằm giảm lượng nước thải chưa qua xử lý xả trực tiếp vào các dòng sông. Hà Nội cũng chú trọng bảo đảm dòng chảy, nghiên cứu các giải pháp bổ cập nguồn nước, nạo vét lòng sông, xử lý bùn, cải tạo bờ sông, kết nối với hệ thống hồ điều hòa, nâng cao năng lực tiêu thoát nước và giảm nguy cơ ngập úng.

Theo GS.TS Hoàng Xuân Cơ, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, những giải pháp này sẽ từng bước phục hồi các dòng sông.

“Đi dọc sông Tô Lịch, chúng ta thấy một số nguồn thải trước đây xả thẳng ra sông, nay cơ bản được thu gom, đưa về Nhà máy Xử lý nước thải Yên Xá để xử lý. Đây là hướng đi đúng”, GS Hoàng Xuân Cơ nêu ví dụ và đánh giá.

GS.TS Vũ Trọng Hồng, nguyên Chủ tịch Hội Thủy lợi Việt Nam, cũng đánh giá cao các giải pháp Hà Nội đang và dự kiến triển khai. Theo ông, tư duy đầu tư hiện nay đã có nhiều thay đổi khi các dự án xử lý nước thải được triển khai đồng thời với hệ thống thu gom. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả phục hồi môi trường nước. Tuy nhiên ông cho rằng Hà Nội cần nghiên cứu, tính toán về công suất cũng như khả năng đáp ứng của Nhà máy Xử lý nước thải Yên Xá để đảm bảo hiệu quả.

“Tôi nghĩ Hà Nội cần làm việc với địa phương, lập bản đồ về quy trình xả thải và xử lý nước thải”, GS Vũ Trọng Hồng chia sẻ

Dọc theo bờ sông, nhiều nơi trở thành bãi rác tự phát khiến tình trạng ô nhiễm càng trở nên trầm trọng.

GS.TS Trần Đức Hạ, giảng viên cao cấp, Đại học Xây dựng Hà Nội, cho biết mục tiêu mà các dự án mà Hà Nội đang và sẽ triển khai không chỉ dừng ở việc làm sạch nguồn nước. Điều này thể hiện ở định hướng tái thiết không gian hai bên sông với việc hình thành công viên tuyến tính, đường dạo, không gian văn hóa, mặt nước cảnh quan, hạ tầng... Nếu hoàn thành theo kế hoạch và mục tiêu đặt ra, các dự án sẽ mang lại nhiều lợi ích.

“Khi các sông được phục hồi sẽ đảm bảo quản lý tài nguyên nước bền vững. Ngoài ra, các dòng sông còn đem lại lợi ích về cảnh quan, sinh thái, du lịch và giao thông đường thủy”, GS.TS Trần Đức Hạ chia sẻ.

Tuy nhiên, theo GS.TS Trần Đức Hạ, để kế hoạch phục hồi các dòng sông của Hà Nội đạt kết quả như mong đợi, người dân sống ở lân cận lưu vực không thể đứng ngoài cuộc. “Sông hồ là một phần trong hệ sinh thái của đô thị, đem lại lợi ích cho cộng đồng nên họ cần tham gia xây dựng và bảo vệ hệ sinh thái này”, GS.TS Trần Đức Hạ nêu quan điểm.

Bà Nguyễn Phương Dung, Phó Trưởng Phòng Khoáng sản và Tài nguyên nước, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cho biết các dự án mà Hà Nội đang và dự kiến triển khai đều hướng đến mục tiêu khôi phục hệ sinh thái, chỉnh trang cảnh quan, phát triển không gian xanh và phát huy giá trị văn hóa của các dòng sông. Hưởng lợi nhiều nhất từ các dự án này là người dân sống ở lân cận các dòng sông. Vì thế, bà tin rằng người dân sẽ ủng hộ và các dòng sông sẽ sớm hồi sinh.

Các dòng sông không chỉ giữ vai trò tiêu nước mà còn là nơi tô điểm, lưu giữ dấu ấn văn hóa và lịch sử của Hà Nội. Bên cạnh nỗ lực của chính quyền, mỗi người dân cần tham gia vào việc bảo vệ môi trường, xây dựng và giữ gìn cảnh quan ven sông để những dòng sông của Thủ đô sớm hồi sinh.