Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ khi chiến tranh kết thúc, nhưng với nhiều gia đình liệt sĩ, hành trình tìm kiếm người thân vẫn chưa khép lại. Trên bàn thờ của không ít gia đình hôm nay vẫn chỉ có một bát hương, một tấm Bằng "Tổ quốc ghi công", thậm chí là một nắm đất tượng trưng được mang về từ chiến trường. Điều họ mong mỏi nhất là tìm được hài cốt người thân để các anh được trở về với quê hương, đất mẹ.

Đúng dịp cả nước kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), "Chiến dịch 500 ngày đêm" hoàn thành ước nguyện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin đang được triển khai trên phạm vi toàn quốc, tiếp thêm hy vọng cho hàng nghìn gia đình.

Ông Nguyễn Thế Đức, 80 tuổi, ở xã Phù Đổng, thành phố Hà Nội, nhiều năm nay vẫn đau đáu đi tìm em trai là liệt sĩ Nguyễn Thế Liên. Gia đình từng tìm kiếm theo nhiều nguồn thông tin, nhưng mới chỉ nhận về một nắm đất tượng trưng.

"Tôi là anh ruột của liệt sĩ. Người ta bảo có nắm đất để thờ là được rồi, nhưng trong lòng tôi không yên. Không biết nắm đất ấy có phải của em mình hay không. Tôi năm nay 80 tuổi rồi, chỉ mong trước khi nhắm mắt tìm được em để gia đình được yên lòng", ông Đức chia sẻ.

Liệt sĩ Nguyễn Thế Liên sinh năm 1951, nhập ngũ ngày 31/5/1971, là chiến sĩ Đại đội 8, Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 66, hy sinh ngày 18/7/1972 tại mặt trận phía Nam.

Cùng chung nỗi niềm ấy, gia đình chị Nguyễn Thị Lam Châu ở phường Tương Mai, thành phố Hà Nội, cũng từng nhiều năm đi tìm phần mộ của bố là liệt sĩ Nguyễn Văn Thức nhưng chưa có kết quả. Gia đình đã đưa một nắm đất về quê, làm lễ an táng và hương khói chu đáo. Tuy nhiên, phần mộ chưa từng được giám định ADN nên không có cơ sở xác định đó là hài cốt của liệt sĩ.

Bởi vậy, khi Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động, gia đình tiếp tục gửi thông tin với mong muốn xác định nơi an táng ban đầu của liệt sĩ Nguyễn Văn Thức, sinh năm 1934, Trung đội phó, đơn vị C6, D2, E36, F3, Quân khu 5, hy sinh ngày 17/11/1968 tại khu vực thôn Điện Chính, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Đà cũ (nay thuộc thành phố Đà Nẵng), để có thể đưa liệt sĩ trở về với quê hương.

Trong khi đó, anh Nguyễn Nhật Anh ở phường Phúc Lợi, thành phố Hà Nội, vẫn đang kiên trì tìm người bác ruột là liệt sĩ Nguyễn Hữu Chí, hy sinh tại chiến trường Tây Ninh năm 1972.

Gia đình đã nhiều lần vào Tây Ninh tìm kiếm, đối chiếu hồ sơ, đến nhiều nghĩa trang nhưng vẫn chưa xác định được phần mộ. Điều khiến việc tìm kiếm gặp nhiều khó khăn là thông tin giữa giấy báo tử, hồ sơ quân đội và các nguồn tài liệu lưu trữ còn có những khác biệt về ngày hy sinh, nơi hy sinh và nơi an táng ban đầu.

Theo anh Nguyễn Nhật Anh, điều gia đình mong muốn nhất là thông qua chương trình và Chiến dịch 500 ngày đêm, những thông tin về liệt sĩ được lan tỏa rộng rãi hơn, qua đó nhận được thêm các manh mối từ đồng đội cũ, nhân chứng lịch sử hoặc người dân địa phương.

Đối với những thân nhân, gia đình liệt sĩ, điều quý giá nhất không phải chỉ là một tấm bia có tên, mà là được đón người thân trở về trong vòng tay gia đình, để những nén hương trên bàn thờ từ nay đúng địa chỉ, và để hành trình kiếm tìm kéo dài suốt hơn nửa thế kỷ cuối cùng cũng khép lại bằng sự bình yên./.