Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, hành trình tìm kiếm và xác định danh tính các liệt sĩ vẫn chưa dừng lại. Tại điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN dành cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính ở Hà Nội, từ sáng sớm, nhiều gia đình đã có mặt với chung một niềm mong mỏi là có thêm cơ hội đưa người thân trở về với gia đình.

Giữa dòng người lặng lẽ chờ đến lượt lấy mẫu là cụ Trần Thị Khuyên, hơn 90 tuổi. Dù tuổi cao, sức yếu, cụ vẫn được con cháu đưa đến điểm lấy mẫu với hy vọng tìm được người con trai là liệt sĩ Trần Văn Thanh đã hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ.

Hơn 50 năm qua, điều cụ Khuyên luôn đau đáu là biết nơi con mình yên nghỉ để gia đình có thể đón anh trở về quê hương.

Cụ Trần Thị Khuyên, mẹ liệt sĩ Trần Văn Thanh

Ông Trần Văn Dương, em trai liệt sĩ Trần Văn Thanh cho biết, ngay khi nhận được thông báo từ chính quyền địa phương về chương trình lấy mẫu sinh phẩm ADN, cả gia đình đã thu xếp công việc đưa mẹ đến tham gia.

"Chỉ mong tìm được anh trai để đưa anh về cùng mẹ và các em. Nếu tìm được, đó là niềm hạnh phúc rất lớn của gia đình", ông Dương chia sẻ.

Nỗi mong ngóng ấy còn được truyền sang thế hệ con cháu. Nhiều năm qua, gia đình liệt sĩ đã tìm kiếm ở nhiều nghĩa trang, dò hỏi qua nhiều nguồn thông tin nhưng vẫn chưa có kết quả. Vì vậy, lần đầu tiên được tham gia chương trình lấy mẫu sinh phẩm ADN trong chiến dịch "500 ngày đêm" đã mang đến niềm tin mới.

Anh Trần Tuấn Anh, cháu ruột liệt sĩ Trần Văn Thanh bày tỏ kỳ vọng những tiến bộ của khoa học sẽ giúp gia đình sớm tìm được người thân, hoàn thành tâm nguyện của bà nội khi tuổi đã cao.

Gia đình cụ Trần Thị Khuyên đặt nhiều kỳ vọng vào lần lấy mẫu sinh phẩm ADN trong "Chiến dịch 500 ngày đêm"

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, thành viên Ban Chỉ đạo quốc gia 515, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được hỗ trợ bởi nhiều công nghệ ADN thế hệ mới.

Khác với phương pháp giám định truyền thống vốn gặp nhiều khó khăn khi ADN trong hài cốt bị phân mảnh sau nhiều năm, công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới có thể phân tích những đoạn ADN rất ngắn, từ đó tăng số lượng chỉ thị di truyền và nâng cao độ chính xác trong giám định. Hệ thống tự động hóa giúp hạn chế nguy cơ nhiễm chéo, rút ngắn thời gian phân tích và từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu ADN, phục vụ đối sánh giữa mẫu hài cốt và mẫu sinh phẩm của thân nhân.

Giáo sư Chu Hoàng Hà cho biết, việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN sẽ tạo nền tảng quan trọng để kết nối thông tin giữa thân nhân và các hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Tuy nhiên, mọi kết quả đều phải được kiểm chứng nghiêm ngặt nhằm bảo đảm độ chính xác cao nhất, tránh mọi sai sót trong quá trình xác định danh tính.

"Mong các gia đình kiên nhẫn thêm một thời gian nữa. Chúng tôi hiểu sự chờ đợi đã kéo dài quá lâu, nhưng cần bảo đảm mọi kết quả giám định đều có độ tin cậy cao nhất để không xảy ra nhầm lẫn", Giáo sư Chu Hoàng Hà chia sẻ.

Mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận hôm nay không chỉ là dữ liệu phục vụ giám định ADN mà còn gửi gắm niềm hy vọng của hàng nghìn gia đình liệt sĩ trên cả nước. Với sự đồng hành của khoa học và những tiến bộ công nghệ, hành trình tìm lại tên cho các liệt sĩ đang được nối dài, để thêm nhiều gia đình có cơ hội đoàn tụ sau những năm tháng chờ đợi mòn mỏi./.