Nâng cao năng suất lao động: Cần đột phá từ khoa học công nghệ

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực quan trọng để nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và khả năng tự chủ của mỗi quốc gia. Với Việt Nam, đây không chỉ là yêu cầu để bắt kịp xu thế mà còn là cơ hội để nâng cao nội lực, khẳng định vị thế trong nền kinh tế khu vực và toàn cầu.

Trao đổi với phóng viên VOV2, ông Nguyễn Quang Huân, Đại biểu Quốc hội khóa XV, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Halcom Việt Nam cho rằng, đổi mới sáng tạo, khoa học và công nghệ là yêu cầu cấp thiết để Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và tăng khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Theo ông Nguyễn Quang Huân, APEC là diễn đàn quy tụ 21 nền kinh tế, trong đó có những nền kinh tế lớn, năng động và sáng tạo. Việc Việt Nam đăng cai APEC 2027 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo vì năng suất, tự cường và thịnh vượng chung” phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn hiện nay.

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, chuyển đổi mô hình kinh tế và nâng GDP bình quân đầu người lên 8.500 USD vào năm 2030. Trong bối cảnh đó, nếu tiếp tục dựa vào những động lực tăng trưởng truyền thống như vốn, tài nguyên và nhân công giá rẻ, nền kinh tế sẽ khó tạo được bước đột phá.

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cần trở thành nền tảng cho mô hình phát triển mới.

Ông Huân nhấn mạnh, năng suất, năng lực tự cường và thịnh vượng chung có mối quan hệ chặt chẽ, không thể tách rời. Muốn tự chủ và phát triển thịnh vượng, trước hết phải xây dựng được nền kinh tế hùng mạnh, có khả năng ứng dụng và từng bước làm chủ công nghệ.

Khi nền kinh tế có nội lực vững chắc, Việt Nam sẽ chủ động hơn trong các giao dịch, hợp tác và ứng phó với biến động bên ngoài.

Đánh giá về cơ hội từ APEC 2027, ông Huân cho rằng đây không chỉ là sự kiện đối ngoại mà còn là dịp để Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm phát triển, học hỏi các nền kinh tế tiên tiến và đóng góp vào định hình chương trình nghị sự khu vực.

Nếu các sáng kiến về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đưa vào chương trình nghị sự, vai trò của Việt Nam trong hợp tác APEC sẽ được thể hiện rõ hơn.

Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội, Việt Nam cần khắc phục những điểm nghẽn về năng suất lao động.

Theo ông Nguyễn Quang Huân, bên cạnh hạn chế về trình độ khoa học, công nghệ, những vấn đề về thể chế, kỷ luật lao động, văn hóa đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần được quan tâm.

Đặc biệt, cần tạo môi trường để tinh thần đổi mới sáng tạo lan tỏa từ doanh nghiệp đến từng phân xưởng, cánh đồng và các lĩnh vực sản xuất.

Một yêu cầu khác là thay đổi tư duy kinh doanh theo hướng dựa trên tri thức. Ông Huân đề cập đến việc nâng cao trình độ của đội ngũ doanh nhân, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp tiếp cận các mô hình quản trị hiện đại, trong đó có ESG bộ tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị. Đây không chỉ là yêu cầu về trách nhiệm mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường xuất khẩu.

Để đổi mới sáng tạo thực sự phục vụ phát triển bền vững, ông Huân cho rằng cần coi trọng đồng thời ba trụ cột kinh tế, môi trường và xã hội; xây dựng cơ chế giám sát có thể đo lường, kiểm chứng.

Từ nay đến APEC 2027, Việt Nam cần triển khai hiệu quả Nghị quyết 57, rà soát và hoàn thiện thể chế, tận dụng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, đồng thời tăng cường giám sát của Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, các cơ quan chức năng và cộng đồng./.