Radio
Podcast
Multimedia
Không để người dân nhận nhà khi hệ thống phòng cháy chưa bảo đảm
Góp ý về cơ chế kiểm tra, nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy đối với nhà chung cư, đại biểu Cao Mạnh Linh, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa, cho rằng cần đặc biệt chú trọng khả năng phát hiện và khắc phục những vi phạm, sai khác so với thiết kế đã được phê duyệt trước khi bàn giao căn hộ cho người dân.
Theo đại biểu, cần phân biệt rõ hai hoạt động: thẩm định thiết kế là đánh giá phương án thiết kế có đáp ứng yêu cầu an toàn hay không; còn kiểm tra công tác nghiệm thu là xác định công trình thực tế có được thi công đúng theo thiết kế đã được phê duyệt hay không.
Một thiết kế bảo đảm tiêu chuẩn không đồng nghĩa với việc công trình hoàn thành cũng đáp ứng đầy đủ các yêu cầu đó.
Đại biểu Cao Mạnh Linh nhấn mạnh, người mua nhà có thể kiểm tra diện tích, chất lượng bên trong căn hộ nhưng rất khó tự đánh giá những điều kiện an toàn cháy của cả tòa nhà.
Những yếu tố như đường tiếp cận cho xe chữa cháy, hệ thống thoát nạn, ngăn cháy, ngăn khói có được thực hiện đúng thiết kế hay không đều nằm ngoài khả năng kiểm soát thông thường của cư dân.
Nếu những sai phạm này chỉ được phát hiện sau khi người dân đã chuyển đến sinh sống, việc khắc phục có thể dẫn đến hạn chế sử dụng công trình, thậm chí phải di dời cư dân.
Vì vậy, đại biểu đề nghị đối với nhà chung cư, việc kiểm tra các giải pháp an toàn cháy cần được thực hiện cùng thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng.
Chủ đầu tư chỉ được bàn giao, đưa công trình vào sử dụng khi những vi phạm ảnh hưởng đến an toàn cháy đã được khắc phục và xác nhận.
Đáng chú ý, đại biểu cũng đề xuất công khai tình trạng đủ điều kiện bàn giao của nhà chung cư để người mua có thể tra cứu trước khi nhận nhà. Đây là giải pháp thiết thực nhằm tăng tính minh bạch, giúp người dân có thêm cơ sở bảo vệ quyền lợi của mình.
Hậu kiểm nhưng không được buông lỏng giám sát
Cùng quan tâm đến việc chuyển đổi cơ chế kiểm tra, nghiệm thu, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Huế, cho rằng cần làm rõ ranh giới giữa trách nhiệm tự nghiệm thu của chủ đầu tư và hoạt động kiểm tra độc lập của cơ quan quản lý nhà nước.
Theo đại biểu, việc chuyển sang cơ chế chủ đầu tư, chủ sở hữu tự tổ chức nghiệm thu, kết hợp hậu kiểm có thể giúp giảm thời gian và chi phí.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ ba hoạt động: thẩm định thiết kế, nghiệm thu của chủ đầu tư và kiểm tra kết quả nghiệm thu của cơ quan có thẩm quyền.
Bởi trên thực tế, một công trình có thiết kế đúng không có nghĩa là quá trình thi công cũng đúng; có trang thiết bị phòng cháy không đồng nghĩa với việc thiết bị hoạt động hiệu quả; có biên bản nghiệm thu cũng không có nghĩa mọi nguy cơ mất an toàn đã được loại trừ.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng quản lý an toàn không thể chỉ dừng lại ở hồ sơ cam kết hay sự tự đánh giá của chính chủ thể chịu trách nhiệm.
Đặc biệt, đối với những công trình có nguy cơ cháy, nổ cao, tập trung đông người, nhà ở nhiều tầng, nhiều căn hộ và có điều kiện thoát nạn phức tạp, cần nghiên cứu cơ chế kiểm chứng độc lập trước khi đưa vào sử dụng.
Trong khi đó, các công trình thuộc nhóm nguy cơ thấp hơn có thể áp dụng cơ chế tự nghiệm thu kết hợp hậu kiểm, kiểm tra xác suất và kiểm tra đột xuất. Việc phân loại cần có tiêu chí thống nhất, tránh tình trạng áp dụng tùy nghi giữa các địa phương.
Minh bạch hồ sơ, rõ trách nhiệm, tránh kiểm tra chồng chéo
Ở một góc độ khác, đại biểu Nguyễn Minh Tâm, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, đề nghị bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi làm giả, làm sai lệch hồ sơ và kết quả nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy.
Theo đại biểu, khi chuyển sang cơ chế chủ đầu tư, chủ sở hữu tự tổ chức nghiệm thu, hồ sơ và kết quả nghiệm thu của các chủ thể này sẽ trở thành căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng kiểm tra việc chấp hành pháp luật.
Do đó, không chỉ hồ sơ thẩm định thiết kế mà cả hồ sơ nghiệm thu, kết quả nghiệm thu cũng cần được bảo vệ bằng những quy định nghiêm cấm và chế tài tương ứng. Đây là yêu cầu cần thiết nhằm ngăn chặn tình trạng hợp thức hóa hồ sơ, đối phó với cơ quan quản lý, trong khi các điều kiện an toàn thực tế chưa được bảo đảm.
Nếu thiếu cơ chế kiểm soát tính trung thực của hồ sơ, việc chuyển trách nhiệm nghiệm thu cho chủ đầu tư có thể tạo ra những khoảng trống trong quản lý.
Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Minh Tâm cũng đề nghị điều chỉnh quy định về kiểm tra định kỳ phòng cháy, chữa cháy của cơ quan chuyên môn về xây dựng.
Thực tế, số lượng cơ sở thuộc diện kiểm tra rất lớn, phân bố trên nhiều địa bàn, trong khi nguồn nhân lực có hạn. Việc tổ chức nhiều đoàn kiểm tra riêng lẻ có thể gây chồng chéo, ảnh hưởng đến hoạt động của cơ sở.
Đại biểu đề xuất tập trung kiểm tra định kỳ đối với các dự án, công trình thuộc diện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng, đồng thời thực hiện chế độ báo cáo theo quy định./.
