Phân cấp hợp lý, làm rõ căn cứ thu hồi đất

Đại biểu Vũ Ngọc Lâm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh đề nghị mạnh dạn phân cấp thẩm quyền thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng cho cấp xã. Theo đại biểu, cấp xã trực tiếp quản lý đất đai, nắm rõ nguồn gốc sử dụng đất nên có điều kiện xử lý công việc sát thực tế.

Đại biểu cũng đề nghị khắc phục tình trạng quy hoạch sử dụng đất chưa thống nhất với quy hoạch ngành, lĩnh vực, nhất là quy hoạch xây dựng, khiến nhiều dự án bị chậm tiến độ.

Đối với quy định thu hồi đất trong trường hợp “thật sự cần thiết”, đại biểu đề nghị xác định tiêu chí cụ thể để địa phương có căn cứ thực hiện.

Cùng quan điểm cần kiểm soát chặt chẽ việc thu hồi đất, đại biểu Hoàng Quang Hàm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh cho rằng dự thảo cần làm rõ điều kiện thu hồi, giới hạn phạm vi ở mức cần thiết và giải trình cụ thể lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.

Theo đại biểu, cần xem xét khả năng thực hiện dự án thông qua chuyển nhượng quyền sử dụng đất trước khi áp dụng biện pháp thu hồi.

Minh bạch bồi thường, định giá và sử dụng đất

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu Hoàng Quang Hàm đề nghị quy định rõ mức bồi thường tối thiểu, bảo đảm tương xứng với giá trị quyền sử dụng đất bị thu hồi.

Việc xác định giá cần có căn cứ thị trường phù hợp, đồng thời phân biệt với giá đất dùng để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế xử lý kinh phí giải phóng mặt bằng mà nhà đầu tư đã ứng trước nhưng chưa được hoàn trả khi dự án đình trệ hoặc chấm dứt.

Theo đại biểu, cần nghiên cứu cơ chế bù trừ khoản chi phí hợp pháp đã được xác nhận và phương án hoàn trả khi Nhà nước lựa chọn nhà đầu tư mới, qua đó tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và khơi thông các dự án tồn đọng.

Đối với bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, các đại biểu đề nghị quy định rõ phương pháp xác định, nguồn dữ liệu, thẩm quyền và trách nhiệm thẩm định.

Việc định giá phải bảo đảm khoa học, khách quan, minh bạch, đồng thời hạn chế nguy cơ thất thoát ngân sách. Cơ chế điều tiết giá trị tăng thêm từ đất cũng cần được cụ thể hóa, ưu tiên nguồn lực cho bồi thường, tái định cư, nhà ở xã hội và phát triển hạ tầng.

Bảo vệ đất lúa, ngăn ngừa lợi dụng chính sách

Đại biểu Nguyễn Văn An, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên đề nghị đổi mới quản lý đất trồng lúa theo hướng linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.

Theo đại biểu, cần xác định diện tích đất lúa tối thiểu trên phạm vi cả nước, cho phép chuyển đổi đất trồng lúa kém hiệu quả trong điều kiện phù hợp và kiểm soát chặt việc chuyển sang đất phi nông nghiệp.

Đại biểu cũng kiến nghị điều tiết ngân sách để hỗ trợ những địa phương duy trì quỹ đất trồng lúa lớn, ưu tiên đầu tư giao thông, thủy lợi và bảo đảm thu nhập cho người sản xuất.

Trong khi đó, đại biểu Phan Duy Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đề nghị phân biệt rõ đất nông nghiệp bỏ hoang với đất dự án chậm đưa vào sử dụng.

Những trường hợp chậm tiến độ do vướng giải phóng mặt bằng, thủ tục hành chính hoặc nguyên nhân từ cơ quan nhà nước cần được xem xét riêng, tránh áp dụng chế tài thiếu phù hợp.

Đại biểu cũng cảnh báo nguy cơ lợi dụng cơ chế sử dụng đất đa mục đích để phát triển các khu du lịch quy mô lớn trên đất nông nghiệp, gây bất bình đẳng về nghĩa vụ tài chính.

Vì vậy, cần quy định rõ danh mục đất được kết hợp, cách tính tiền thuê đất và tiêu chí xác định vùng phụ cận công trình hạ tầng./.