Sửa đổi Luật Điện lực cần hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng, kiểm soát chi phí, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao an toàn trong sử dụng điện. Đây là những vấn đề được các đại biểu Quốc hội quan tâm khi góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Chủ động nguồn điện, kiểm soát chi phí

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhu cầu điện được dự báo tiếp tục tăng cao. Không chỉ phục vụ sản xuất, kinh doanh, điện còn là hạ tầng thiết yếu cho các trung tâm dữ liệu và những lĩnh vực công nghệ cao.

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Lê Mạnh Hùng, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng cho rằng phải sớm hoàn thiện chính sách để chủ động phát triển nguồn điện và hệ thống truyền tải. Nếu nguồn cung không theo kịp nhu cầu, tình trạng thiếu điện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, đời sống sinh hoạt và mục tiêu phát triển kinh tế.

Theo đại biểu, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian triển khai các dự án điện, tạo môi trường đầu tư minh bạch và có tính dự báo. Việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, đặc biệt với những dự án điện gió ngoài khơi, sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ bổ sung nguồn điện.

Tuy nhiên, thu hút đầu tư phải đi đôi với bảo đảm lợi ích của Nhà nước và người dân. Cơ chế giá điện cần được tính toán thận trọng, tránh để các chi phí đầu tư hoặc cam kết tài chính thiếu hợp lý tạo áp lực lên giá bán điện. Bởi giá điện không chỉ tác động đến hóa đơn sinh hoạt của mỗi gia đình mà còn ảnh hưởng đến chi phí sản xuất, giá thành hàng hóa và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Phát triển năng lượng mới gắn với an ninh quốc gia

Đại biểu Lương Đình Hưng, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đưa ra ý kiến về việc hoàn thiện Luật Điện lực cần gắn với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy phát triển thị trường điện.

Đại biểu đặc biệt quan tâm đến điện gió ngoài khơi, lĩnh vực có tiềm năng bổ sung nguồn điện, đa dạng hóa cơ cấu năng lượng và giảm phụ thuộc vào một số nguồn điện truyền thống. Tuy nhiên, quá trình triển khai các dự án cần gắn chặt với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền biển, đảo và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Theo đại biểu, các quy định về lựa chọn nhà đầu tư, quản lý, giám sát dự án và chia sẻ hạ tầng, thông tin, dữ liệu giữa các ngành cần được thiết kế chặt chẽ, đồng bộ. Mục tiêu là vừa tạo điều kiện phát triển năng lượng, vừa bảo đảm an toàn và lợi ích lâu dài của đất nước.

Cơ cấu nguồn điện cũng cần được tính toán hợp lý, kết hợp điện khí trong nước, khí thiên nhiên hóa lỏng nhập khẩu (LNG), điện gió, điện mặt trời và điện gió ngoài khơi. Việc lựa chọn các nguồn điện phải tính đến chi phí, khả năng cung ứng, yêu cầu bảo vệ môi trường và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Minh bạch giá điện, làm rõ trách nhiệm chia sẻ rủi ro

Bên cạnh những vấn đề về nguồn cung và cơ chế thị trường, Đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ đề nghị cụ thể hóa cơ chế bù đắp chi phí điện trong trường hợp giá bán điện chưa thể điều chỉnh kịp thời vì mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội.

Theo đại biểu, dự thảo cần làm rõ nguồn lực, phương thức và thời hạn bù đắp chi phí; đồng thời quy định cơ chế kiểm tra, giám sát, công khai thông tin và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

Điều này vừa góp phần bảo đảm an toàn tài chính cho doanh nghiệp điện lực, vừa giúp người tiêu dùng và nhà đầu tư có cơ sở dự báo rõ ràng, hạn chế nguy cơ phát sinh nghĩa vụ tài chính thiếu minh bạch.

Đối với cơ chế chia sẻ rủi ro trong các dự án điện, đại biểu đề nghị xác định cụ thể phạm vi, nguyên tắc, mức độ phân bổ và trách nhiệm của Nhà nước, bên mua điện và nhà đầu tư trong từng trường hợp./.