Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, từ quản lý nhà nước, dịch vụ công đến giáo dục, y tế. Trong bối cảnh đó, công tác tổ chức bầu cử, một hoạt động chính trị quan trọng của đất nước cũng đang từng bước ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao tính minh bạch, chính xác và tạo thuận lợi cho cử tri. Từ thực tiễn ở cơ sở đến ý kiến của người dân, có thể thấy công nghệ đang góp phần thay đổi cách thức chuẩn bị và tham gia bầu cử.
Trao đổi với phóng viên VOV2, ông Bùi Danh Tuyên, Vụ trưởng Vụ Chuyển đổi số (Văn phòng Quốc hội) cho biết, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 diễn ra trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được thúc đẩy mạnh mẽ. Điều này đặt ra những yêu cầu mới trong tổ chức và quản lý bầu cử.
Theo ông Tuyên, chuyển đổi số trong bầu cử cần hướng tới phục vụ ba nhóm đối tượng chính. Thứ nhất là cử tri, những người cần được cung cấp đầy đủ thông tin về quy trình bầu cử, các quy định pháp luật, mốc thời gian quan trọng cũng như thông tin về ứng cử viên. Thứ hai là các ứng cử viên, những người có thể sử dụng nền tảng số để hoàn thiện hồ sơ, công khai thông tin và tham gia quá trình bầu cử một cách minh bạch, thuận tiện. Thứ ba là đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử từ trung ương đến địa phương. Đây là lực lượng trực tiếp vận hành hệ thống và cần có các công cụ số để quản lý, cập nhật và tổng hợp dữ liệu một cách chính xác, kịp thời.
“Chuyển đổi số không chỉ là áp dụng công nghệ mà còn là thay đổi cách quản lý và vận hành. Muốn làm được điều đó, cần xây dựng hệ thống thông tin xuyên suốt từ trung ương đến cơ sở”, ông Tuyên nhấn mạnh.
Theo ông Bùi Danh Tuyên, yếu tố quan trọng nhất trong chuyển đổi số bầu cử là dữ liệu. Việc khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư giúp chuẩn hóa thông tin, hạn chế tình trạng dữ liệu không đồng nhất như trước đây.
Trong thực tế, khi mỗi cá nhân tự khai thông tin, có thể xuất hiện nhiều cách viết khác nhau cho cùng một nội dung, dẫn đến khó khăn trong tổng hợp và xử lý dữ liệu. Khi sử dụng dữ liệu đã được chuẩn hóa từ hệ thống quốc gia, các thông tin về nhân thân sẽ chính xác và thống nhất hơn.
“Dữ liệu chỉ cần nhập một lần, sau đó được chia sẻ và sử dụng trong nhiều khâu của quy trình bầu cử. Điều này giúp giảm rất nhiều công việc lặp lại cho cả người dân và cán bộ”, ông Tuyên cho biết.
Bên cạnh dữ liệu, công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình. Hệ thống quản lý thông tin bầu cử do Văn phòng Quốc hội triển khai đã được kết nối tới tất cả các xã, phường trên cả nước. Nhờ đó, dữ liệu từ cơ sở được cập nhật lên hệ thống theo thời gian thực, giúp cơ quan quản lý có thể theo dõi và tổng hợp thông tin nhanh chóng.
“Trước đây việc tổng hợp số liệu thường chịu áp lực lớn về thời gian và dễ xảy ra sai sót. Nay khi dữ liệu được cập nhật trực tuyến, hệ thống có thể thống kê và báo cáo theo thời gian thực, giúp nâng cao độ chính xác và giảm áp lực cho cán bộ ở cơ sở”, ông Tuyên cho biết.
Cùng với những lợi ích rõ rệt, chuyển đổi số trong bầu cử cũng đặt ra yêu cầu cao về an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Theo ông Bùi Danh Tuyên, các hệ thống phục vụ bầu cử phải được thiết kế với mức độ bảo mật cao. Sau khi hoàn tất việc cập nhật hồ sơ trực tuyến, dữ liệu sẽ được tách khỏi hệ thống internet và vận hành trên mạng nội bộ chuyên dụng để bảo đảm an toàn.
Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố công nghệ, nhận thức và kỹ năng của người sử dụng cũng rất quan trọng. Trong xã hội vẫn còn nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, chưa quen với các ứng dụng số. Vì vậy, việc phổ cập kỹ năng số, hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng thông tin chính thống như cổng thông tin bầu cử, ứng dụng định danh điện tử hay các nhóm thông tin cộng đồng là điều cần thiết.
“Chuyển đổi số phải đi cùng với phổ cập kỹ năng số để mọi người dân đều có thể tiếp cận và tham gia”, ông Tuyên nhấn mạnh.
Có thể thấy, từ việc lập danh sách cử tri, cung cấp thông tin ứng cử viên đến quản lý dữ liệu và tổng hợp kết quả, công nghệ số đang từng bước tham gia sâu hơn vào quá trình tổ chức bầu cử. Khi được triển khai bài bản và thận trọng, chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần tăng tính minh bạch, tạo thuận lợi cho cử tri và củng cố niềm tin của người dân vào các hoạt động dân chủ./.
