ICMIT 2026 - phát triển các lĩnh vực công nghệ trọng điểm của Việt Nam

ICMIT 2026 - Nơi hội tụ những đột phá vật liệu để định hình tương lai công nghệ toàn cầu

Trường Đại học VinUni vừa phối hợp cùng Quỹ Đổi mới Sáng tạo Vingroup (VinIF) và Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) tổ chức Hội nghị Quốc tế về Sáng tạo và Công nghệ Vật liệu (ICMIT 2026).

Sự kiện đã thu hút đông đảo các nhà khoa học hàng đầu, chuyên gia công nghệ, biên tập viên của các tạp chí khoa học uy tín quốc tế cùng lãnh đạo doanh nghiệp đang hoạt động trong những lĩnh vực tiên phong của khoa học, công nghệ và đổi mới vật liệu.

"Mối quan hệ 3 nhà"- chìa khóa rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến ứng dụng thực tiễn

Hội nghị ICMIT 2026 được đồng chủ tọa bởi Giáo sư Phan Mạnh Hưởng, Giám đốc Trung tâm Đổi mới Sáng tạo và Công nghệ Vật liệu (CMIT), Trường Đại học VinUni và Giáo sư Sir Kostya Novoselov, Giám đốc Viện Vật liệu Thông minh thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS) - chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 2010, thành viên chủ chốt của Hội đồng Giải thưởng VinFuture.

Phát biểu khai mạc trực tuyến, Giáo sư Sir Kostya Novoselov cho rằng, những thách thức lớn của thế kỷ XXI, từ chuyển đổi năng lượng, phát triển vật liệu tiên tiến đến trí tuệ nhân tạo và công nghệ lượng tử, đều đòi hỏi sự hợp tác sâu rộng giữa các quốc gia, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp.

Theo ông, các diễn đàn học thuật quốc tế chất lượng cao đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các đột phá khoa học, tăng cường trao đổi tri thức và chuyển hóa các kết quả nghiên cứu thành những giải pháp có giá trị cho xã hội. GS Sir Kostya Novoselov đặc biệt nhấn mạnh: sự kết nối giữa giới nghiên cứu, các cơ sở đào tạo và khu vực công nghiệp chính là chìa khóa để rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến ứng dụng thực tiễn.

GS Phan Mạnh Hưởng cho biết, ICMIT 2026 được tổ chức trong bối cảnh thế giới đang bước vào giai đoạn tái định hình các công nghệ nền tảng và công nghệ chiến lược nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế bền vững, bảo đảm an ninh công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Hội nghị không chỉ mang đến cơ hội cập nhật những xu hướng khoa học - công nghệ mới nhất, mà còn giúp Việt Nam đánh giá rõ hơn những lợi thế, thách thức và cơ hội của mình trong quá trình xây dựng chiến lược phát triển các lĩnh vực công nghệ trọng điểm, đặc biệt trong bối cảnh triển khai các định hướng lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết 57.

Những xu hướng công nghệ vật liệu tiên tiến và định hướng cho phát triển khoa học công nghệ Vật liệu tại Việt Nam

Chia sẻ tại phiên toàn thể, Giáo sư Seeram Ramakrishna (Đại học Thanh Hoa, Trung Quốc) - một trong những nhà khoa học vật liệu có ảnh hưởng nhất thế giới và thuộc nhóm 1% các nhà nghiên cứu được trích dẫn nhiều nhất toàn cầu, đã trình bày tầm nhìn chiến lược về tương lai của công nghệ thiết bị đeo thông minh (smart wearables).

Ông nhấn mạnh sự hội tụ giữa vật liệu tiên tiến, công nghệ cảm biến, trí tuệ nhân tạo và khoa học thần kinh đang mở ra một thế hệ thiết bị đeo hoàn toàn mới với khả năng theo dõi sức khỏe liên tục, chính xác ở cấp độ lâm sàng.

Theo Giáo sư Seeram Ramakrishna, các thiết bị đeo thế hệ tiếp theo sẽ không chỉ dừng lại ở việc đo các chỉ số sinh học cơ bản như nhịp tim hay vận động, mà còn có khả năng thu nhận trực tiếp các tín hiệu thần kinh và tín hiệu não bộ theo thời gian thực. Khi được tích hợp với các thuật toán AI tiên tiến, những hệ thống này có thể hỗ trợ chẩn đoán sớm bệnh lý, theo dõi sức khỏe cá nhân hóa, tăng cường tương tác giữa con người và máy móc, đồng thời tạo nền tảng cho các ứng dụng giao diện não - máy (Brain-Computer Interface) trong tương lai.

Trong lĩnh vực vật liệu hiếm và chuỗi cung ứng công nghệ cao, Giáo sư Laura Lewis (Đại học Northeastern, Hoa Kỳ) trình bày một bức tranh tổng quan về lịch sử hợp tác nghiên cứu đất hiếm tại Việt Nam, đồng thời phân tích sâu sắc các biến động địa chính trị đang ngày càng tác động mạnh mẽ đến cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bên cạnh đó, bà cũng giới thiệu những tiến bộ đáng chú ý trong công nghệ tổng hợp nam châm Tetrataenite - một vật liệu tiềm năng có khả năng thay thế nam châm đất hiếm truyền thống. Công nghệ này được đánh giá có thể mở ra hướng đi mới nhằm giảm sự phụ thuộc vào các nguyên tố đất hiếm chiến lược, đồng thời thúc đẩy phát triển các vật liệu từ tính hiệu suất cao theo hướng bền vững hơn.

Giáo sư Laura Lewis nhận định, Việt Nam sở hữu tiềm năng đáng kể về trữ lượng đất hiếm, đặc biệt là đất hiếm nặng, đóng vai trò quan trọng trong các công nghệ tương lai. Theo bà, việc phát triển năng lực nghiên cứu, chế biến sâu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu sẽ giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong lĩnh vực vật liệu chiến lược, đồng thời đóng góp vào sự ổn định và đa dạng hóa chuỗi cung ứng công nghệ cao trên thế giới.

Trong lĩnh vực bán dẫn, Giáo sư Kuan-Neng Chen (Đại học Quốc lập Dương Minh Giao Thông, Đài Loan) nhấn mạnh vai trò nền tảng của nguồn nhân lực chất lượng cao đối với sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp bán dẫn. Theo ông, bên cạnh công nghệ tiên tiến và cơ sở hạ tầng hiện đại, yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của một quốc gia trong lĩnh vực này chính là hệ sinh thái đào tạo và phát triển nhân tài.

Dựa trên kinh nghiệm phát triển mạnh mẽ của ngành bán dẫn tại Đài Loan, Giáo sư Kuan-Neng Chen khuyến nghị Việt Nam cần ưu tiên chiến lược đầu tư dài hạn cho giáo dục và đào tạo nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật chuyên sâu. Ông nhấn mạnh, việc xây dựng đội ngũ kỹ sư và nhà nghiên cứu có năng lực toàn diện sẽ là nền tảng quan trọng để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành công nghiệp bán dẫn.

Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất Việt Nam mở rộng hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu, tập trung vào các công nghệ bán dẫn tiên tiến như tích hợp ba chiều (3D IC), kiến trúc chiplet và các giải pháp đóng gói thế hệ mới. Đây được xem là những hướng công nghệ chiến lược, đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu suất, giảm chi phí và mở rộng khả năng tích hợp của các hệ thống vi mạch hiện đại.

Một trong những kết quả khoa học nổi bật được trình bày tại hội nghị đến từ Giáo sư Xiaodong Xu (Đại học Washington, Hoa Kỳ), với những phát hiện đột phá liên quan đến hiệu ứng Hall dị thường lượng tử phân số trong điều kiện không cần từ trường ngoài. Kết quả này được xem là một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực vật lý vật chất ngưng tụ và vật liệu tô-pô, mở ra hướng tiếp cận mới đối với các trạng thái lượng tử chưa từng được quan sát trước đây.

Khám phá của Giáo sư Xiaodong Xu không chỉ mang ý nghĩa nền tảng trong việc mở rộng hiểu biết về các pha lượng tử của vật chất, mà còn tạo ra triển vọng ứng dụng rộng lớn trong công nghệ điện tử thế hệ mới. Đặc biệt, khám phá này mở đường cho việc phát triển các bóng bán dẫn tô-pô có khả năng hoạt động với mức tiêu thụ năng lượng cực thấp, tiến tới gần hơn tới các hệ thống điện tử không tiêu hao năng lượng.

Về dài hạn, những tiến bộ này được kỳ vọng sẽ đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển của các kiến trúc tính toán tương lai, bao gồm các mạng Internet thế hệ mới có hiệu suất vượt trội và các hệ thống máy tính lượng tử, nơi thông tin được xử lý dựa trên các nguyên lý lượng tử và tô-pô thay vì các cơ chế điện tử truyền thống.

Trong lĩnh vực y sinh và chăm sóc sức khỏe thông minh, Giáo sư Nguyễn Nam Trung (Đại học Griffith, Australia) đã trình bày bài thảo luận với chủ đề “Vi điện tử và vi lưu chất linh hoạt cho các ứng dụng chăm sóc sức khỏe và phòng ngừa đeo được”. Nội dung nhấn mạnh vai trò của các hệ thống vi điện tử tích hợp và vi lưu chất linh hoạt trong việc phát triển các nền tảng y sinh thế hệ mới có khả năng vận hành mềm dẻo, thích ứng cao và tương thích sinh học tốt.

Bài trình bày đã làm rõ tiềm năng của việc tích hợp công nghệ cảm biến tiên tiến với các hệ thống phân tích thông minh, mở đường cho các thiết bị y tế đeo được có khả năng theo dõi liên tục các chỉ số sinh học trong thời gian thực. Đây được xem là nền tảng quan trọng cho các giải pháp chăm sóc sức khỏe cá nhân hóa, cho phép phát hiện sớm nguy cơ bệnh lý và hỗ trợ các chiến lược phòng ngừa hiệu quả hơn.

Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần định hướng xu thế phát triển của vật liệu y sinh tiên tiến và cảm biến thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo, phục vụ các ứng dụng quan trọng trong chẩn đoán, phòng ngừa và điều trị bệnh. Những tiến bộ này cho thấy sự hội tụ ngày càng rõ nét giữa vi điện tử, khoa học vật liệu và công nghệ AI trong việc xây dựng các hệ thống chăm sóc sức khỏe thế hệ mới.

Chia sẻ tại hội nghị, Giáo sư Gyeng Chul Kim (VINA Tech Energy Solutions, Hàn Quốc) đã trình bày mô hình phát triển theo 5 giai đoạn giúp Hàn Quốc vượt qua bẫy thu nhập trung bình, nhấn mạnh vai trò then chốt của đầu tư dài hạn vào giáo dục, hạ tầng, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo ông, sự chuyển dịch thành công của Hàn Quốc không chỉ đến từ tăng trưởng kinh tế đơn thuần, mà còn dựa trên chiến lược quốc gia nhất quán trong việc xây dựng năng lực công nghệ lõi và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Trên cơ sở đó, Giáo sư Kim cho rằng Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội quan trọng để phát triển các ngành công nghệ cao trong giai đoạn mới. Ông đặc biệt nhấn mạnh tiềm năng khai thác các vật liệu carbon có nguồn gốc từ dừa, phát triển công nghệ siêu tụ điện, trí tuệ nhân tạo vật lý và robot hình người như những hướng đi chiến lược có thể tạo ra động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Theo ông, việc kết hợp lợi thế tài nguyên bản địa với tiến bộ khoa học – công nghệ toàn cầu sẽ giúp Việt Nam từng bước hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao mang tính cạnh tranh quốc tế, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi.

Thông qua các bài giảng chuyên sâu, các phiên thảo luận học thuật và hoạt động kết nối nghiên cứu, ICMIT 2026 đã tạo nên diễn đàn quốc tế chất lượng cao để trao đổi tri thức, chia sẻ các thành tựu khoa học mới nhất và thúc đẩy hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.