Radio
Podcast
Multimedia
Hỗ trợ để công nghệ giúp ích con người
Đỗ Thị Mai Anh, sinh viên năm thứ ba khoa Tiếng Trung Quốc, Trường Đại học Mở Hà Nội, bắt đầu tham gia phong trào “Bình dân học vụ số” từ cuối năm thứ nhất. Qua các hoạt động được khoa kết nối, Mai Anh cùng sinh viên trong trường đến nhà văn hóa phường Hai Bà Trưng, đồng hành với cán bộ phường hỗ trợ người dân sử dụng các ứng dụng, dịch vụ số.
Trong quá trình hướng dẫn, Mai Anh nhận thấy những thao tác quen thuộc với sinh viên lại có thể trở thành trở ngại đối với người lớn tuổi. Chẳng hạn, việc quên mật khẩu tài khoản khiến người dân gặp khó khăn khi đăng nhập VNeID để sử dụng các tiện ích liên quan.
Những tình huống ấy cho thấy, đưa công nghệ đến với người dân cần sự hướng dẫn cụ thể, kiên nhẫn, phù hợp với khả năng của từng người sử dụng.
Trước khi xuống địa bàn, nhà trường tổ chức tập huấn về sử dụng dịch vụ số, cách giao tiếp với người chưa quen thiết bị và xử lý các vấn đề phát sinh. Tuy nhiên, không phải sinh viên nào cũng tham dự được đầy đủ các buổi tập huấn, đặt ra nhu cầu bổ sung kiến thức, kỹ năng để hướng dẫn người dân chính xác hơn.
Nguyễn Thị Thu Huyền, sinh viên năm tư khoa Ngôn ngữ Anh, chia sẻ: “Nếu tiếp tục tham gia phong trào thì trước hết em mong muốn có cơ hội được tham gia các buổi tập huấn trực tiếp về Bình dân học vụ số. Từ đó, em có thể trau dồi kiến thức và kỹ năng số của bản thân kỹ hơn để hỗ trợ mọi người một cách chính xác và hiệu quả hơn”.
Với Nguyễn Thanh Hà, sinh viên năm ba khoa Du lịch, động lực tham gia phong trào bắt đầu từ suy nghĩ: công nghệ thực sự có ý nghĩa khi giúp ích cho cuộc sống con người.
Thường xuyên sử dụng công nghệ trong học tập, tìm kiếm thông tin và thực hiện các thủ tục trực tuyến, Hà hiểu rằng không phải ai cũng có điều kiện hoặc đủ tự tin để sử dụng thành thạo, nhất là người cao tuổi. Vì vậy, nữ sinh mong muốn dùng kiến thức, kỹ năng của mình để hỗ trợ những người còn gặp khó khăn.
Một thao tác nhỏ được hướng dẫn đúng cách có thể giúp người dân sử dụng dịch vụ trực tuyến thuận tiện hơn hoặc biết cách tránh nguy cơ lừa đảo trên không gian mạng. Khi người được hỗ trợ tự tin hơn với công nghệ, Hà cảm thấy thời gian và công sức mình bỏ ra có ý nghĩa.
Trách nhiệm với đất nước từ những việc cụ thể
Trước khi tìm hiểu hoạt động này, Hà từng hình dung chuyển đổi số quốc gia là câu chuyện vĩ mô, gắn với những hệ thống công nghệ thông tin hiện đại và chiến lược phát triển của đất nước. Từ góc nhìn hỗ trợ người dân, cách hiểu ấy dần trở nên cụ thể hơn.
Theo Hà, giá trị của công nghệ còn phụ thuộc vào việc người dân có thể sử dụng như thế nào trong cuộc sống hằng ngày. Các tiện ích như chuyển khoản nhanh, xác thực thông tin trực tuyến sẽ khó phát huy đầy đủ hiệu quả nếu người dùng chưa biết thao tác hoặc còn lo ngại về tính an toàn.
“Muốn chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống thì chúng ta không chỉ xây dựng một nền tảng hiện đại mà còn phải giúp người dân hiểu được, cũng như thực sự đủ kiến thức và tự tin để sử dụng những công nghệ hiện đại đang phát triển theo thời đại”, Hà bày tỏ.
Từ trải nghiệm của mình, Hà cho rằng sinh viên cần nhìn rộng hơn về những kỹ năng đang có. Sử dụng điện thoại thông minh để học tập, giải trí hay giao tiếp là thói quen hằng ngày của nhiều bạn trẻ. Chính những kỹ năng ấy cũng có thể giúp một người khác giải quyết khó khăn.
Điều cần thiết là sự quan sát và tinh thần chủ động: nhận ra ai đó đang lúng túng với công nghệ, đến hỏi và sẵn sàng hướng dẫn khi họ cần. Nhà trường, tổ chức Đoàn, Hội có vai trò kết nối, tạo cơ hội để sinh viên trực tiếp tham gia và nhìn thấy kết quả từ việc mình làm.
Hà cũng cho rằng sinh viên không cần chờ đến khi có nhiều kiến thức hoặc làm được điều lớn lao mới bắt đầu đóng góp. Người dân đôi khi cần một người kiên nhẫn hướng dẫn từng thao tác, giải thích một tính năng hay cách bảo vệ thông tin cá nhân.
Mỗi ngành học có thể mang đến một thế mạnh riêng. Sinh viên công nghệ thông tin có lợi thế về kỹ thuật; sinh viên du lịch, kinh tế, truyền thông có thể đóng góp bằng khả năng giao tiếp, kết nối và giải thích dễ hiểu.
“Đôi khi giá trị việc mình làm không nằm ở số lượng mình giúp được bao nhiêu người, mà nằm ở việc sau khi được hỗ trợ, người dân có thể tự thực hiện lại mà không cần hướng dẫn”, Hà chia sẻ.
Đây cũng là điều nữ sinh coi trọng khi nhìn nhận hiệu quả hoạt động tình nguyện. Việc ghi nhận trong đánh giá rèn luyện có thể khuyến khích sinh viên tham gia, nhưng sau mỗi buổi hỗ trợ, mỗi người cần tự hỏi mình đã giúp ích được gì cho người dân.
Những thay đổi cụ thể, dù nhỏ, ở người được hỗ trợ: hiểu thêm một tiện ích, tự thực hiện được một thao tác, bớt e ngại khi sử dụng công nghệ chính là động lực giúp Hà duy trì nhiệm vụ được giao.
Với những bạn trẻ chưa biết bắt đầu từ đâu, Hà gợi ý có thể bắt đầu ngay trong gia đình. Hỏi ông bà, cha mẹ đang gặp khó khăn gì khi sử dụng điện thoại; hướng dẫn tra cứu thông tin chính thống, sử dụng dịch vụ trực tuyến hoặc nhận biết tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo. Sau khi hướng dẫn từng bước, cần dành thời gian để người thân tự thực hiện lại.
Để việc hỗ trợ được duy trì, Hà mong nhà trường và các tổ chức Đoàn, Hội tiếp tục kết nối sinh viên với địa phương, cung cấp tài liệu dễ hiểu và tổ chức hoạt động theo nhóm, tạo điều kiện để các bạn đồng hành lâu dài.
Tham gia “Bình dân học vụ số” cũng giúp Hà nhìn rõ hơn trách nhiệm của bản thân với cộng đồng. Từ vị trí một sinh viên, nữ sinh có thể bắt đầu bằng chia sẻ kiến thức, hỗ trợ người xung quanh và chủ động tham gia những hoạt động có ích.
“Với em, tinh thần trách nhiệm không chỉ thể hiện ở việc mình sẵn sàng làm khi được phân công, mà còn nằm ở việc mình nhận ra vấn đề đang tồn tại xung quanh và chủ động tìm cách góp phần giải quyết chúng”, Hà khẳng định.
