Từ năm 2017, quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) cho phép thí sinh đăng ký không giới hạn nguyện vọng và số trường khi tham gia xét tuyển. Phần mềm tuyển sinh của Bộ GD-ĐT hỗ trợ để thí sinh có thể trúng tuyển vào nguyện vọng yêu thích theo thứ tự ưu tiên.
Việc thí sinh được thoải mái đăng ký nguyện vọng dẫn đến tổng số nguyện vọng xét tuyển trong một mùa tuyển sinh rất lớn. Nếu năm 2023 có hơn 3,4 triệu nguyện vọng được đăng ký (trung bình mỗi thí sinh đăng ký 5,16 nguyện vọng) thì tại kỳ tuyển sinh đại học năm 2025 cả nước có gần 850.000 thí sinh đăng ký hơn 7,6 triệu nguyện vọng xét tuyển. Bình quân mỗi thí sinh đăng ký tới 9 nguyện vọng, vượt xa con số các năm trước.
Dự thảo Quy chế tuyển sinh trình độ đại học và trình độ cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non, Bộ GD-ĐT năm 2026 quy định, thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo, các trường khác nhau nhưng phải sắp xếp các nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp. Các chương trình đào tạo giáo viên chỉ xét tuyển thí sinh đăng kí ở các nguyện vọng có thứ tự từ 1 đến 3.
Bộ GD-ĐT khẳng định điều chỉnh này nhằm đảm công bằng, khách quan, minh bạch; bảo đảm quyền lợi của người dự tuyển; nâng cao chất lượng đầu vào; giảm chi phí và tiết kiệm cho xã hội....
Trước dự kiến điều chỉnh này, những học sinh cuối cấp như Nguyễn Tấn Dũng (Trường THPT Hàn Thuyên, Bắc Ninh) lo lắng.
"Việc chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng em thấy hơi bí bách vì bản thân em mong muốn được xét tuyển nhiều ngành, nhiều trường hơn", Dũng nói.
Tương tự, khi Bộ GD-ĐT công bố dự thảo quy chế tuyển sinh, em Lê Quỳnh Lan (Hà Nội) cũng bày tỏ sự lo lắng vì quy định mới buộc thí sinh phải rất thận trọng trong quá trình xét tuyển
Theo em Lê Quỳnh Lan, trước đây khi được đăng ký nhiều nguyện vọng thí sinh luôn đường lui. Nhưng khi chỉ giới hạn10 nguyện vọng thì mọi sự lựa chọn phải suy nghĩ kỹ. "Nhất là khi chọn sai ngành hoặc chọn trường quá sức với mức điểm đạt được, tính toán sai một chút có thể ảnh hưởng đến tương lai của mình", nữ sinh này cho biết.
Trong bối cảnh hệ thống các cơ sở đào tạo đại học có sự phân tầng, thứ hạng ngày một rõ rệt, sự đa dạng trong các khối ngành xét tuyển, việc không giới hạn nguyện vọng giúp thí sinh tự tin, thoải mái đặt nguyện vọng mà không lo bị trượt đại học. Nhưng khi chỉ còn 10 nguyện vọng, nguy cơ không trúng tuyển bất cứ nguyện vọng nào hoàn toàn có thể xảy ra như chia sẻ của Thùy Nga (Hà Nội).
Nga cho biết, điều khiến bản thân băn khoăn là chọn đúng trường nhưng lại chọn sai ngành. Có ngành học cơ hội trúng tuyển cao nhưng không chắc theo được lâu dài hay không. Ngược lại, ngành học yêu thích nhưng điểm chuẩn cao nếu đăng ký sợ mạo hiểm. "Vì vậy, giờ đây mỗi nguyện vọng đặt ra đều cần phải cân nhắc kỹ lưỡng", Thùy Nga chia sẻ.
Trong khi đó, em Nguyễn Huy Dũng, học sinh lớp 12, trường THPT Cổ Loa (Hà Nội) lại tỏ ra không lo lắng khi dự kiến chỉ được phép đăng ký 10 nguyện vọng. Theo thí sinh này, việc cho phép đăng ký quá nhiều nguyện vọng là không cần thiết, làm gia tăng tỉ lệ nguyện vọng "ảo" trong tuyển sinh. Việc giới hạn nguyện vọng buộc thí sinh phải suy nghĩ kỹ trước khi đặt nguyện vọng.
Cùng với việc giới hạn đăng ký nguyện vọng, dự thảo Quy chế tuyển sinh của Bộ GD-ĐT cũng chỉ cho phép các cơ sở đào tạo tuyển sinh tối đa 5 phương thức. Từ phía cơ sở đào tạo, TS. Lê Anh Đức – Trưởng Phòng quản lý đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, việc Bộ GD-ĐT giới hạn phương thức xét tuyển là chủ trương đúng vì cơ bản với 5 phương thức xét tuyển cũng đáp ứng đến 95% nhu cầu của người học.
Tuy nhiên, việc giới hạn nguyện vọng đăng ký xét tuyển, TS. Lê Anh Đức băn khoăn: "Việc giới hạn nguyện vọng có thể Bộ GD-ĐT có căn cứ từ dữ liệu tuyển sinh từ các năm gần đây. Tuy nhiên tôi cho rằng, Bộ cần cân nhắc có thể tăng lên 15-20 nguyện vọng để thí sinh có nhiều cơ hội trúng tuyển vào các trường đại học".
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT cho biết, từ dữ liệu tuyển sinh những năm gần đây cho thấy, thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%; thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Số thí sinh xét tuyển ở các đợt bổ sung chiếm hơn 1,0%. Như vậy, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 là vô cùng thấp.
"Đề xuất 10 nguyện vọng cho mỗi đợt xét tuyển của một thí sinh là hợp lý. Việc điều chỉnh này góp phần tiết kiệm chi phí cho thí sinh, rút ngắn thời gian xét tuyển và đồng thời đòi hỏi cũng phải tìm hiểu nghiêm túc hơn về ngành nghề đào tạo, đặc biệt là việc xác định ngành học phù hợp với năng lực, sở trường của bản thân", GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học nói.
