Mời nghe luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng luật sư Đồng đội tư vấn về việc giải quyết tài sản riêng nhưng có sự đóng góp của bên còn lại khi ly hôn:

Thính giả Phạm Thị Phượng ở tỉnh Thái Nguyên nêu băn khoăn:

Tôi và chồng kết hôn được 7 năm. Sau khi lấy nhau, chồng tôi có tích góp và mua được căn nhà cấp 4 với diện tích 50 m2. Thời gian gần đây, chúng tôi có nhiều mâu thuẫn và muốn ly hôn. Tôi có trao đổi với chồng căn nhà là tài sản riêng của anh nên vẫn thuộc quyền sở hữu của anh, tôi sẽ tìm chỗ ở mới. Tuy nhiên, tôi muốn anh thanh toán cho tôi phần chi phí mà tôi đã bỏ ra cùng anh để sửa chữa và lên tầng cho căn nhà, cùng với đó là cho tôi lưu trú lại thêm 3 tháng để tôi có thời gian sắp xếp đồ đạc và tìm nhà mới. Chồng tôi không đồng ý và đề nghị tôi phải dọn đi ngay lập tức. Xin hỏi việc chồng tôi từ chối như vậy có đúng quy định của pháp luật không?

Luật sư Trần Xuân Tiền, Trưởng Văn phòng luật sư Đồng đội cho biết, việc xác định quyền lợi của vợ hoặc chồng phải dựa trên nguồn gốc hình thành tài sản: Nếu căn nhà được mua trong thời kỳ hôn nhân, theo Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, đây mặc định là tài sản chung của vợ chồng, trừ khi người vợ hoặc người chồng có chứng cứ chứng minh được đó là tài sản riêng (như được tặng cho, thừa kế riêng hoặc mua bằng nguồn tiền có trước khi kết hôn); khi là tài sản chung, vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu chia tài sản này khi ly hôn.

Tuy nhiên, nếu vợ chồng thỏa thuận căn nhà và đất là tài sản riêng thì việc người chồng hay người vợ yêu cầu người còn lại phải dọn đi ngay lập tức là không đúng quy định của pháp luật. Căn cứ theo Điều 63 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, pháp luật quy định về quyền lưu cư như sau:

“Nhà ở là tài sản riêng của vợ hoặc chồng đã đưa vào sử dụng chung thì khi ly hôn, người không có quyền sở hữu nhà ở nếu có khó khăn về chỗ ở thì được lưu cư trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày quan hệ hôn nhân chấm dứt, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.”

Chính vì vậy, việc vợ hoặc chồng từ chối quyền lưu cư của người còn lại không chỉ trái quy định của pháp luật mà còn thể hiện sự thiếu tinh thần nhân văn trong quan hệ vợ chồng. Việc yêu cầu ở lại 03 tháng của người vợ là có căn cứ pháp lý vững chắc và người chồng có nghĩa vụ phải thực hiện.

Nếu người chồng có hành vi cưỡng ép hoặc dùng vũ lực đuổi đi, người vợ nên chủ động đề nghị sự can thiệp của chính quyền địa phương hoặc Hội Phụ nữ, đồng thời đưa các yêu cầu cụ thể này vào bản tự khai gửi Tòa án để được giải quyết dứt điểm trong vụ án ly hôn.

Bên cạnh đó, về chi phí sửa chữa, nâng cấp nhà (công sức đóng góp), người vợ hoàn toàn có quyền yêu cầu chồng thanh toán lại phần chi phí chị đã bỏ ra để sửa chữa và lên tầng.

Về nguyên tắc: Theo Khoản 4 Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, khi chia tài sản chung hoặc giải quyết tài sản riêng nhưng có sự đóng góp của bên kia, phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, chồng.

Việc người vợ cùng chồng bỏ tiền sửa chữa, lên tầng đã làm gia tăng giá trị của khối tài sản riêng này. Do đó, khi ly hôn, người vợ có quyền được nhận lại phần giá trị tương ứng với công sức đóng góp của mình bao gồm tiền bạc và công sức quản lý, cải tạo ngôi nhà đó.

Để bảo vệ tối ưu quyền lợi của mình, người vợ cần lập tức thu thập các chứng cứ chứng minh công sức đóng góp như hóa đơn vật liệu, biên lai thanh toán nhân công hoặc xác nhận của người làm chứng về việc nâng tầng nhà để làm căn cứ yêu cầu Tòa án định giá và buộc người chồng hoàn trả phần giá trị gia tăng theo nguyên tắc tại Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.