Cách đây vài ngày, bà Lê Thị Khả sống tại phố Phạm Ngọc Thạch, HN đã chuẩn bị đầy đủ măng, miến, mộc nhĩ, nấm hương, giờ là lúc bà đi chợ để tìm mua những loại thực phẩm tươi sống: “Chọn gà cho Tết, mua về có thể để ngăn mát 2 ngày, còn nếu để ngăn đông để được vài tuần”- bà Khả nói.
Vì ngày Tết nên gia đình bà Khả cần nhiều thực phẩm hơn, do đó, việc bảo quản cũng khiến bà khá đau đầu. Tuy nhiên, sau vài năm phải bỏ đi một lượng thực phẩm đáng kể vì hỏng do để lâu nên năm nay bà đã chủ động giảm bớt số lượng thực phẩm tiêu dùng ngày Tết.
Chị Nguyễn Thùy Linh nhà ở phường Hà Đông năm nào cũng tự gói bánh chưng, làm gà ủ muối và làm xúc xích để ăn Tết. Do cần tích trữ lâu hơn bình thường nên từ Tết năm ngoái, chị Linh đã mua máy hút chân không để bảo quản thực phẩm. Khá tâm đắc về khoản “đầu tư” này.
“Bánh chưng em để nguội và khô hoàn toàn thì bảo quản sẽ được lâu hơn so với không hút chân không. Em vớt bánh ra, để nguội hoàn toàn trong nhiệt độ 18 độ. Em để hẳn một ngày khi bánh thật khô và nguội, lá khô cong, em không cần để tủ lạnh, bánh vẫn rền và dẻo. Hoặc là xúc xích, hút chân không rất ổn, có thể để từ sáng đến chiều. Nhưng sau đó xúc xích thì phải cất tủ đông”- chị Linh chia sẻ.
Lượng thực phẩm ngày Tết trong các gia đình dù đã được lên kế hoạch hay tính toán cẩn thận thì vẫn lớn hơn ngày thường khá nhiều. Do đó, để giữ được chất lượng thực phẩm, tránh bị hư hỏng và quan trọng là đảm bảo an toàn thực phẩm cho các thành viên trong gia đình, việc bảo quản đúng cách đóng vai trò quan trọng. Bác sĩ Đoàn Hồng- Trung tâm khám tư vấn dinh dưỡng VIAM- Viện Y học ứng dụng Việt Nam chia sẻ, việc bảo quản thực phẩm ngày Tết cần thực hiện theo những nguyên tắc cơ bản.
“Ưu tiên xử lý ngay thực phẩm tươi sống, dễ hỏng như thịt, cá, hải sản, gia cầm... Cần rửa sạch, để ráo, chia nhỏ theo khẩu phần sử dụng rồi cho vào túi hoặc hộp kín trước khi bảo quản lạnh, hạn chế rã đông – cấp đông nhiều lần. Bảo quản đúng nhiệt độ theo từng nhóm thực phẩm, sắp xếp thực phẩm khoa học trong tủ lạnh, thực phẩm sống và chín phải để riêng. Thịt, cá sống nên đặt ở ngăn dưới cùng để tránh nhiễm chéo. Rau củ nên được bọc kín hoặc để trong hộp chuyên dụng, không nhồi nhét quá nhiều làm cản trở lưu thông khí lạnh”- BS Đoàn Hồng cho hay.
Người nội trợ cần ghi nhớ thực hiện nguyên tắc “mua trước – dùng trước”, tránh để thực phẩm quá lâu hoặc dùng quá hạn.
Theo bác sĩ Đoàn Hồng, để bảo quản đúng cách, khi trữ đông thực phẩm người dân cần lưu ý vệ sinh sạch sẽ thực phẩm tươi sống như thịt cá, cần trước khi bảo quản sau đó cần bảo quản trong hộp có nắp đậy kín, ngoài ra cần chia nhỏ thực phẩm thành phần đủ dùng, tránh để thực phẩm mang ra rã đông nhiều lần để hạn chế nguy cơ nhiễm vi sinh vật. Việc bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh cũng cần thực hiện một cách khoa học.
“Không nên tích trữ quá nhiều thực phẩm vì có thể gây giảm năng suất của tủ lạnh. Nhiệt độ bảo quản thích hợp trong tủ mát là dưới 4 độ C, còn ngăn đá là dưới -18 độ C. Ngoài ra cần sắp xếp thực phẩm hợp lý, những thực phẩm chín cần để lên trên, thực phẩm sống cần để xuống dưới và tốt nhất để khác ngăn để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn chéo”- bác sĩ Hồng khuyến cáo.
Việc kiểm tra và vệ sinh tủ lạnh định kỳ để loại bỏ thực phẩm có dấu hiệu hư hỏng, lau dọn tủ lạnh sạch sẽ để hạn chế vi khuẩn phát triển, đảm bảo an toàn cho toàn bộ thực phẩm được lưu trữ.
Để đảm bảo an toàn cho những thực phẩm bảo quản ở nhiệt độ thường như gạo, nếp, mì, bún khô, miến, người dân nên để nơi khô ráo, thoáng mát. Tốt nhất là nên cho vào thùng hoặc hộp kín, đặt cao khỏi mặt đất, tránh ẩm và côn trùng. Kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu ẩm mốc hoặc mọt.
Với thực phẩm đóng hộp, đóng gói kín bảo quản ở nhiệt độ phòng khi bao bì còn nguyên vẹn, không phồng, không rỉ sét, không móp méo. Nên để nơi khô ráo, thoáng mát; sau khi mở hộp, thực phẩm phải được chuyển sang dụng cụ khác và bảo quản lạnh.
Bác sĩ Đoàn Hồng nhấn mạnh, nhóm thực phẩm bảo quản nhiệt độ phòng cần đảm bảo môi trường khô, mát, sạch. Sử dụng bao bì kín, tránh ánh nắng trực tiếp. Sắp xếp thực phẩm cách tường và nền nhà. Kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu hư hỏng, nấm mốc hoặc côn trùng xâm nhập.
Theo chuyên gia, sau khi nấu nướng, chế biến, các món ăn cần cũng bảo quản đúng cách để đảm bảo an toàn cho sức khỏe. Bác sĩ Đoàn Hồng tư vấn:
- Ưu tiên sử dụng món ăn ngay sau khi nấu: Thực phẩm sau khi chế biến nên được dùng khi còn nóng hoặc ấm để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn. Không nên để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm.
- Thời gian an toàn khi để món ăn ở nhiệt độ phòng: Các món ăn đã nấu chín chỉ nên để ngoài tối đa khoảng 2 giờ (hoặc 1 giờ nếu thời tiết nóng).
- Phân chia khẩu phần trước khi bảo quản: Nếu không sử dụng hết, nên chia thức ăn thành các phần nhỏ vừa ăn trước khi cho vào tủ lạnh, giúp làm lạnh nhanh hơn, hạn chế nhiễm khuẩn và tránh phải hâm nóng thức ăn nhiều lần.
- Để nguội đúng cách trước khi cho vào tủ lạnh: thực phẩm cần cho vào hộp kín và bảo quản lạnh. Không nên đậy kín ngay khi còn quá nóng hoặc cho trực tiếp vào tủ lạnh khi nhiệt độ còn cao.
- Bảo quản đúng nhiệt độ: Thực phẩm chín nên được bảo quản ở ngăn mát tủ lạnh (0–4°C) và sử dụng trong vòng 24–48 giờ. Với các món nhiều đạm, nhiều nước hoặc dễ ôi thiu, nên dùng càng sớm càng tốt.
- Làm nóng lại đúng cách trước khi ăn: Khi sử dụng lại, cần hâm nóng kỹ đến khi sôi đều, đặc biệt với các món canh, súp, món hầm. Chỉ hâm lượng vừa đủ cho một lần ăn, không hâm đi hâm lại nhiều lần.
- Loại bỏ thực phẩm có dấu hiệu bất thường: Không nên tiếc thực phẩm nếu thấy có mùi lạ, vị chua, nhớt, đổi màu hoặc nổi bọt. Những dấu hiệu này cho thấy thực phẩm đã hỏng và có thể gây ngộ độc nếu tiếp tục sử dụng.
