Đa ối có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm cho mẹ và thai nhi

Vì sao lượng nước ối vượt quá mức thông thường?

Mang thai ở tuần thai thứ 27, khi đi khám thai, chị Thu Huế ở tỉnh Hưng Yên bất ngờ được bác sĩ thông báo bị đa ối. Trước đó, ở tuần thai thứ 25, các chỉ số của chị vẫn bình thường. Không yên tâm, chị Huế đến Bệnh viện Phụ sản Trung ương kiểm tra lại. Tại đây, chị được các bác sĩ thăm khám kỹ hơn và hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt để kiểm soát đường huyết. Bởi theo các bác sĩ, đái tháo đường thai kỳ là một trong những nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng đa ối.

Tương tự, ở tuần thai thứ 32, chị Hồng Khánh ở Hà Nội cũng nhận thấy bụng to nhanh và căng tức hơn bình thường. Qua siêu âm và thực hiện các xét nghiệm, bác sĩ xác định chị bị đa ối do đái tháo đường thai kỳ. Sau một tuần điều trị bằng thuốc kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống, đường huyết của chị Khánh trở về mức bình thường. Tuy nhiên, chị vẫn lo ngại tình trạng đa ối và đường huyết tăng cao có thể ảnh hưởng đến em bé.

Theo ThS.BS Phan Thu Hằng, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, nguyên nhân gây đa ối có thể đến từ phía thai nhi hoặc người mẹ.

Về phía thai nhi, những bất thường của hệ tiêu hóa như teo thực quản bẩm sinh, tắc tá tràng, tắc đường tiêu hóa, khe hở môi hoặc khe hở vòm hàm, bệnh lý về tim, trong đó có rối loạn nhịp tim... là những nguyên nhân dẫn đến đa ối.

Về phía người mẹ, một trong những nguyên nhân thường gặp là đái tháo đường thai kỳ không được kiểm soát. Khi đường huyết của thai phụ tăng cao, đường huyết của thai nhi cũng tăng theo. Thai nhi sẽ đi tiểu nhiều hơn, từ đó dẫn đến đa ối.

Bên cạnh đó, khoảng 20-30% trường hợp đa ối không tìm được nguyên nhân. Tuy nhiên, theo bác sĩ Phan Thu Hằng, đa ối không rõ nguyên nhân thường ở mức độ nhẹ hoặc vừa và thai nhi thường có tiên lượng khá tốt.

“Dấu hiệu dễ nhận thấy ở thai phụ bị đa ối là bụng to nhanh bất thường, lớn hơn rõ rệt so với những người có cùng tuổi thai. Chỉ trong khoảng 2-3 tuần, người mẹ có thể cảm nhận bụng to lên rất nhanh. Bên cạnh đó, thai phụ có thể cảm thấy bụng căng, tức, nặng nề; da bụng căng bóng và giãn mỏng. Khi tử cung giãn quá mức, chèn ép cơ thể, một số người có thể mệt mỏi, hụt hơi hoặc thở hổn hển. Đa ối cũng có thể gây phù nề bởi khi tử cung giãn căng chèn ép tĩnh mạch chủ dưới, cản trở sự lưu thông máu từ chân trở về tim. Vì vậy, trong khoảng 1-2 tuần, thai phụ có thể thấy chân phù và nặng nề hơn rõ rệt”, BS Phan Thu Hẳng.

Thai phụ đa ối cần được theo dõi như thế nào?

Bác sĩ Phan Thu Hằng cho biết, đa ối có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm cho thai nhi như sinh non, sa dây rốn, ngôi thai ngược. Còn người mẹ có thể gặp nguy cơ rau bong non, băng huyết sau sinh…

“Khi được chẩn đoán đa ối, thai phụ cần được thực hiện các thăm dò chuyên sâu để xác định nguyên nhân, mức độ đa ối và những nguy cơ đối với mẹ và thai nhi. Với những trường hợp đa ối diễn ra nhanh, bụng to lên rõ rệt chỉ trong một vài ngày, gây chèn ép khiến người mẹ mệt mỏi, khó thở, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ nặng và tìm nguyên nhân. Ví dụ, nếu nguyên nhân là do đái tháo đường thai kỳ, thai phụ sẽ khám chuyên khoa nội tiết, điều chỉnh chế độ ăn và trong trường hợp cần thiết có thể phải sử dụng insulin. Khi đường huyết được duy trì ổn định, tình trạng đa ối có thể giảm dần và người mẹ cũng cảm thấy khỏe hơn”, BS Phan Thu Hằng cho biết.

Cũng theo BS Phan Thu Hằng, việc hút bớt nước ối chỉ được đặt ra trong trường hợp đa ối cấp hoặc đa ối quá nghiêm trọng, ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe và toàn trạng của người mẹ. Đây là thủ thuật khá phức tạp và cần được thực hiện tại cơ sở y tế chuyên khoa.

Để phòng ngừa và kiểm soát đa ối, bác sĩ Phan Thu Hằng lưu ý thai phụ nên lưu ý chế độ ăn uống cân bằng dinh dưỡng trong thai kỳ.

Về chế độ ăn, thai phụ cần kiểm soát đồ ngọt và tinh bột, tăng cường rau xanh, rau củ quả, chất xơ và vitamin. Bà mẹ nên hạn chế ăn bánh, kẹo, trà sữa, bánh ngọt và các loại tinh bột có chỉ số đường cao như xôi, bánh mì trắng. Thay vào đó, bà mẹ có thể lựa chọn những loại ngũ cốc giàu chất xơ, tiêu hóa chậm như yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám, các loại hạt và khoai lang. Kiểm soát đường huyết trong thai kỳ là một trong những yếu tố quan trọng để phòng ngừa và điều trị đa ối.

Về việc bổ sung nước, BS Phan Thu Hằng lưu ý, dù có đa ối hay không, thai phụ vẫn cần duy trì lượng nước uống khoảng 2-2,5 lít/ngày. Uống đủ nước giúp cơ thể khỏe mạnh, duy trì lưu lượng tuần hoàn tử cung - rau và góp phần điều hòa nước ối.

Bên cạnh chế độ ăn uống, khám thai đầy đủ và định kỳ cũng rất quan trọng. Trước khi mang thai, phụ nữ nên khám và tầm soát các bệnh lý có thể liên quan đến đa ối như đái tháo đường, béo phì, thừa cân hoặc rối loạn mỡ máu; nếu có bệnh lý cần được điều trị và kiểm soát trước khi mang thai.

Khi đã có thai, thai phụ cần khám thai đều đặn để bác sĩ có thể phát hiện sớm các dị tật thai nhi hoặc tình trạng đa ối ngay từ giai đoạn nhẹ, từ đó có chiến lược xử trí và can thiệp kịp thời.