Trong không khí sum họp mừng xuân, mọi người thường có tâm lý thả lỏng, cho rằng uống rượu bia nhiều hơn một chút so với ngày thường cũng không sao. Ở một số vùng quê, còn có tục lệ mời nhau uống rượu thay cho chén trà khi đi chúc Tết.
Anh Nguyễn Văn Tân quê ở Sơn Tây, Hà Nội cho biết, ngày thường, anh vẫn uống rượu nhưng uống có chừng mực và không để bị say. Tuy nhiên, trong những ngày đầu năm, khi được mọi người nhiệt tình mời rượu, anh cảm thấy khó từ chối nên đến nhà ai cũng uống một vài chén. Nhiều khi, mới đi được nửa đường thì anh đã bị say, vợ con phải dìu về nhà.
Vào dịp Tết và đầu năm mới, các bệnh viện thường ghi nhận số ca ngộ độc rượu tăng lên so với các thời điểm khác trong năm. Nguyên nhân cũng bởi những cuộc vui quá chén. Xuân Hùng – một bệnh nhân được người nhà đưa đến bệnh viện cấp cứu vì ngộ độc rượu, kể lại: “Lâu ngày em không về nhà, nghỉ Tết về gặp bạn bè nên tổ chức ăn uống. 10 người uống hết 6-7 chai rượu mạnh. Ban đầu uống vào thấy rượu rất ngon, về sau ngấm dần, người mệt lả, chỉ muốn nằm”.
Để phòng chống say rượu, nhiều người mách nhau sử dụng các loại thuốc, thực phẩm chức năng được quảng cáo có tác dụng giải rượu, chống say rượu và coi đó là “bảo bối” để uống một cách thoải mái. Tuy nhiên, theo bác sĩ Trần Hoài Linh – Trung tâm Cấp cứu, Bệnh viện Bạch Mai, các sản phẩm này hoàn toàn không có tác dụng chuyển hóa rượu thành những chất không gây độc cho cơ thể như quảng cáo.
“Khoảng 90–95% rượu được chuyển hóa tại gan. Tại đây, ethanol được biến đổi thành acetaldehyde nhờ enzyme ADH. Acetaldehyde là chất độc, gây đỏ mặt, buồn nôn, nhức đầu sau khi uống rượu. Sau đó acetaldehyde tiếp tục được ALDH2 phân hủy thành acetate và chuyển thành CO₂, nước, được đào thải qua hơi thở, nước tiểu, mồ hôi. Gan chỉ có thể chuyển hóa rượu với tốc độ cố định, trung bình khoảng 1 đơn vị cồn/giờ. Vì vậy uống càng nhiều thì rượu tồn tại trong cơ thể càng lâu.
Hiện nay không có thuốc hay thực phẩm chức năng nào có thể “giải” rượu nhanh hơn sinh lý bình thường của gan. Các sản phẩm được quảng cáo giải rượu thường có chứa vitamin nhóm B, C, acid amin, chất chống oxy hóa giúp giảm triệu chứng khó chịu như mệt mỏi, buồn nôn, đau đầu và hỗ trợ gan phần nào, nhưng không chuyển hóa rượu thành chất không độc ngay lập tức. Nói cách khác, các sản phẩm này không làm giảm nồng độ cồn trong máu nhanh hơn, mà chỉ giúp người uống cảm thấy “dễ chịu hơn”, đôi khi tạo cảm giác chủ quan là đã tỉnh rượu”, BS Trần Hoài Linh khẳng định.
BS Trần Hoài Linh khuyến cáo, việc lạm dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng không những không có tác dụng "giải rượu" mà còn có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Đặc biệt, với các bệnh nhân đang dùng thuốc điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, gout… việc uống rượu đã tiềm ẩn nguy cơ, nếu dùng thêm thuốc hoặc thực phẩm chức năng giải rượu có thể gây tương tác, làm giảm hoặc tăng tác dụng của thuốc, tăng nguy cơ tổn thương gan, hạ huyết áp, hạ đường huyết. Một số sản phẩm giải rượu không rõ nguồn gốc có thể gây độc gan, độc thận. Do đó, mọi người không nên tự ý dùng các sản phẩm giải rượu. Nếu đang điều trị bệnh mạn tính, tốt nhất hạn chế hoặc tránh rượu bia hoàn toàn.
Để đảm bảo an toàn khi sử dụng rượu bia trong dịp Tết và đầu năm mới, bác sĩ Trần Hoài Linh hướng dẫn, mọi người nên uống có chừng mực, không nên ép hoặc thách đố nhau uống rượu. Không nên uống rượu khi đói bụng bởi nếu để dạ dày rỗng sẽ khiến phần lớn lượng rượu được đổ thẳng xuống ruột non và làm nồng độ cồn trong máu tăng nhanh khiến bạn dễ say hơn. Khi uống rượu, nên uống nước xen kẽ và ăn đủ chất. Sau khi uống rượu không nên lái xe hoặc vận hành máy móc. Phụ nữ mang thai, người có bệnh nền không nên uống rượu bia để tránh gây ảnh hưởng đến sức khỏe.
