Ngăn ngừa tai nạn thương tích, đuối nước ở trẻ em từ sớm, từ xa

Phòng chống tai nạn thương tích và đuối nước cho trẻ - nhiệm vụ không thể lơ là

Chỉ một phút lơ là, bất cẩn của người lớn, tai nạn thương tích và đuối nước có thể xảy ra với trẻ em, để lại hậu quả đau lòng. Tại nhiều địa bàn nông thôn, miền núi, nơi có nhiều ao hồ, sông suối, môi trường sống không đảm bảo an toàn, hiểm nguy luôn rình rập. Bên cạnh đó, không ít gia đình, trẻ ở nhà với ông bà hoặc tự chơi mà thiếu sự giám sát thường xuyên của người lớn nên nguy cơ này càng lớn.

Tại xã Thần Sa, tỉnh Thái Nguyên, địa hình đồi núi chia cắt, nhiều khe suối nên công tác phòng chống tai nạn thương tích, đặc biệt là đuối nước ở trẻ em, luôn được chính quyền địa phương, nhà trường và trạm y tế quan tâm.

Cô giáo Nguyễn Thị Bích Thủy, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thần Sa cho biết, Vào mùa mưa lũ, những con suối vốn cạn nước, hiền hòa có thể trở nên nguy hiểm, đe dọa an toàn của trẻ, nhất là trên đường đến trường. Nhà trường thường xuyên tuyên truyền phụ huynh lưu ý đến việc đảm bảo an toàn cho trẻ và hướng dẫn các em học sinh kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích.

Tại xã Văn Lăng, tỉnh Thái Nguyên, địa hình phức tạp, nhiều gia đình làm nhà ngay cạnh khe suối, trong khi nhận thức về phòng chống tai nạn thương tích và đuối nước chưa đồng đều cũng là những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho trẻ. Theo bác sĩ Hoàng Thị Mai Hương, Giám đốc Trạm Y tế xã Văn Lăng, công tác truyền thông được chú trọng để các gia đình nâng cao ý thức chăm sóc, bảo vệ con em mình. Những hộ có ao hồ, bể nước hoặc nhà ở gần sông suối được khuyến cáo làm rào chắn, đậy kín các khu vực chứa nước và tăng cường giám sát trẻ.

Ở xã Quang Sơn, công tác phòng ngừa tai nạn thương tích cũng luôn được quan tâm và triển khai bằng các hoạt động cụ thể. Theo ông Lưu Việt Hà, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, vào mỗi dịp hè, chính quyền địa phương đều xây dựng kế hoạch, gửi đến các xóm để tuyên truyền về phòng chống tai nạn thương tích, đuối nước. Tại khu vực đập hồ lớn trên địa bàn, biển cảnh báo và hàng rào đã được bố trí nhằm hạn chế nguy cơ xảy ra tai nạn. Mặc dù trên địa bàn xã chưa có bể bơi, song chính quyền xã vẫn phối hợp với các trường học vận động, khuyến khích phụ huynh đưa trẻ đi học bơi trong dịp hè ỏ những địa phương lân cận.

Từ những hoạt động tuyên truyền và phòng ngừa cụ thể, nhận thức của nhiều gia đình về bảo vệ an toàn cho trẻ đã có chuyển biến. Chị Hoàng Thị Hòa ở xã Thần Sa cho biết, gia đình thường xuyên nhắc nhở trẻ không ra ao hồ, sông suối nghịch nước; bể nước trong nhà luôn có nắp đậy, xô chậu sau khi sử dụng được đổ hết nước.

Còn anh Nguyễn Văn Hào ở xã Văn Lăng cũng chủ động nhắc nhở con về những nguy hiểm khi đi lại gần sông suối, đồng thời làm hàng rào ngăn cách khu vực nhà ở với lối ra sông.

Để không còn những tai nạn đáng tiếc xảy ra

Theo thống kê của Bộ Y tế, mỗi năm nước ta ghi nhận khoảng 370.000 trẻ em bị tai nạn thương tích. Trong đó, đuối nước là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở nhóm trẻ em và vị thành niên từ 0-19 tuổi, với khoảng 3.500 trường hợp mỗi năm.

Tại tỉnh Thái Nguyên, tình hình tai nạn thương tích ở trẻ em cũng đặt ra nhiều vấn đề đáng quan tâm. Theo bà Tiêu Thị Vân Hạnh, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Thái Nguyên, từ năm 2021 đến tháng 6/2026, toàn tỉnh ghi nhận 1.168 trẻ bị tai nạn thương tích, trong đó chủ yếu là tai nạn giao thông và đuối nước; có 160 trẻ tử vong.

Phân tích về nguyên nhân, bà Tiêu Thị Vân Hạnh cho rằng, trước hết là môi trường tự nhiên và hạ tầng tại nhiều khu vực còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Nhiều khúc sông, suối, hồ đập, công trình xây dựng hoặc ao vườn của các hộ gia đình nông thôn chưa có rào chắn, biển cảnh báo nguy hiểm. Hệ thống giao thông ở một số địa bàn nông thôn, miền núi còn hạn chế.

Bên cạnh đó, sự quan tâm, giám sát của gia đình đối với trẻ đôi khi chưa đúng mức. Bản thân trẻ em cũng còn hạn chế về kỹ năng sinh tồn, nhận biết nguy hiểm và tự bảo vệ mình. Tỷ lệ trẻ biết bơi hiện nay chưa cao.

Một nguyên nhân khác là ở một số nơi, cấp ủy, chính quyền địa phương chưa thực sự quyết liệt, chưa nhận thức đầy đủ trách nhiệm quản lý nhà nước về công tác trẻ em. Các thiết chế văn hóa, sân chơi công cộng lành mạnh, an toàn dành cho trẻ ở tuyến cơ sở cũng còn thiếu.

Trước thực trạng này, ngành y tế tỉnh Thái Nguyên đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 349 về phòng chống tai nạn thương tích ở trẻ em giai đoạn 2026-2030. Sau khi kế hoạch được ban hành, các địa phương và sở, ngành liên quan đã triển khai những hoạt động phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao.

Sở Y tế cũng ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương thực hiện công tác phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em. Các hoạt động được triển khai đồng bộ, trong đó chú trọng tuyên truyền, tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác trẻ em ở cơ sở; hướng dẫn kỹ năng cấp cứu ban đầu khi xảy ra tai nạn thương tích cho cha mẹ, giáo viên và người dân.

Đáng chú ý, với sự hỗ trợ của tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids, năm 2025, Sở Y tế Thái Nguyên đã triển khai dự án tại huyện Phú Bình, tổ chức 31 lớp dạy bơi an toàn cho 620 trẻ em, đồng thời tổ chức hội thi kiến thức phòng chống đuối nước và hội thảo vận động nguồn lực xã hội.

Theo bà Tiêu Thị Vân Hạnh, những hoạt động này đã góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng chống đuối nước cho trẻ. Nhận thức của cấp ủy, chính quyền và người dân về công tác bảo vệ trẻ em cũng có chuyển biến rõ nét. Số lượng trẻ được trang bị kỹ năng an toàn dưới nước từng bước tăng lên qua các năm, tỷ lệ trẻ bị đuối nước có xu hướng giảm.

Tuy nhiên, công tác phòng chống tai nạn thương tích, đuối nước vẫn còn nhiều khó khăn. Trong thời gian tới, ngành y tế Thái Nguyên sẽ tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh truyền thông bằng những thông điệp ngắn gọn, dễ hiểu trên nhiều phương tiện; tăng cường phối hợp liên ngành, đặc biệt với nhà trường, để trang bị kiến thức, kỹ năng phòng tránh tai nạn cho học sinh và phụ huynh.

Cùng với đó là nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng xử lý tình huống cho mạng lưới y tế cơ sở; tăng cường sự chỉ đạo, vào cuộc của chính quyền địa phương và huy động thêm nguồn lực xã hội cho công tác phòng chống tai nạn thương tích, đuối nước. Việc tạo dựng những sân chơi lành mạnh, an toàn cho trẻ cũng được chú trọng nhằm hạn chế các hoạt động vui chơi tại những khu vực nguy hiểm.

Tai nạn thương tích, đuối nước ở trẻ em có thể phòng ngừa nếu mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng cùng nâng cao ý thức, chủ động xây dựng môi trường sống an toàn. Sự quan tâm, giám sát thường xuyên của người lớn, cùng việc trang bị cho trẻ những kỹ năng cần thiết, chính là những lá chắn quan trọng giúp trẻ tránh xa hiểm họa. Phòng ngừa từ sớm, từ xa và thực hiện thường xuyên, liên tục là cách thiết thực để bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tương lai của trẻ em.