Tăng cường quản lý theo chuỗi để đảm bảo an toàn thực phẩm

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang rà soát, hoàn thiện cơ chế quản lý theo chuỗi, tăng cường truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường- Phùng Đức Tiến, vấn đề này vẫn đang là thách thức đối với nước ta khi mà hằng năm dịch bệnh vẫn đe dọa đến ngành chăn nuôi và có nguy cơ tác động tiêu cực đến an toàn thực phẩm:

"Chăn nuôi của chúng ta nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng thì vẫn trên 50% là chăn nuôi nhỏ lẻ. Cho nên việc đảm bảo an toàn sinh học, an toàn dịch bệnh chúng ta lơ là, chủ quan. Trong những năm vừa qua, chúng ta không quan tâm một cách chặt chẽ, sâu sát đến điều kiện dịch tễ do vậy mới xảy ra dịch bệnh. Hơn nữa, khi sát nhập các tỉnh, cơ cấu lại cái bộ máy xã thì hệ thống thú y các địa phương chưa quan tâm đúng mức, đội ngũ lực lượng còn thiếu, cho nên từ việc kiểm soát dịch bệnh cho đến xử lý những cái ổ dịch, thứ nữa là giải quyết vấn đề kiểm soát giết mổ chưa được triển khai một cách đồng bộ quyết liệt và còn có sự buông lỏng"- ông Phùng Đức Tiến cho hay.

Chính vì có những lỗ hổng trong quản lý chăn nuôi, kiểm soát giết mổ, nên thịt lợn bệnh mới có cơ hội “tràn” vào thị trường, vào các bếp ăn tập thể…. Cục Chăn nuôi Thú y- Bộ Nông nghiệp và Môi trường mới đây cũng khẳng định, nếu phát hiện và xử lý dịch bệnh ngay tại cơ sở chăn nuôi, sẽ giúp hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh và tránh việc bán sản phẩm không an toàn ra bên ngoài. Ông Tăng Anh Vinh- Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Thú y cộng đồng- Cục Chăn nuôi và Thú y- Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Định hướng lâu dài cũng là tăng cường ứng dụng dữ liệu số trong vấn đề giám sát dịch bệnh và quản lý hoạt động theo chuỗi phù hợp với Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị nhằm phát hiện sớm các cái rủi ro và cũng như kiểm soát ngay từ đầu chuỗi”- ông Vinh nói.

Trong khi chờ cơ quan quản lý hoàn thiện các hoạt động quản lý theo hướng hiện đại, hiệu quả thì mỗi đơn vị, doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức và tăng cường trách nhiệm trong hoạt động sản xuất- kinh doanh của mình để mỗi sản phẩm thực phẩm khi đưa ra thị trường, phục vụ người dân phải đảm bảo các tiêu chí xanh, sạch và an toàn

Như tại Hợp tác xã Hoàng Long, xã Dân Hòa, TP Hà Nội khu chăn nuôi tại đây được vận hành theo một quy trình được kiểm soát nghiêm ngặt. Đây là “mắt xích” đầu tiên – nhưng cũng là nền tảng quyết định của toàn bộ chuỗi an toàn thực phẩm. Ông Nguyễn Trọng Long – Giám đốc Hợp tác xã Hoàng Long cho biết: “Để có được sản phẩm thịt lợn thảo dược tốt nhất, đảm bảo được chất lượng thịt thơm, ngon, dai và đặc biệt là không có các tồn dư về kháng sinh cũng như là các chất cấm thì việc đầu tiên quan trọng nhất đó là khâu chọn giống.…”.

Thay vì phụ thuộc nguồn giống bên ngoài, HTX chủ động chọn lọc và nhân giống tại chỗ, giúp kiểm soát dịch bệnh từ sớm và đảm bảo tính đồng nhất về chất lượng. Ngoài ra, nguồn thức ăn cho gia súc cũng được kiểm soát nghiêm ngặt. Nhờ đó, đàn lợn phát triển khỏe mạnh, gần như không cần sử dụng kháng sinh. Không chỉ vậy, thời gian nuôi cũng được kéo dài từ 6 –7 tháng, thay vì rút ngắn như chăn nuôi công nghiệp.

Khu giết mổ của HTX Hoàng Long, được đặt ngay trong trang trại. Quy trình giết mổ được áp dụng theo công nghệ Hà Lan đảm bảo an toàn thực phẩm. Sau giết mổ là công đoạn pha lóc, đóng gói – nơi các tiêu chuẩn an toàn tiếp tục được siết chặt.

Chị Đặng Như Quỳnh, nhân viên phụ trách đóng hàng chia sẻ: Sản phẩm được đóng gói theo từng kênh phân phối: đóng hộp cho siêu thị, hút chân không cho cửa hàng bán lẻ và bếp ăn tập thể. Tất cả đều được dán tem, ghi rõ ngày sản xuất, hạn sử dụng.

“Tất cả các sản phẩm của chúng tôi, từ thịt tươi đóng khay đến các sản phẩm chế biến như giò chả, xúc xích, đều được dán tem truy xuất nguồn gốc thông minh. Chúng tôi ứng dụng phần mềm quản lý từ khâu chăn nuôi. Mỗi lô lợn đều có nhật ký điện tử riêng, không thể làm giả hay sửa xóa thông tin, giúp minh bạch hóa toàn bộ chuỗi giá trị”- chị Quỳnh cho biết.

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y- Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khi ứng dụng một cách hiệu quả việc quản lý theo chuỗi, công tác kiểm soát hậu kiểm sẽ trở nên chặt chẽ hơn. Bởi, theo ông Tăng Anh Vinh- Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Thú y cộng đồng- Cục Chăn nuôi và Thú y- Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc quản lý chuỗi không chỉ là tổ chức sản xuất mà còn phải xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu xuyên suốt từ chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ và tiêu thụ.

“Cụ thể là thông tin từng khâu phải được ghi nhận, cập nhật và kết nối với nhau từ cơ sở chăn nuôi, quá trình vận chuyển đến hoạt động giết mổ và phân phối ra thị trường. Ví dụ mỗi lô sản phẩm được khi đưa vào giết mổ sẽ được gắn với thông tin về nguồn gốc, khi lưu thông trên thị trường có thể truy xuất ngược và lại cơ sở chăn nuôi và quá trình vận chuyển. Khi hệ thống này được vận hành một cách đồng bộ và dữ liệu được kiểm tra chéo, các dấu hiệu bất thường sẽ được phát hiện sớm, qua đó hạn chế các cái sản phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đi qua nhiều khâu mà không được kiểm soát”- ông Vinh khẳng định.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang tập trung các nguồn lực để hoàn thiện cơ sở dữ liệu quản lý theo chuỗi, bảo đảm dữ liệu phản ánh đúng thực tế và được sử dụng hiệu quả trong vấn đề giám sát cảnh báo và truy xuất nguồn gốc động vật, sản phẩm thịt động vật, góp phần đảm bảo an toàn thực phẩm.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10 tới. Đồng thời, ngành y tế sẽ chuyển mạnh từ quản lý nhỏ lẻ sang quản lý theo chuỗi giá trị, kiểm soát từ sản xuất đến bàn ăn.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cũng yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, hậu kiểm, xử lý nghiêm vi phạm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, truy xuất nguồn gốc thực phẩm và chủ động phương án phòng ngừa ngộ độc.

“Cần xây dựng hệ thống thông tin liên thông để hỗ trợ cho công tác truy xuất nguồn gốc. Hiện nay triển khai nhiệm vụ này thì ngành nông nghiệp, ngành công thương và ngành y tế trong việc quản lý các mặt hàng đã có các văn bản hướng dẫn truy xuất nguồn gốc, làm sao đảm bảo kết nối dữ liệu với Bộ Công an. Khi xảy ra vụ việc thì chúng ta có thể tìm được nguồn vi phạm”- Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh.