Radio
Podcast
Multimedia
Tự mua thuốc theo lời mách bảo, bỏ lỡ thời điểm phát hiện bệnh
Gần đây, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện, bắt giữ các vụ sản xuất, kinh doanh thuốc Đông y giả, thuốc không rõ nguồn gốc, thậm chí cố tình trộn tân dược vào sản phẩm để tạo hiệu quả nhanh.
Đằng sau những sản phẩm được quảng cáo là “thuốc gia truyền”, “thuốc nam”, “thuốc Đông y” là những nguy cơ mà người sử dụng rất khó nhận biết bằng mắt thường.
Ông Nguyễn Văn Hùng, 74 tuổi ở Hà Nội, từng nghĩ mình chỉ bị táo bón thông thường. Nghe người quen mách một loại thuốc Đông y có thể chữa táo bón, ông mua về sử dụng.
Sau khoảng 1 tháng, tình trạng không những không cải thiện mà ông Hùng ngày càng táo bón hơn, kèm theo sụt cân. Khi đến bệnh viện thăm khám, ông được phát hiện mắc ung thư đại trực tràng ở giai đoạn muộn. Khối u phát triển lớn, gây bít tắc một đoạn trực tràng, khiến việc đào thải chất cặn bã gặp khó khăn.
“Từ trước đến nay không bị đau ốm bao giờ cả nên khi nghe cũng thấy hoang mang, lo lắng. Bình thường vẫn đi tập thể dục, rất khỏe, chẳng có vấn đề gì. Đang khỏe thế mà tự nhiên nó vậy nên hoang mang lắm", ông Hùng chia sẻ.
Câu chuyện của ông Hùng cho thấy một trong những hệ lụy đáng lo ngại của việc tự điều trị. Khi người bệnh chỉ tìm cách xử lý triệu chứng bằng những sản phẩm truyền miệng, việc chẩn đoán nguyên nhân thực sự của bệnh có thể bị trì hoãn.
Không chỉ có nguy cơ bỏ lỡ thời điểm điều trị bệnh, người sử dụng những sản phẩm không rõ thành phần còn có thể phải đối mặt với tác dụng phụ hoặc biến chứng do các chất không được công bố trong thuốc.
Hiệu quả tức thời có thể là “cái bẫy”
Theo BS Nguyễn Đặng Khiêm, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Hữu Nghị, trên thị trường từng xuất hiện những sản phẩm được quảng cáo là thuốc nam điều trị tiểu đường nhưng thực chất chứa các thuốc tân dược không được phép lưu hành.
Các sản phẩm này có thể tạo cảm giác “hiệu quả” vì làm hạ đường huyết nhanh, nhưng người sử dụng có nguy cơ gặp những biến chứng nghiêm trọng.
“Nó có tác dụng hạ đường huyết thế nhưng bên cạnh đó thì nó rất nhiều các cái tác dụng phụ khác có thể gây hôn mê, có thể gây toan chuyển hóa và có rất nhiều bệnh nhân là bị hôn mê toan chuyển hóa vì những cái thuốc đó”, BS Khiêm phân tích.
Một nguy cơ khác thường gặp ở người cao tuổi là các sản phẩm được quảng cáo có thể chữa nhanh bệnh xương khớp. Theo BS Nguyễn Đặng Khiêm, những lời quảng cáo kiểu “5-7 ngày khỏi hoàn toàn bệnh xương khớp” là không có cơ sở, bởi phần lớn bệnh lý xương khớp ở người cao tuổi liên quan đến quá trình thoái hóa. Trong khi đó, một số sản phẩm có thể chứa thuốc giảm đau, chống viêm hoặc corticoid.
Việc sử dụng kéo dài những hoạt chất này có thể gây ra nhiều tác dụng không mong muốn như loãng xương, tăng đường huyết, suy thượng thận và đặc biệt nguy hiểm đối với người cao tuổi.
Không thể đánh đồng thuốc Đông y với thuốc giả
Theo các chuyên gia, cần phân biệt rõ giữa thuốc Đông y, thuốc y học cổ truyền được cấp phép với các sản phẩm giả, kém chất lượng, không rõ nguồn gốc.
Y học cổ truyền có vai trò trong chăm sóc và điều trị bệnh khi người bệnh sử dụng đúng sản phẩm, đúng chỉ định và tại các cơ sở được cấp phép. Vấn đề đáng lo ngại nằm ở những sản phẩm trôi nổi, không rõ thành phần, quảng cáo quá mức hoặc cố tình che giấu việc có chứa tân dược.
PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam, cho biết người dân cần kiểm tra những thông tin cơ bản trước khi mua và sử dụng thuốc.
“Tất cả các loại thuốc muốn lưu thông trên thị trường phải có số đăng ký, số cấp phép. Cầm cái thuốc lên, khách hàng phải đọc ngay là có số đăng ký hay không. Thứ hai là ngày sản xuất bao nhiêu, ngày hết hạn bao nhiêu để bảo vệ chính chất lượng của thuốc”, PGS.TS Đậu Xuân Cảnh khuyến cáo.
Theo chuyên gia, đây là những thông tin cơ bản giúp người dân bước đầu xác định sản phẩm có được phép lưu hành hay không. Tuy nhiên, trong bối cảnh thuốc giả, thuốc kém chất lượng ngày càng được quảng cáo tinh vi, trách nhiệm bảo vệ người bệnh không thể chỉ đặt lên vai người tiêu dùng.
PGS.TS Đậu Xuân Cảnh nhấn mạnh, cần đồng thời tăng cường tuyên truyền, xử lý nghiêm các vi phạm và nâng cao vai trò của hệ thống quản lý nhà nước cũng như các tổ chức chuyên môn.
“Vừa tuyên truyền để cho người dân hiểu cái số đăng ký ý nghĩa như thế nào. Cái thứ hai là vừa xử lý nghiêm, và vừa thứ ba là hệ thống quản lý nhà nước, hệ thống tổ chức hội chuyên môn sẽ tiếp tục tăng cường để nói không với những thuốc kém chất lượng”, ông Cảnh cho biết.
Thuốc Đông y, thuốc y học cổ truyền chỉ thực sự phát huy giá trị khi được sử dụng đúng sản phẩm, đúng chỉ định và có nguồn gốc rõ ràng. Ngược lại, những sản phẩm được quảng cáo bằng các cụm từ như “thuốc gia truyền”, “chữa khỏi dứt điểm”, “hiệu quả nhanh”, “không tác dụng phụ” nhưng không chứng minh được nguồn gốc, thành phần và tính pháp lý cần được đặc biệt cảnh giác.
Người dân không nên tự mua thuốc theo lời truyền miệng hoặc chỉ dựa vào quảng cáo trên mạng xã hội, nhất là khi đang có những triệu chứng bất thường kéo dài. Khi có vấn đề về sức khỏe, việc thăm khám và xác định đúng nguyên nhân vẫn là bước quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Bởi với thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc, điều đáng sợ không chỉ là mất tiền mua thuốc, mà còn có thể là mất cơ hội phát hiện bệnh sớm và phải đối mặt với những biến chứng không đáng có./.
