Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đang lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá các cơ sở giáo dục trong triển khai đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Việc xây dựng Thông tư nhằm cụ thể hóa Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045”, đồng thời hình thành một khung đánh giá thống nhất để các cơ sở giáo dục xác định mức độ sẵn sàng, kết quả triển khai và từng bước cải thiện chất lượng.
Cụ thể, đưa "tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai" được tiếp cận là một quá trình phát triển đồng bộ các điều kiện về chương trình, đội ngũ, môi trường giáo dục, học liệu, cơ sở vật chất, chuyển đổi số và các nguồn lực liên quan để tiếng Anh được sử dụng rộng rãi, thường xuyên, phù hợp và hiệu quả trong dạy học, giao tiếp, quản lý và các hoạt động giáo dục.
Cách tiếp cận này đồng nghĩa với việc các trường không phải ngay lập tức chuyển mọi hoạt động sang tiếng Anh. Thay vào đó, môi trường sử dụng tiếng Anh sẽ được hình thành từng bước, căn cứ vào điều kiện thực tế và năng lực triển khai của từng cơ sở giáo dục.
Đây cũng là cơ sở để tránh áp dụng một mô hình đồng loạt trong bối cảnh điều kiện về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, năng lực ngoại ngữ của người học và khả năng huy động nguồn lực giữa các địa phương, loại hình trường học còn khác nhau.
Để phù hợp với đặc thù của hệ thống giáo dục, dự thảo xây dựng khung đánh giá chất lượng dạy và học tiếng Anh cho 5 nhóm cơ sở gồm mầm non, phổ thông, đại học, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên. Mỗi loại hình có bộ tiêu chuẩn, tiêu chí tương ứng.
Đánh giá theo 3 mức độ
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là kết quả triển khai được đánh giá theo 3 mức độ phát triển, thay vì chỉ xác định "đạt" hoặc "không đạt".
Mức độ 1 - Khởi đầu: Cơ sở giáo dục hình thành các điều kiện cần thiết và tổ chức được những hoạt động cơ bản để triển khai đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai.
Mức độ 2 - Phát triển: Nhà trường củng cố, mở rộng các điều kiện và duy trì thường xuyên việc sử dụng tiếng Anh trong dạy học, giao tiếp và các hoạt động giáo dục.
Mức độ 3 - Phát triển cao: Cơ sở giáo dục triển khai đồng bộ, hiệu quả các điều kiện và hoạt động, hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh toàn diện, bền vững.
Các mức độ được thiết kế theo nguyên tắc kế thừa. Muốn đạt Mức độ 2 phải đáp ứng Mức độ 1; để đạt Mức độ 3, cơ sở giáo dục phải đạt Mức độ 2 và tiếp tục đáp ứng các yêu cầu ở mức cao hơn.
Theo Bộ GD-ĐT, cách tiếp cận này giúp các trường chủ động xây dựng lộ trình, từng bước nâng cao mức độ phát triển thay vì phải đáp ứng một chuẩn chung trong cùng thời điểm.
Không dùng kết quả để xếp hạng trường
Dự thảo quy định kết quả đánh giá không được sử dụng để xếp hạng, so sánh hoặc tạo áp lực giữa các cơ sở giáo dục.
Thay vào đó, kết quả được sử dụng để nhà trường xác định thực trạng, xây dựng kế hoạch cải tiến chất lượng; đồng thời giúp cơ quan quản lý theo dõi, tổng hợp, hỗ trợ, hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực phù hợp.
Việc tự đánh giá cũng được yêu cầu tích hợp vào kế hoạch nhiệm vụ năm học, không tạo thêm một quy trình hành chính độc lập. Trên cơ sở kết quả đánh giá, nhà trường xây dựng kế hoạch cải tiến, huy động và bố trí nguồn lực, định kỳ rà soát để điều chỉnh giải pháp.
Kết quả cải tiến sẽ trở thành căn cứ cho các chu kỳ tự đánh giá tiếp theo, hình thành quá trình cải tiến liên tục.
Ở cấp địa phương, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo triển khai, bảo đảm các điều kiện về đội ngũ, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và ngân sách; đồng thời xây dựng cơ chế hỗ trợ, huy động nguồn lực hợp pháp và nhân rộng các mô hình hiệu quả.
