Radio
Podcast
Multimedia
Ung thư cổ tử cung vẫn là gánh nặng đáng lo ngại
ThS.BS Lê Chí Hiếu, Phó Trưởng khoa Ung bướu - Xạ trị, Bệnh viện Hữu Nghị cho biết, mặc dù những năm gần đây công tác sàng lọc và nâng cao nhận thức cộng đồng đã đạt nhiều kết quả tích cực, song ung thư cổ tử cung vẫn là một trong những bệnh ung thư phụ khoa phổ biến tại Việt Nam.
Theo số liệu dịch tễ học năm 2022, Việt Nam ghi nhận 4.612 ca mắc mới ung thư cổ tử cung và 2.571 trường hợp tử vong do căn bệnh này. Tỷ lệ mắc mới chuẩn hóa theo độ tuổi khoảng 7,1/100.000 phụ nữ, trong khi tỷ lệ tử vong ở mức 3,8/100.000 phụ nữ.
“Trong nhóm các bệnh ung thư ở nữ giới, ung thư cổ tử cung hiện không còn đứng ở vị trí hàng đầu như trước đây do hiệu quả của các chương trình sàng lọc. Tuy nhiên, đây vẫn là căn bệnh có tỷ lệ tử vong đáng quan tâm và gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe phụ nữ”, ThS.BS Lê Chí Hiếu nhận định.
Đáng chú ý, HPV không chỉ là nguyên nhân gây ung thư cổ tử cung mà còn liên quan đến nhiều loại ung thư khác như ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn và một số ung thư vùng đầu - cổ. Thống kê cho thấy mỗi năm Việt Nam có hơn 6.200 ca ung thư liên quan đến HPV, trong đó ung thư cổ tử cung chiếm tỷ lệ lớn nhất.
Tiêm vaccine sớm có thể giảm tới gần 90% nguy cơ mắc bệnh
Theo ThS.BS Lê Chí Hiếu, ý nghĩa lớn nhất của việc đưa vaccine HPV vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng là tạo ra cơ hội bảo vệ sức khỏe cho trẻ em ngay từ sớm, trước khi có nguy cơ phơi nhiễm với virus.
Các nghiên cứu theo dõi dài hạn tại Thụy Điển, Đan Mạch và Anh cho thấy những người được tiêm vaccine HPV trước 16-17 tuổi có thể giảm từ 80% đến gần 90% nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung xâm lấn so với nhóm không tiêm chủng.
“Đây là nhóm tuổi đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu nhất bởi cơ thể chưa tiếp xúc với virus qua đường tình dục và khả năng đáp ứng miễn dịch rất tốt”, bác sĩ Hiếu cho biết.
Đối với nhóm tiêm chủng ở độ tuổi từ 17-19, hiệu quả bảo vệ vẫn duy trì ở mức cao, giúp giảm khoảng 32-60% nguy cơ mắc bệnh. Sau tuổi 20, hiệu quả phòng ngừa trực tiếp giảm đi do khả năng đã từng phơi nhiễm với HPV tăng lên, tuy nhiên vaccine vẫn có tác dụng bảo vệ trước các chủng virus chưa mắc phải và giảm nguy cơ tái nhiễm.
Không chỉ ngăn ngừa ung thư, vaccine HPV còn cho thấy hiệu quả vượt trội trong phòng ngừa các tổn thương tiền ung thư cổ tử cung.
Các thử nghiệm lâm sàng ghi nhận vaccine đạt hiệu quả gần như 100% trong ngăn chặn các tổn thương tiền ung thư do hai chủng HPV nguy cơ cao là HPV 16 và HPV 18 gây ra ở những người chưa từng nhiễm bệnh.
Một ưu điểm khác của vaccine HPV là khả năng duy trì miễn dịch lâu dài. Các nghiên cứu theo dõi nhiều năm cho thấy kháng thể bảo vệ vẫn duy trì ở mức cao và có thể kéo dài tới hàng chục năm mà chưa cần tiêm nhắc lại.
Mở rộng tiêm chủng trong bối cảnh nguy cơ phơi nhiễm gia tăng
Theo các chuyên gia, việc triển khai vaccine HPV trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng diễn ra trong bối cảnh tuổi dậy thì ở trẻ em có xu hướng sớm hơn trước, kéo theo nguy cơ tiếp xúc và lây nhiễm HPV ở độ tuổi trẻ hơn.
“Với hiệu quả đã được chứng minh rõ ràng, việc mở rộng tiêm vaccine HPV sẽ mang lại lợi ích rất lớn trong phòng ngừa ung thư cổ tử cung cũng như nhiều bệnh lý liên quan đến HPV”, ThS.BS Lê Chí Hiếu nhấn mạnh.
Bác sĩ cũng cho rằng, tiêm chủng sớm là yếu tố quyết định hiệu quả bảo vệ. Khi chưa có quan hệ tình dục, nguy cơ nhiễm HPV gần như chưa xuất hiện nên vaccine sẽ phát huy hiệu quả tối đa.
Đây cũng là lý do các tổ chức y tế trên thế giới đều khuyến cáo trẻ em và thanh thiếu niên nên được tiêm vaccine HPV trước khi có nguy cơ phơi nhiễm với virus.
Phụ huynh có thể yên tâm về độ an toàn của vaccine
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, thực tế hiện nay vẫn còn không ít phụ huynh băn khoăn về độ an toàn của vaccine HPV.
Theo ThS.BS Lê Chí Hiếu, vaccine HPV là một trong những loại vaccine được nghiên cứu và theo dõi chặt chẽ nhất trên thế giới. Hàng trăm triệu liều vaccine đã được sử dụng tại nhiều quốc gia với hệ thống dữ liệu giám sát an toàn quy mô lớn.
“Hiệu quả và độ an toàn của vaccine HPV đã được chứng minh qua các nghiên cứu thực tế trên số lượng đối tượng rất lớn tại nhiều trung tâm y tế trên thế giới. Các bậc phụ huynh hoàn toàn có thể yên tâm cho con em mình tiêm chủng theo đúng khuyến cáo để phòng ngừa các bệnh nguy hiểm liên quan đến HPV”, bác sĩ Hiếu khẳng định.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý vaccine không thay thế hoàn toàn việc tầm soát ung thư cổ tử cung. Ngay cả những phụ nữ đã tiêm vaccine vẫn cần thực hiện sàng lọc định kỳ bằng xét nghiệm HPV DNA hoặc Pap smear nhằm phát hiện sớm những trường hợp bệnh do các chủng virus khác ngoài phạm vi bảo vệ của vaccine gây ra.
Bước tiến lớn trong chiến lược phòng chống ung thư
Đánh giá về chính sách mới, ThS.BS Lê Chí Hiếu cho rằng việc đưa vaccine HPV vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng là một quyết định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
Trước đây, người dân muốn tiếp cận vaccine HPV phải tự chi trả với mức chi phí khá cao, khiến nhiều gia đình chưa có điều kiện cho con em được tiêm phòng đầy đủ. Khi vaccine được đưa vào chương trình tiêm chủng miễn phí, cơ hội tiếp cận sẽ được mở rộng đáng kể, góp phần nâng cao tỷ lệ bao phủ và tạo miễn dịch cộng đồng trong tương lai.
“Đây là một bước tiến rất lớn trong công cuộc phòng chống ung thư cổ tử cung và các bệnh liên quan đến HPV. Cá nhân tôi đánh giá đây là nỗ lực rất đáng ghi nhận của Chính phủ cùng các bộ, ngành liên quan nhằm bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ và giảm gánh nặng bệnh tật cho xã hội”, ThS.BS Lê Chí Hiếu chia sẻ.
Việc chính thức triển khai vaccine HPV trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng từ ngày 1/7 không chỉ giúp nhiều trẻ em có cơ hội tiếp cận một loại vaccine hiệu quả cao mà còn thể hiện sự chuyển dịch mạnh mẽ của ngành y tế từ điều trị sang dự phòng. Với những bằng chứng khoa học đã được khẳng định trên toàn cầu, đây được kỳ vọng sẽ là một trong những giải pháp quan trọng giúp Việt Nam từng bước giảm tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư cổ tử cung trong những thập niên tới.
