Hàm Rồng, mảnh đất có bề dày truyền thống cách mạng là một trong những địa danh nổi tiếng được sử sách lưu danh và là niềm cảm hứng dâng trào của biết bao tao nhân mặc khách... Mỗi ngọn núi, dòng sông, cây cầu nơi đây đều trở thành một hiện vật sống ghi dấu những chiến công hiển hách của quân và dân Thanh Hóa trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

- Cách trung tâm TP Thanh Hóa gần 5km về phía Bắc, cầu Hàm Rồng là cây cầu đầu tiên được bắc qua dòng sông Mã ở Thanh Hóa. Đây là quần thể danh lam thắng cảnh - di tích lịch sử văn hóa và là một trong những địa điểm đã trải qua nhiều lần bị phá hủy không thành, còn đến ngày nay.

- Cầu Hàm Rồng có vị trí giao thông đặc biệt quan trọng và là cầu đường sắt duy nhất đi qua sông Mã, do Pháp xây dựng năm 1904 theo kiểu cầu vòm thép không có trụ, hiện đại nhất Đông Dương thời bấy giờ.

- Năm 1963, cầu được các chuyên gia Liên Xô và Trung Quốc giúp đỡ thiết kế và thi công khôi phục lại, trở thành cầu có trụ như ngày nay, với chiều rộng 17 m, gồm 2 nhịp dầm thép, ở giữa là đường sắt, hai bên là đường ô tô và đường dành cho người đi bộ, được khánh thành đúng dịp sinh nhật lần thứ 74 của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1964).

- Chiến thắng Hàm Rồng đã làm nức lòng quân, dân cả nước, trở thành động lực để tiếp tục tiến lên đánh thắng hoàn toàn đế quốc Mỹ và tay sai, giành lại độc lập tự do, thống nhất đất nước.

Cuộc chiến đấu “Một mất, một còn” trên bầu trời Hàm Rồng trong hai ngày (3, 4/4/1965) là cuộc chiến đầy gian khổ, hy sinh, nhưng chiến thắng vô cùng hiển hách. 61 năm trước, đúng 8 giờ 45 phút ngày 3/4/1965, Mỹ cho hàng loạt máy bay bất thần lao và ném bom, bắt đầu từ Đò Lèn, Tĩnh Gia, Nông Cống và tiến vào khu vực trọng điểm Hàm Rồng. Bầu trời Hàm Rồng vang rền tiếng gầm rú của máy bay, mặt đất rung chuyển với những tiếng nổ xé trời của bom đạn.

Trong bối cảnh đó, mặc cho địch đánh phá dữ dội, uy hiếp từ mọi phía, bom đạn ném xuống dày đặc; mặc cho lực lượng của địch với vũ khí và phương tiện chiến tranh hiện đại tối tân, quân và dân Thanh Hóa trên khắp các trận địa, các vị trí chiến đấu vẫn bám trụ kiên cường, với cách đánh thông minh, táo bạo, bất ngờ, quyết đánh và quyết thắng bảo vệ quê hương. Những cái tên “Thần sấm”, “Con ma”, “Giặc nhà trời”, “Kẻ đột nhập” đến “Pháo đài bay”, đều bị bắn tan xác. Trong 2 ngày đó, quân và dân Thanh Hoá đã bắn rơi 47 máy bay Mỹ, riêng tại khu vực Hàm Rồng đã bắn rơi 31 chiếc. Đế quốc Mỹ phải cay đắng thừa nhận: “Đó là 2 ngày đen tối của không lực Hoa Kỳ”.

Ông Lê Xuân Giang, nguyên chính trị viên Đại đội 4, Trung đoàn 228 cho rằng, cuộc chiến tranh này Việt Nam đã phát huy được toàn bộ sức mạnh chiến tranh nhân dân, không phải chỉ nói sức mạnh tổng hợp theo nghĩa đơn thuần, mà cả chiến thuật, kỹ thuật và kể cả lòng dũng cảm của người dân Việt Nam tạo nên chiến thắng đó.

Có thể nói, chiến thắng Hàm Rồng là kết tinh của nhiều yếu tố, trong đó sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, Bác Hồ kính yêu đã quy tụ và kết tinh tinh thần yêu nước của cả dân tộc. Cùng với ý chí sắt đá, sự mưu trí, sáng tạo của quân và dân Thanh Hóa đã vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ, kiên cường, sáng tạo, anh dũng chiến đấu, hy sinh, lập nên những chiến công oanh liệt. Những chiến sĩ phòng không - không quân, bộ đội, dân quân tự vệ, công nhân, thanh niên xung phong, nhân dân Thanh Hóa đã viết nên bản hùng ca bằng lòng quả cảm, bằng những hành động quên mình vì Tổ quốc.

61 năm kể từ ngày diễn ra “cuộc đụng đầu” lịch sử, bom đạn đã chìm sâu vào lòng sông Mã, nhưng hào khí Hàm Rồng vẫn mãi như ngọn lửa rạng ngời, thắp sáng một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc, một biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước, ý chí anh hùng cách mạng của thời đại Hồ Chí Minh.