Sáng 11/9, tại Hồ Văn, chương trình “Nét Hà thành - Câu chuyện Hà Nội qua tà áo dài” diễn ra trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026. Đây cũng là hoạt động mở đầu chuỗi chương trình văn hóa được tổ chức tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Phát biểu khai mạc sự kiện, TS Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết, Hà Nội có một kho tàng di sản phong phú. Điểu quan trọng là những giá trị ấy không chỉ được lưu giữ mà còn tiếp tục sống trong đời sống hôm nay. Và “Nét Hà thành” là một cách để kể lại hành trình ấy. Qua tà áo dài, những vật dụng quen thuộc như máy may và câu chuyện của các gia đình Hà Nội xưa... sẽ giúp công chúng cảm nhận một chiều dài văn hóa, từ đó thêm hiểu, trân trọng và nâng niu những giá trị di sản.

Hành trình khám phá “Nét Hà thành” được kể bằng tranh, ảnh, tư liệu, hiện vật và các bộ sưu tập áo dài. Điểm nhấn của không gian là gần 400 bức tranh in trên vải canvas do sinh viên mỹ thuật thực hiện, ứng dụng công nghệ AI để xử lý và sáng tạo từ những hình ảnh, tư liệu xưa, qua đó tái hiện hình ảnh áo dài và vẻ đẹp của người Hà Nội qua các thời kỳ.

Không gian trưng bày còn giới thiệu 12 máy may cổ, 5 xe đạp cổ Peugeot và 2 xe đạp máy cổ Peugeot thuộc bộ sưu tập của nhà sưu tập Đào Xuân Tình. Những hiện vật tưởng như bình dị ấy lại mở ra những câu chuyện về nghề nghiệp, thời trang, phương tiện đi lại và lối sống của người Hà Nội trong quá khứ.

Nhà sưu tập Đào Xuân Tình cho biết, những chiếc Peugeot từng là hình ảnh quen thuộc trên đường phố Hà Nội trong thế kỷ XX, gắn với một thời kỳ đô thị có nhiều chuyển biến về giao thông, thời trang và phong cách sống. Đặc biệt, hình ảnh người phụ nữ trong tà áo dài trên những chiếc xe đạp đã trở thành một nét đẹp gợi nhớ về một Hà Nội thanh lịch, nền nếp và duyên dáng.

“Mỗi chiếc xe đạp, chiếc máy may cũ với tôi không chỉ là một món đồ để sưu tầm mà còn lưu giữ một phần ký ức của Hà Nội. Nhìn vào những hiện vật ấy, chúng ta có thể hình dung cách người Hà Nội từng đi lại, làm việc và vun vén cuộc sống gia đình. Tôi mong những câu chuyện nhỏ ấy được kể lại để thế hệ hôm nay hiểu hơn và trân trọng hơn những giá trị của Hà Nội xưa”.

Câu chuyện ký ức Hà Nội tiếp tục được nối dài qua phần trưng bày áo dài và gặp gỡ những nghệ nhân làng nghề may áo dài Trạch Xá. Với nghệ nhân Lê Xuân Trường, nghề may áo dài đã trở thành một phần thân thuộc của cuộc sống. Qua năm tháng, từng đường kim, mũi chỉ không chỉ giữ lại sự khéo léo của người thợ Trạch Xá mà còn gửi gắm tình yêu với nghề, để mỗi tà áo dài hôm nay vẫn mang theo hơi thở của một làng nghề, một nếp sống và một phần hồn Hà Nội.

Nếu những chiếc xe đạp gợi lại nhịp sống trên phố thì những chiếc máy may cổ lại đưa người xem trở về với không gian gia đình và nghề nghiệp. Trong đời sống Hà Nội xưa, máy may vừa là vật dụng thiết yếu, vừa là công cụ lao động, gắn với nghề may và sinh kế của nhiều gia đình.

Cùng với nghề may, hành trình biến đổi của áo dài qua thời gian cũng được giới thiệu, từ áo dài Giao lĩnh, áo dài Ngũ thân đến Lê Phổ, LeMur, áo dài chít eo Raglan, cổ thuyền, Hippy mini và những kiểu áo dài hiện đại. Mỗi dáng áo mang dấu ấn của một thời kỳ, cho thấy những thay đổi trong quan niệm thẩm mỹ, lối sống và diện mạo đô thị. Qua sự biến đổi ấy, áo dài cho thấy khả năng thích ứng đặc biệt của một trang phục truyền thống: luôn thay đổi để phù hợp với thời đại nhưng vẫn giữ được những đặc trưng làm nên bản sắc.

Thông qua sự kết hợp giữa triển lãm, hội họa, tư liệu, hiện vật, nghề thủ công, trải nghiệm may, “Nét Hà thành” mang đến một cách tiếp cận gần gũi về văn hóa Hà Nội. Ở đó, di sản không chỉ hiện diện trong những công trình kiến trúc hay những hiện vật được lưu giữ trong bảo tàng, Di sản còn sống trong ký ức, trong nghề truyền thống, trong cách ăn mặc, phương tiện đi lại, nếp sống và vẻ đẹp của con người.

Một số hình ảnh tại sự kiện: