Khi bước vào tuổi già, con người phải đối diện với nhiều thay đổi về sức khỏe, tâm lý và khả năng vận động. Có người tìm được niềm vui trong việc chăm sóc cây cảnh, đọc sách, đi bộ hay chăm cháu nhưng cũng có người cảm thấy trống trải khi thời gian rảnh rỗi nhiều hơn mà những cơ hội giao tiếp lại ít đi. Trong hoàn cảnh ấy, âm nhạc có thể mở ra một cánh cửa mới cho người cao tuổi.
Mỗi sáng, sau khi đưa cháu đi học, bà Lê Thị Thúy Cải lại mở điện thoại ra giao lưu và cùng hát chung với nhóm bạn già. Giai điệu của những bài hát dân ca nhẹ nhàng, sâu lắng đã giúp bà luôn thư thái, những lo toan về cuộc sống bộn bề dường như tan biến. Khi còn đi làm bà ở đội văn nghệ nên khi về hưu bà cũng tham gia hội văn nghệ của người cao tuổi ở nơi cư trú, cùng tập và đi biểu diễn với mọi người. Khi sử dụng thành thạo điện thoại thông minh, bà tham gia vào nhóm ca hát, giao lưu với các thành viên trên khắp mọi miền đất nước. Bà Cải cho biết, việc giao lưu cả trực tiếp lẫn gián tiếp đã giúp bà luôn vui vẻ, khỏe mạnh dù đã hơn 60 tuổi.
“Chúng tôi có những niềm vui khi được học hỏi những bài mới, nhiều bài nghe được thấy trẻ lại và luyện trí nhớ rất tốt, các bệnh lặt vặt không có nữa.”, bà Cải chia sẻ.
Với người cao tuổi, âm nhạc không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp những mối quan hệ xã hội của họ thêm gắn bó. Không nhất thiết phải có giọng hát hay hoặc biết chơi nhạc cụ mà đôi khi chỉ đơn giản là trong buổi sinh hoạt câu lạc bộ các thành viên cùng hát một bài ca yêu thích cũng có thể tạo nên những khoảnh khắc ấm áp.
Ông Nguyễn Mạnh Tuấn, phường Phương Liệt, Hà Nội cho biết, trong câu lạc bộ có người hát đúng nhạc, có người đôi chỗ còn chênh tông nhưng tất cả đều rất say sưa, mỗi khi bài hát vừa kết thúc, những tiếng cười vui vẻ và lời góp ý thân tình lại vang lên. Với ông Tuấn, những hình ảnh bình dị ấy khiến cho ông có cảm giác được tham gia, được hòa mình vào tập thể để sống lại những ký ức đẹp và có thêm một lý do để bước ra khỏi nhà mặc dù tuổi cao, sức khỏe cũng không được như trước.
Âm nhạc có sức hấp dẫn không nhỏ đối với các bậc cao niên vì đôi khi một ca khúc đã nghe từ khi còn trẻ có thể đưa các cụ trở về những năm tháng thanh xuân; một điệu dân ca thân thuộc có thể gợi nhớ mái nhà xưa hay những người bạn cũ. Những kỷ niệm tưởng như đã ngủ yên trong ký ức lại được âm nhạc nhẹ nhàng khơi gợi trong tâm trí vì với nhiều người, một bài hát có thể gắn với cả một chặng đường đời. Khi những giai điệu ấy cất lên, ký ức đôi khi trở nên sống động hơn cả những lời kể thông thường.
“Tôi thấy âm nhạc rất tốt với người cao tuổi vì nó đã mang lại niềm vui và qua cái đó chúng tôi đã được phục hồi thêm sức khỏe của tuổi già”, bà Nguyễn Thị Phương, phường Cầu Giấy, Hà Nội cho biết.
Điều đáng quý là âm nhạc không đòi hỏi mỗi người phải có một quá khứ giống nhau hay cùng chung nghề nghiệp, tuổi tác mới có thể tìm thấy sự đồng cảm mà ai cũng có thể tìm thấy những cảm xúc của riêng mình trong âm nhạc. Âm nhạc không xóa được những mất mát của tuổi già nhưng có thể khơi dậy những ký ức đẹp, tạo cơ hội sẻ chia, khiến hành trình tuổi già trở nên ấm áp hơn. Công bố trên tạp chí BMC Public Health ngày 29/05 vừa qua cho thấy, âm nhạc giúp người nghe có tâm trạng tích cực hơn, giúp điều hòa cảm xúc tốt hơn và giảm sự lo âu, căng thẳng của người nghe. Chính vì thế, việc nghe nhạc đã trở thành thói quen không thể thiếu của bà Nguyễn Thị Thanh Mai, phường Phương Liệt, Hà Nội.
Người cao tuổi có thể nghe nhạc tại nhà, tham gia câu lạc bộ văn nghệ, hát cùng bạn già hoặc kết hợp âm nhạc với những hoạt động vận động nhẹ nhàng. Tùy theo sở thích và điều kiện sức khỏe, mỗi người có thể lựa chọn cách tham gia khác nhau. Đặc biệt, những bài hát dân ca, những làn điệu truyền thống còn giúp người cao tuổi tìm thấy niềm tự hào về văn hóa dân tộc. Các bậc cao niên không chỉ là người thưởng thức mà còn là người lưu giữ và truyền lại những giá trị văn hóa cho thế hệ trẻ. Một làn điệu quan họ, câu hát chèo, điệu ví giặm hay những câu hò miền sông nước có thể trở thành bài học sống động về quê hương. Khi ông bà hát cho con cháu nghe, đó không chỉ là hoạt động giải trí mà còn là một cách kể chuyện về lịch sử gia đình, phong tục, tập quán và nếp sống của cộng đồng.
Thời gian có thể làm mái tóc bạc đi, bước chân chậm lại và sức khỏe thay đổi nhưng tuổi tác không đồng nghĩa với việc niềm vui vơi cạn đi bởi cuộc sống vẫn luôn có những điều đáng quý. Với người cao tuổi, âm nhạc có thể là cánh cửa trở về miền ký ức, nơi những năm tháng thanh xuân được sống lại qua từng lời ca. Âm nhạc cũng có thể là người bạn của hiện tại, giúp các cụ có cơ hội gặp gỡ và khơi dậy niềm hứng khởi. Và trong tương lai, những bài hát được ông bà truyền lại cho con cháu có thể trở thành sợi dây gắn kết các thế hệ, gìn giữ những giá trị văn hóa gia đình và dân tộc./.
