Mời nghe chương trình tại đây:
Giữa những âm thanh quen thuộc của một buổi sớm vùng cao – tiếng gà gáy, tiếng xe máy, tiếng gọi nhau ra đồng – ở thôn Đông Căm, xã Gia Phú, tỉnh Lào Cai, vài năm nay có thêm một âm thanh rất khẽ: tiếng “ting” từ chiếc điện thoại thông minh.
Đó có thể là thông báo họp thôn, lịch tiêm phòng hay một hồ sơ vừa được nộp thành công trên cổng dịch vụ công. Phía sau âm thanh nhỏ bé ấy là cả một hành trình chuyển đổi số bắt đầu từ người đảng viên, trưởng thôn – ông Phạm Văn Biên.
Đông Căm có gần 170 hộ dân với hơn 600 nhân khẩu, phần lớn là người Dao và người Kinh. Trình độ tiếp cận công nghệ không đồng đều; nhiều người trung niên, cao tuổi chỉ sử dụng điện thoại để nghe – gọi.
Trước khi triển khai mô hình “Thôn chuyển đổi số thông minh”, bà con muốn làm thủ tục hành chính phải đi hàng chục cây số lên xã, có việc phải đi lại nhiều lần. Hạ tầng số tại thôn gần như chưa có: không máy tính, không máy scan, không wifi công cộng.
Trong bối cảnh ấy, Đông Căm được chọn làm điểm chuyển đổi số của xã và huyện Bảo Thắng (trước đây). Một việc mới, một địa bàn khó. “Lúc mới nghe nói đến chuyển đổi số, thú thực là tôi cũng chưa hình dung cụ thể là gì, chỉ biết là việc mới, khó, mà mình thì chưa quen”, ông Biên chia sẻ.
Ở tuổi ngoài 50, ông phải học lại từ đầu. Từ những thao tác cơ bản trên điện thoại, cách tạo tài khoản, nộp hồ sơ trực tuyến… Có hôm cầm điện thoại mà loay hoay mãi mới làm được. “Mình là trưởng thôn, nếu mình không làm thì không ai làm. Khó thì cũng phải học, chứ không thể đứng ngoài được”, ông nói.
Thay vì vận động bằng lời, ông chọn cách làm trước để dân tin. Thôn thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng, ai biết nhiều giúp người biết ít. Không giáo trình, không phụ cấp, những buổi hướng dẫn là những lần làm thử rồi sai, sai lại làm lại.
Mỗi tuần ba buổi tối, từ 19h30 đến 21h, nhà văn hóa thôn sáng đèn. Thời điểm “vàng” khi bà con rảnh việc đồng áng cũng là lúc tổ công nghệ trực để hỗ trợ. “Dù không có chế độ gì, nhưng giúp được cho dân thì mình cũng thấy vui”, ông Biên nói.
Chị Phạm Thị Dinh từng bỡ ngỡ khi làm giấy khai sinh cho con qua ứng dụng VNeID. “Lúc đầu chưa quen, vẫn còn sai sót, nhưng bác trưởng thôn hướng dẫn nhiệt tình. Giờ tôi tự làm được rồi”, chị chia sẻ.
Bà Lê Thị Giang nhớ những lần lên xã viết hồ sơ “nhìn chữ nọ ra chữ kia”. Nay, bà chỉ cần đến nhà văn hóa thôn, được hướng dẫn từng bước.
Theo ông Nguyễn Ngọc Minh – Bí thư chi bộ thôn – khi thấy hiệu quả rõ ràng, bà con đến ngày một đông hơn. Từ khai sinh, đăng ký kết hôn đến tích hợp sổ sức khỏe điện tử… dịch vụ công trực tuyến dần trở thành việc quen thuộc.
Điều thay đổi lớn nhất không chỉ là số hồ sơ được giải quyết, mà là thói quen và sự chủ động của người dân. Họ không còn chờ cán bộ đến tận nhà, mà tự tìm đến nhà văn hóa thôn để hỏi, để thử, để làm.
Có một lá thư tay của một đảng viên cao tuổi từng nghi ngại về chuyển đổi số, gửi cho ông Biên sau khi được hướng dẫn làm thủ tục thành công. “Làm thế này là được việc cho dân”, dòng chữ nắn nót khiến ông xúc động.
Trong Ngày Chuyển đổi số quốc gia, ông Phạm Văn Biên là một trong những đại diện cơ sở được mời gặp gỡ, trao đổi với Thủ tướng Chính phủ.
“Được gặp và báo cáo trực tiếp là điều tôi không nghĩ tới. Sau đó, tôi thấy mình phải cố gắng nhiều hơn”, ông nói.
Thế nhưng khi mô hình đã đi vào nền nếp, ở tuổi 53, ông quyết định nghỉ theo chế độ. “Lớp trẻ giỏi hơn, trình độ cao hơn. Họ sẽ làm tốt hơn”, ông chia sẻ giản dị.
Sau gần hai năm nhìn lại, điều ông nhắc đến không phải là thành tích, mà là sự thay đổi trong cách nghĩ của người dân: “Giờ người dân chủ động hơn, có việc là lên nhà văn hóa thôn, không còn ngại như trước nữa”.
Ở Đông Căm hôm nay, tiếng “ting” mỗi sáng không chỉ báo hiệu một thông báo mới, mà còn nhắc về một hành trình thay đổi. Hành trình ấy không bắt đầu từ máy móc, mà từ một người trưởng thôn dám học lại từ đầu, dám làm trước để mở đường và sẵn sàng rời đi khi guồng quay đã vào nhịp.
Với bà con nơi đây, ông không chỉ là một trưởng thôn, mà là người hàng xóm luôn sẵn sàng giúp đỡ. Và có lẽ, điều còn lại sau mọi danh hiệu chính là niềm tin ông để lại trong lòng người dân./.
