Trong giai đoạn công nghệ phát triển như vũ bão hiện nay, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI vào quản trị, điều hành đô thị không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chất lượng dịch vụ công và trải nghiệm của người dân. Xây dựng mô hình thành phố thông minh sẽ giúp giải quyết các vấn đề còn vướng mắc trong phát triển kinh tế - xã hội và cải thiện mức sống của người dân. Cách vận hành này nhằm tối ưu hóa quản trị và hướng tới phát triển bền vững.

Việc phát triển đô thị thông minh ở nước ta nói chung và ở Thủ đô nói riêng đang chuyển sang giai đoạn thực chất khi trí tuệ nhân tạo và công nghệ đang được ứng dụng hiệu quả trong cải cách thủ tục hành chính, tiết kiệm năng lượng, giao thông…. Theo ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam, đô thị thông minh là đô thị được vận hành dựa trên dữ liệu chia sẻ. “Các thiết bị thông minh đó phải được kết nối với các dữ liệu và chúng phải được tiếp nối với các dịch vụ thông minh khác thì khi đó mới có thể trở thành đô thị thông minh”.

Hà Nội trong tương lai

Đô thị thông minh được vận hành dựa trên công nghệ số và đổi mới sáng tạo, trong đó lấy con người là trung tâm và chính quyền đóng vai trò kiến tạo. Trong Đề án đô thị Hà Nội thông minh, thành phố xác định giai đoạn 2025-2026 ưu tiên hình thành các nền tảng hạ tầng, dữ liệu và công cụ điều hành cốt lõi, làm tiền đề cho việc phát triển đô thị thông minh đồng bộ, tích hợp trong giai đoạn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.

Các nhiệm vụ được lựa chọn theo nguyên tắc “tác động trực tiếp - đo lường được - phục vụ điều hành theo thời gian thực và có khả năng mở rộng trong các giai đoạn tiếp theo”. Điểm đổi mới căn bản trong tư duy của Thủ đô là chuyển từ quản lý theo ngành sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu và liên thông hệ thống. Ông Trương Việt Dũng, phó chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho biết, Hà Nội xác định rằng chuyển đổi số và cải cách hành chính không chỉ là công cụ kỹ thuật mà là bài toán về tư duy và cách thức tổ chức lại bộ máy. “Chúng tôi cũng xác định rằng liên thông dữ liệu là chìa khóa vàng để chúng ta thực hiện các nội dung”, ông Dũng khẳng định.

Việc xây dựng và phát triển đô thị thông minh không phải là để trình diễn, mà công nghệ phải trở thành công cụ giải quyết các vấn đề thực tiễn của đô thị như điểm nghẽn giao thông, điểm ngập úng… Các giải pháp công nghệ thông minh phải gắn liền với hiệu quả vận hành và chất lượng sống của người dân. Với các cơ chế đặc thù, Hà Nội đang đi tiên phong trong việc ứng dụng các mô hình thử nghiệm vào thực tiễn; trong đó, trí tuệ nhân tạo được ví như “bộ não” của thành phố thông minh 4.0.

Theo phân tích của ông Phan Thanh Sơn, Giám đốc phát triển kinh doanh Khối Doanh nghiệp thuộc Tập đoàn FPT, Hà Nội đang tích hợp chuyển đổi số với việc xây dựng đô thị thông minh nên quy mô, kỳ vọng và các chỉ tiêu phát triển sẽ nhiều hơn.

Tái cấu trúc đô thị

Hà Nội đã đặt chuyển đổi số làm trọng tâm trong chiến lược phát triển, với mục tiêu đến năm 2030 sẽ trở thành đô thị xanh, thông minh và hiện đại. Một trong những trụ cột quan trọng của kế hoạch này là xây dựng hệ thống quản trị đô thị dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Thành phố sẽ hình thành hệ sinh thái dữ liệu đô thị thống nhất, bảo đảm kết nối và chia sẻ giữa các sở, ngành, địa phương; đồng thời vận hành mô hình điều hành tập trung thông qua Trung tâm điều hành đô thị thông minh kết nối tới cấp phường, xã và các hệ thống chuyên ngành.

Theo chuyên gia Nguyễn Việt Hùng, trí tuệ nhân tạo đang trở thành công cụ quan trọng trong quản trị và điều hành đô thị thông minh nên cần sự kết nối thông tin trong cơ sở dữ liệu. “Cần tích hợp tất cả dữ liệu của các sở, ban, ngành thành phố vào một kho dữ liệu chung để cung ứng các dịch vụ dữ liệu với nhiều mục đích khách nhau cho doanh nghiệp và người dân thành phố”, ông Hùng khẳng định.

Hà Nội luôn giữ vai trò đặc biệt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội quốc gia. Chính vì thế, để phát triển hiệu quả mô hình thành phố thông minh với bản sắc riêng, Thủ đô ngàn năm văn hiến đang thực hiện chuyển đổi số đồng bộ từ quy hoạch, phát triển hạ tầng đến dịch vụ, nhằm nâng cao chất lượng sống cho người dân và tạo động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số./.