Bộ trưởng GD-ĐT: Còn thiếu khoảng 40-43 nghìn giáo viên theo định mức mới

Tại phiên giải trình của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội sáng 20/9, bên cạnh vấn đề thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh đại học, cung ứng sách giáo khoa, phân luồng, chất lượng nguồn nhân lực..., Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Hoàng Minh Sơn cũng làm rõ tình trạng thừa-thiếu cục bộ giáo viên tại một số địa phương cũng như sự chậm thực hiện chính sách lương nhà giáo cao nhất.

Lý giải nguyên nhân thiếu giáo viên cục bộ, theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, một mặt các địa phương có nhu cầu tuyển dụng giáo viên nhưng mặt khác lại chịu áp lực giảm biên chế trong toàn hệ thống.

Trong khi đó, đội ngũ giáo viên chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số biên chế. Một số địa phương chưa mạnh dạn trong việc tuyển dụng, dẫn đến tình trạng chưa kịp tuyển đủ giáo viên.

Bên cạnh đó, tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ còn xuất phát từ biến động dân cư. Có nơi thiếu giáo viên, có nơi lại thừa, nhưng việc điều chuyển giáo viên giữa các địa phương chưa được thực hiện kịp thời.

Tình trạng thừa, thiếu cũng diễn ra giữa các cấp học, các môn học, giữa các trường và trong cơ cấu đội ngũ giáo viên. Theo Bộ trưởng, có nơi thiếu, có nơi thừa so với định mức, tạo ra sự chênh lệch trong phân bổ giáo viên.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, việc thực hiện Nghị quyết 248/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để đột phá phát triển GD-ĐT, trong đó giao giám đốc sở GD-ĐT được trao quyền tuyển dụng, điều chuyển, điều động đội ngũ giáo viên là một giải pháp quan trọng để giải quyết vấn đề này.

Trong thời gian qua, một số địa phương đã tổ chức tuyển dụng tập trung và đạt được nhiều ưu điểm. Việc tuyển dụng được thực hiện một lần theo chỉ tiêu của địa phương và các trường, giúp giáo viên có nguyện vọng có thể tham gia tuyển dụng tập trung.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng GD-ĐT, việc phân cấp cho các xã, phường tổ chức tuyển dụng giáo viên ở một số địa phương hiện nay là chưa phù hợp với Nghị quyết 248. Nếu một tỉnh, thành phố có hơn 100 xã, phường thì việc tổ chức tuyển dụng riêng lẻ sẽ dẫn đến phải thành lập nhiều hội đồng tuyển dụng, tổ chức ra đề thi nhiều lần.

“Khi đó, có thể xảy ra tình trạng trường không tuyển dụng được, giáo viên cũng không được tuyển dụng, gây ra những khó khăn trong thực tế. Chúng tôi đề nghị các địa phương thực hiện thống nhất để sở giáo dục và đào tạo tổ chức tuyển dụng, điều chuyển chung", Bộ trưởng đề nghị.

Dự kiến ban hành định mức mới, còn thiếu khoảng 40-43 nghìn giáo viên

Liên quan đến việc sắp xếp trường, lớp, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, số lượng hiệu trưởng, phó hiệu trưởng được sắp xếp để bố trí lại khoảng 33 nghìn người. Trong đó, các địa phương đã bố trí khoảng 22 nghìn người sang làm giáo viên, phần còn lại sẽ tiếp tục được bố trí.

Bộ GD-ĐT đang xây dựng định mức mới về đội ngũ giáo viên, dự kiến ban hành vào cuối tháng 9, đầu tháng 10/2026. Định mức mới sẽ xem xét đặc thù dạy học hai buổi, đặc thù theo địa bàn, vùng miền, cấp học, môn học; đồng thời căn cứ vào quy mô học sinh và sĩ số lớp.

Theo tính toán của Bộ GD-ĐT, khi áp dụng định mức mới, số giáo viên còn thiếu so với thực tế sẽ khoảng 40.000–43.000 người.

“Số lượng giáo viên còn thiếu này gần tương đương với số giáo viên hợp đồng hiện nay và số giáo viên mà các địa phương được trung ương giao biên chế nhưng chưa tuyển dụng được", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói.

Ứng dụng công nghệ để giải quyết thiếu giáo viên một số môn học

Đối với tình trạng thừa, thiếu cục bộ giáo viên các môn tiếng Anh, nghệ thuật, âm nhạc và tại các vùng khó khăn, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ GD-ĐT đã hướng dẫn các địa phương một số giải pháp.

Một trong những giải pháp là tuyển hợp đồng các nghệ nhân, huấn luyện viên từ bên ngoài để tham gia giảng dạy. “Việc ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo cũng là một giải pháp không chỉ trước mắt mà còn về lâu về dài", Bộ trưởng nói.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, giải pháp căn cơ vẫn là xây dựng chế độ, chính sách phù hợp để thu hút giáo viên ở những môn học này. Các môn tiếng Anh, nghệ thuật, âm nhạc không dễ thu hút người học vào ngành, trong khi những người có chuyên môn còn có các hoạt động bên ngoài.

Bộ GD-ĐT đã kết hợp nhiều giải pháp về chế độ, chính sách đối với đội ngũ giáo viên các ngành này.

Luân chuyển giáo viên để giảm chênh lệch chất lượng giữa các vùng

Trước băn khoăn của đại biểu về việc một bộ phận giáo viên được luân chuyển, tăng cường đến vùng khó khăn hàng chục năm nhưng chưa tạo điều kiện quay trở về, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, khi giám đốc sở GD-ĐT được quyền điều chuyển giáo viên giữa các xã, phường, việc luân chuyển có thể được thực hiện linh hoạt hơn.

Thay vì một giáo viên phải công tác tại vùng khó khăn từ 5 - 10 năm mới được chuyển về, các địa phương có thể tổ chức luân chuyển theo hình thức giáo viên lên công tác một, hai năm rồi quay về, tạo thành vòng luân chuyển.

Cũng theo ông Sơn, cơ chế, chính sách về luân chuyển giáo viên đã có, vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện tại các địa phương.

Việc điều động giáo viên giữa các trường, giữa các địa bàn không chỉ góp phần giải quyết tình trạng thừa, thiếu cục bộ mà còn giúp giảm chênh lệch về chất lượng giáo dục giữa các trường và địa phương.

Theo Bộ trưởng, khi chất lượng các trường, từ cơ sở vật chất đến đội ngũ giáo viên, được bảo đảm tương đồng hơn, áp lực lựa chọn trường, chọn lớp cũng sẽ giảm. Qua đó, có thể giảm bớt áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm.

Hội nghị Trung ương 5 dự kiến thông qua Đề án cải cách tiền lương

Một số đại biểu tại phiên giải trình bày tỏ sự băn khoăn, "sót ruột" khi chính sách lương nhà giáo cao nhất trong hệ thông thang bảng lương hành chính sự nghiệp trong luật Nhà giáo chưa đi vào cuộc sống.

Về điều này, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ đã xây dụng, trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chính sách tiền luơng, chế độ phụ cấp và chính sách hỗ trợ đối với nhà giáo.

Theo thông báo của Văn phòng Chính phủ, việc hoàn thiện nghị định được thực hiện sau khi Bộ Chính trị cho ý kiến đối với Đề án cải cách chính sách tiền luơng. Sau khi có ý kiến của Bộ Chính trị, Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục hoàn thiện, tham mưu Chính phủ ban hành nghị định để triển khai chính sách.

Phân tích thêm về lý do chưa ban hành nghị định riêng về chính sách tiền lương mới cho nhà giáo, Thứ trưởng Bộ Nội vụ giải thích chính sách tiền lương của ngành giáo dục phải được đặt trong tổng thể toàn bộ hệ thống cải cách tiền lương của Đảng và Nhà nước.

Theo lộ trình được Chính phủ giao, Bộ Nội vụ đang chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan để rà soát, đánh giá tổng thể đề án cải cách chính sách tiền lương.

Dự kiến đề án được trình Bộ Chính trị vào tháng 2/2027 và trình Hội nghị Trung ương 5 thông qua vào tháng 3/2027.

Sau khi Trung ương chính thức thông qua đề án cải cách tiền lương tổng thể, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp cùng Bộ GD-ĐT, các cơ quan liên quan trình Chính phủ xem xét, ban hành nghị định quy định chi tiết về chính sách tiền lương, phụ cấp mới cho đội ngũ nhà giáo.