Radio
Podcast
Multimedia
“Em có bảo là không thích anh đâu!”, “Em cũng không nói là em thích!” rồi lại “Em không phải là không có cảm tình với anh”. Màn tỏ tình với hàng loạt từ “không” khiến chàng trai bối rối, chẳng biết đối phương đang bật đèn xanh hay khéo léo từ chối.
Đây cũng là tình huống mở đầu chương trình với sự tham gia của hai sinh viên Trường Đại học Thủy lợi là Nguyễn Anh Thư và Vũ Quỳnh Anh.
Theo Anh Thư, cô gái trong tình huống trên thực chất đã có cảm tình với chàng trai nhưng còn ngại ngùng, chưa muốn bộc lộ trực tiếp. Quỳnh Anh cũng đồng tình và cho rằng cách nói “không phải là không thích” thể hiện mức độ tình cảm nhẹ hơn so với lời khẳng định thẳng thắn “thích”.
Không chỉ trong chuyện tình cảm, kiểu diễn đạt phủ định nhiều lần còn xuất hiện phổ biến trong giao tiếp hằng ngày. Những câu như “Không ai là không thích được khen”, “Ý kiến của bạn không hẳn là không đúng” hay “Không phải là tôi không biết” vừa mang ý nghĩa khẳng định, vừa hàm chứa những sắc thái khác nhau.
Qua các tình huống thử thách, hai sinh viên nhận ra rằng việc giải mã những câu nói tưởng chừng “vòng vèo” không chỉ dựa vào số lượng từ phủ định mà còn phụ thuộc vào ngữ cảnh, thái độ và dụng ý của người nói.
Lý giải hiện tượng này, TS Đỗ Anh Vũ, chuyên gia ngôn ngữ, cho biết về cơ bản, hai lần phủ định có thể tạo nên một ý nghĩa khẳng định. Tuy nhiên, “tôi thích” và “tôi không phải không thích” không hoàn toàn giống nhau về sắc thái.
Theo TS Đỗ Anh Vũ, cách diễn đạt trực tiếp thường ngắn gọn, rõ ràng, trong khi cấu trúc phủ định nhiều lần mang tính gián tiếp, mềm mại hơn. Người nói có thể sử dụng cách diễn đạt này khi vẫn còn những băn khoăn, lấn cấn hoặc chưa muốn bộc lộ hết suy nghĩ của mình.
Dẫu tạo nên sự ý nhị, dí dỏm trong giao tiếp, cấu trúc phủ định nhiều lần cũng có thể khiến người nghe khó tiếp nhận thông tin. Chuyên gia lưu ý nên hạn chế sử dụng cách nói này khi giao tiếp với trẻ em hoặc trong các chương trình phát thanh, bởi người nghe cần nắm bắt nội dung nhanh chóng, chính xác.
Đằng sau những chữ “không” có thể là sự đồng tình, một lời khẳng định dè dặt hay một chút hài hước, trêu đùa. Điều quan trọng là lựa chọn cách diễn đạt phù hợp với đối tượng, hoàn cảnh để lời nói vừa tinh tế, vừa dễ hiểu.
