Thưởng tết là vấn đề không mới nhưng mỗi dịp cuối năm lại mang theo rất nhiều cung bậc cảm xúc. Đó không chỉ là khoản tiền cộng thêm mà còn là sự ghi nhận, là niềm an ủi, là động lực để người lao động bước sang năm mới với nhiều hy vọng.
Tết Bính Ngọ đang đến gần trong bối cảnh không ít doanh nghiệp vừa trải qua một năm đầy khó khăn, đơn hàng sụt giảm, chi phí tăng cao, thị trường biến động khó lường. Câu hỏi đặt ra là, thưởng tết năm nay sẽ ra sao? Liệu có còn “mùa thưởng tết” hay là một cái tết chắt chiu?
Trao đổi với PV VOV2, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong nhận định, năm 2025 là một năm Việt Nam đạt tới đỉnh cao nhất trong vài năm qua về mặt kinh tế, thể hiện qua rất nhiều đột phá và những cột mốc rất ấn tượng liên quan tới tăng trưởng GDP, liên quan tới tổng xuất nhập khẩu, rồi đặc biệt là khách du lịch, thậm chí còn vượt cả thời kỳ mở trước Covid-19. Thu ngân sách cũng vượt khoảng 130% dự toán. “Tổng thể có thể nói rằng năm nay kinh tế đạt tới mốc cao nhất trong lịch sử”. Nhấn mạnh điều này, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, từ những tín hiệu tích cực của nền kinh tế nên thu nhập của doanh nghiệp tốt hơn và bức tranh thưởng tết năm nay cơ bản sẽ sáng hơn.
Theo TS Nguyễn Minh Phong, có một vài điểm nhấn nổi bật của bức tranh thưởng Tết Bính Ngọ. Thứ nhất là sáng hơn mọi năm, ít nhất so sánh từ năm 2021 đến nay. Thứ 2 sẽ có sự chênh lệch giữa các địa phương và doanh nghiệp. Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là 2 địa phương có tổng thu ngân sách cao, đều vượt 120 - 130%, do đó thưởng tết sẽ cao hơn. Các doanh nghiệp FDI chắc chắn cũng sẽ thưởng cao hơn các doanh nghiệp nội địa, doanh nghiêp tư nhân thưởng cao hơn doanh nghiệp nhà nước.
“Sẽ khó nhận định những ngành, những lĩnh vực phải chịu áp lực lớn nhất trong việc chi trả thưởng tết 2026 nhưng nhìn vào bối cảnh chung thì chắc chắn các doanh nghiêp bị sụt giảm đơn hàng hoặc đơn hàng không được như mong muốn và cả những doanh nghiệp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi thuế nhập khẩu của Mỹ tăng lên, chi phí vật liệu đầu vào tăng thì những doanh nghiệp đó chắc chắn sẽ bị khó khăn về kinh tế, do đó thưởng tết cũng sẽ kém hơn”, TS Nguyễn Minh Phong phân tích. Ngoài ra những doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, các doanh nghiệp đang đứng trước xu hướng bị cạnh tranh bởi AI, bởi tự động hóa, bởi công nghệ và bị thải loại nhiều lao động đơn giản cũng sẽ gặp áp lực trong việc xây dựng quỹ thưởng Tết.
Hiện nay, nhiều địa phương cũng đã công bố mức thưởng tết. Chẳng hạn như chẳng hạn như theo Sở Nội vụ tỉnh Thanh Hóa mức thưởng Tết Nguyên đán Bính Ngọ dự kiến cao nhất hơn 500 triệu đồng, hay như tỉnh Tây Ninh, mức thưởng Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 được dự báo khá tích cực, với mức cao nhất lên tới 600 triệu đồng/người tại doanh nghiệp FDI. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Thưởng Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 bình quân đạt khoảng 12,02 triệu đồng/người, tăng 6,8%; mức cao nhất trên 1,8 tỷ đồng/người.
Trên thực tế, thưởng tết không chỉ là cam kết về quyền lợi mà còn là giải pháp an sinh, động lực tinh thần và là chìa khóa giữ chân người lao động trong bối cảnh thị trường lao động đầy cạnh tranh.
Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, đã đến lúc doanh nghiệp cần thay đổi tư duy trong việc đãi ngộ để giữ chân người lao động một cách bền vững. Đặc biệt trong bối cảnh quốc tế hiện nay chủ doanh nghiệp cần đề cao quyền lợi người lao động, chú ý tới văn hóa thưởng Tết phù hợp với văn hóa vùng miền dân tộc.
“Nếu anh không thực hiện tuân thủ thì sẽ bị bật ra khỏi văn hóa đấy và sẽ không thu hút được lao động. Trong khi lao động là một trong những nguồn lực lớn nhất tài sản lớn nhất của doanh nghiêp”, TS Nguyễn Minh Phong phân tích. Đồng thời, ông cũng nhấn mạnh, phải coi cái thường tết như một giải pháp kích thích người lao động, là một khoản tiền đầu tư phát triển của doanh nghiệp, là thước đo văn hóa, sức khỏe, uy tín của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn về kinh tế, TS Phong khuyến cáo 3 nguyên tắc cốt lõi để hài hòa giữa khả năng chi trả của doanh nghiệp và quyền lợi thưởng tết của người lao động. Trước hết, người trả lương phải trung thực nhất có thể về những khó khăn mà doanh nghiệp đang đối diện, chẳng hạn như số lượng đơn hàng, giá đơn hàng, lợi nhuận kỳ vọng, lợi nhận thực tế…Quan trọng hơn là phải tăng cường và tôn trọng sự đối thoại, đặc biệt là yếu tố dân chủ công khai, thông qua tổ chức công đoàn để người lao động cảm thấy được tôn trọng. Yếu tố thứ ba được TS Phong nhắc đến chính là sự mềm dẻo, linh hoạt trong việc thực hiện các chế độ đãi ngộ, phúc lợi với người lao động. Thậm chí Tất cả những yếu tố này sẽ giúp xử lý các vấn đề mềm dẻo hơn, hiệu quả hơn và dễ tìm thấy tiếng nói chung.
Thưởng tết, dù nhiều hay ít vẫn là câu chuyện của sự chia sẻ, của niềm tin và của cách chúng ta cùng nhau bước qua khó khăn. Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, có lẽ điều quan trọng nhất không chỉ là con số thưởng bao nhiêu mà là sự thấu hiểu giữa doanh nghiệp và người lao động để mỗi cái Tết luôn trọn vẹn, ấm áp, tạo cơ sở để ổn định lực lượng lao động, củng cố niềm tin và tạo đà cho phục hồi, phát triển bền vững sau Tết.
