Theo quy định của Luật Dân quân tự vệ năm 2019, dân quân thường trực là một thành phần của Dân quân tự vệ, là lực lượng thường trực làm nhiệm vụ tại các địa bàn trọng điểm về quốc phòng. Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và các nghị định của Chính phủ, trong đó có Nghị định số 72/2020/NĐ-CP ngày 30/6/2020, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 16/2025/NĐ-CP ngày 4/2/2025 về chế độ, chính sách đối với lực lượng dân quân tự vệ, dân quân thường trực thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và được bảo đảm các chế độ BHXH, BHYT theo quy định của pháp luật.

Bảo đảm đầy đủ quyền lợi BHXH, BHYT cho dân quân thường trực

Đại tá Nguyễn Bá Tích, Trưởng phòng Chế độ BHXH, Cục Chính sách - Xã hội, Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam cho biết, thời gian đóng BHXH của dân quân thường trực được tính từ khi có quyết định thực hiện nghĩa vụ đến khi có quyết định công nhận hoàn thành nghĩa vụ hoặc quyết định thôi thực hiện nghĩa vụ trước thời hạn của cấp có thẩm quyền. Trong thời gian này, lực lượng dân quân thường trực được đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất và quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ hoặc thôi thực hiện nghĩa vụ trước thời hạn, nếu không đủ điều kiện hưởng lương hưu, không có nguyện vọng bảo lưu thời gian đóng BHXH và không tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện thì dân quân thường trực được hưởng BHXH một lần theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.

Lực lượng quân tự vệ ở phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc. Ảnh: VOV.VN
Lực lượng quân tự vệ ở phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc. Ảnh: VOV.VN

Đối với các trường hợp rủi ro, chính sách cũng bảo đảm đầy đủ quyền lợi cho dân quân thường trực và thân nhân. Cụ thể, nếu người tham gia không may tử vong trong thời gian thực hiện nhiệm vụ, thân nhân đủ điều kiện sẽ được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng, đồng thời người lo mai táng được nhận trợ cấp mai táng theo quy định. Trường hợp bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ và đáp ứng đủ điều kiện theo Luật An toàn, vệ sinh lao động thì được giải quyết chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định.

Theo Đại tá Nguyễn Bá Tích, kinh phí đóng BHXH bắt buộc cho dân quân thường trực do ngân sách địa phương bảo đảm và được đóng hằng tháng vào quỹ BHXH do BHXH Việt Nam thống nhất quản lý. Việc cấp thẻ BHYT, tổ chức thu BHXH và giải quyết các chế độ BHXH, BHYT đối với dân quân thường trực do cơ quan BHXH địa phương thực hiện theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của BHXH Việt Nam.

Tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách BHXH đối với dân quân thường trực

Trên thực tế, thời gian qua một số Ban Chỉ huy quân sự cấp xã vẫn còn gặp khó khăn trong quá trình phối hợp với cơ quan BHXH địa phương, nhất là về quy trình đóng BHXH, cấp thẻ BHYT, hồ sơ, thủ tục và giải quyết chế độ. Nhằm tháo gỡ những vướng mắc này, ngày 9/9/2026, BHXH Quân đội đã ban hành Công văn số 429 đề nghị BHXH Việt Nam chỉ đạo, hướng dẫn BHXH các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thống nhất việc tổ chức đóng BHXH, cấp thẻ BHYT và giải quyết các chế độ BHXH, BHYT đối với dân quân thường trực theo đúng quy định của pháp luật.

Vì vậy, khi phát sinh khó khăn trong quá trình thực hiện, Ban Chỉ huy quân sự cấp xã cần chủ động phối hợp với cơ quan BHXH địa phương để giải quyết theo thẩm quyền. Trường hợp vẫn còn vướng mắc hoặc chưa thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện thì cần tổng hợp, báo cáo cơ quan quân sự cấp trên để phối hợp với cơ quan BHXH cùng cấp và các cơ quan chức năng xem xét, tháo gỡ kịp thời, qua đó bảo đảm việc thực hiện đầy đủ, đúng quy định các quyền lợi về BHXH, BHYT cho lực lượng dân quân thường trực.